Erken başarının karanlık yüzü: Forbes’un '30 Altı 30' listesinde neden bu kadar çok suçlu var?

Forbes’un 2011’den bu yana kariyerinin başlarında önemli farklar yaratan genç girişimcileri ödüllendirmek için hazırladığı “30 Altı 30” listesi, bir dönemler önemli bir prestij sembolüyken bugün ciddi bir itibar kriziyle mücadele ediyor. Her yıl teknoloji, finans, tıp ve eğlence gibi farklı sektörlerden onlarca girişimciyi parlatan liste, genç girişimcilerin suça yönelme eğilimini gösteren tuhaf bir örüntü oluşturuyor.
Erken başarının karanlık yüzü: Forbes’un '30 Altı 30' listesinde neden bu kadar çok suçlu var?

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Forbes’un 2011’den bu yana kariyerinin başlarında önemli farklar yaratan ve büyük inovasyonlara imza atan genç girişimcileri ödüllendirmek için hazırladığı “30 Altı 30” listesi, bir dönemler ciddi bir prestij sembolü olarak görülüyordu. Teknoloji, finans, tıp ve eğlence gibi kategorilere ayrılan liste, geleceğin milyarderleri olma potansiyeli taşıyan girişimciler için bir statü göstergesiydi. 

Fakat zaman içinde liste, her yıl yaklaşık 100 bin aday arasından titizlikle seçilen bu genç girişimcilerin beyaz yakalı suçlara yönelme eğilimini ortaya koyan tuhaf bir örüntü oluşturdu. Listeye giren isimler, birer birer milyarderler listesi yerine mahkeme salonlarına akın ederken “30 Altı 30” da ciddi bir itibar kriziyle karşı karşıya kaldı. 

Utanç listesi

Bunun üzerine Forbes da bir zamanlar “30 Altı 30” listesine girmeyi başaran, fakat daha sonra mahkemeyi boylayan isimleri 2023 yılında “Utanç Listesi” başlıklı bir listeye eklemeye başladı. Bu listeye eklenen son isim ise 2025 yılında “Pazarlama & Reklam” kategorisinden 30 Altı 30’a girmeyi başaran Gökçe Güven oldu. 

New York merkezli fintech girişimi Kalder’in 26 yaşındaki Türk kurucusu Güven, yakın zamanda ABD’de menkul kıymet dolandırıcılığı, elektronik dolandırıcılık, vize dolandırıcılığı ve kimlik hırsızlığının da aralarında bulunduğu bir dizi federal suçlamayla karşı karşıya kaldı. Savcılar, suçlamaların Kalder’in 2024’ün Nisan ayında tamamladığı tohum yatırım turuyla ilgili olduğunu açıkladı. 

Güven’in, Kalder’in yatırımcılarını dolandırmak için bir dolandırıcılık planı kurduğu öne sürüldü. 

Markalara global ödül ve sadakat programları sunan Kalder’in müşterileri arasında Godiva ve Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği de bulunuyordu. İddialara göre Güven, şirketin finansal durumu, müşteri sayısı ve iş ortakları hakkında yatırımcıları kandırarak 7 milyon dolar finansman topladı. Güven ayrıca, bu beyanları ABD'de bilim, eğitim, iş dünyası ve atletizm gibi alanlarda olağanüstü yeteneklere sahip olduğu tespit edilen kişilere verilen O-1A göçmenlik vizesini almak için de kullandı. 

  • Kendi şirketinin sözde başarılarını kendisine sponsor olarak gösteren kurucu, vize için hazırladığı başvuru dosyasındaki destek ve referans mektuplarını üst düzey yöneticiler tarafından yazılmış ve imzalanmış gibi gösterdi. 

  • İddianameye göre Güven, menkul kıymet dolandırıcılığı ve elektronik dolandırıcılık suçundan 20’şer yıl, vize dolandırıcılığından 10 yıl, kimlik hırsızlığından ise 2 yıl hapis cezasına mahkum edilebilir.

Profil: 2025 yılında “30 Altı 30” listesine girmeyi başaran Güven, Türkiye’de Robert Kolej’de lise eğitimini tamamladıktan sonra İngiltere’de University of the Arts London’da ve ABD’de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) eğitim aldığını söylüyor. University of California, Berkeley’de de eğitim gören Güven’in, Kalder’i 2022’de kurduğu biliniyor. 

  • Adını Amerikalı heykeltıraş Alexander Kalder’den alan platform, iki yıldan biraz daha fazla bir sürede 35 milyon dolar değerleme üzerinden 11 milyon dolar fon toplamayı başarmıştı. 

Gökçe Güven tek değil

Forbes’un son üç yıldır güncellediği utanç listesinde elbette yalnızca Gökçe Güven yer almıyor. Liste ayrıca, beyaz yakalı suçların yalnızca yaşlı ve beyaz erkekler tarafından işlendiği dönemden farklı bir eğilimi de ortaya koyuyor. Bugün artık beyaz yakalı suçlara imza atan isimlerin birbirinden çok farklı arka planlara sahip girişimciler olduğu görülüyor. 

Phadria Prendergast: Women of the City (WOTC) dergisinin genel yayın yönetmeniyken 2023 yılında “30 Under 30” listesine girmeyi başaran Phadria Prendergast, eğlence ve iş dünyasından yıldızları öne çıkaran dergiyi 2018’de yayımlamaya başladı. İlerleyen yıllarda derginin para karşılığında haber yaptığı ve bazı isimleri öne çıkardığı ortaya çıktı. 

Forbes’a konuşan 11 eski müşteri, Prendergast’ın yaklaşık 195 bin dolarlık fonu zimmetine geçirdiğine işaret etti. Üstelik finansmanın dinî bir tarikat olmakla suçlanan eski bir kiliseye aktarıldığına dair bağlantılar bulundu. Prendergast, kendisine yöneltilen tüm suçlamaları reddetti. 

Caroline Ellison: Alameda Research eş CEO’su Caroline Ellison ise listeye 2022’de girmişti. Aynı yıl iflas eden kripto borsası FTX’in üst düzey yöneticilerinden biri olan Ellison, Alameda Research’teki kayıpları kapatmak için FTX’teki milyarlarca dolarlık müşteri fonunu transfer ettiğini ve buna bağlı olarak dolandırıcılık suçu işlediğini kabul etti. 

Savcılarla işbirliği yaparak eski erkek arkadaşı olan FTX kurucusu Sam Bankman-Fried aleyhine ifade veren Ellison, 110 yıla kadar hapis cezasına mahkum edilme riskiyle karşı karşıya olduğu hâlde işbirliği yaptığı için yalnızca iki yıl hapis cezası aldı. 

Sam Bankman-Fried: Bir zamanlar “kriptonun altın çocuğu” olarak anılan ve 2021’de listeye giren Sam Bankman-Fried’ın, müşteri fonlarını kötüye kullandığı, bu fonlarla Çinli yetkililere rüşvet verdiği, Karayipler’de lüks bir ev satın aldığı ve yasa dışı şekilde siyasi bağışlar yaptığı ortaya çıktı. 

FTX’in çöküşünden kısa bir süre sonra Bahamalar’da tutuklanan ve ABD’ye iade edilen Bankman-Fried, 2024’ünde Mart ayında yedi ayrı kara para aklama ve dolandırıcılık suçundan ABD’de 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 

Charlie Javice: Frank’in kurucusu Charlie Javice, listeye 2019 yılında alındı. Girişiminin yalnızca dört yılda 6 binden fazla üniversiteden 5 milyonun üzerinde öğrenciye hizmet verdiğini iddia eden Javice’in, müşteri sayısını Frank’i JPMorgan Chase’e 175 milyon dolara satmak için şişirdiği ortaya çıktı. Dava dosyasına göre Frank’in yalnızca 300 bin müşterisi vardı. 

Bunun üzerine Javice, 2023 yılında dört ayrı dolandırıcılık suçlamasıyla karşı karşıya kaldı. Geçen yıl tüm suçlamalardan suçlu bulunan Javice, 85 ay hapis cezasına çarptırıldı. 

Nate Paul: World Class Capital Group kurucusu Nate Paul, listeye 2016’da girdi. Emlak girişimcisinin, 2023’te kredi veren kurumlara yalan söylediği ortaya çıktı. Bunun üzerine Paul, dolandırıcılık ve komplo kurma suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı. 2025’te sahte bilgi verdiği yönündeki suçlamaları kabul ederek savcılarla anlaşma yapan Paul, 1 milyon dolar para cezası aldı. 

Mahkeme, Paul’a ayrıca beş yıl denetimli serbestlik verdi. Bu kapsamda emlak girişimcisinin gündüz dışarıda çalışabileceği, fakat geceleri ev hapsinde olacağı belirtildi.

Steph Korey: Bavul markası Away’in kurucu ortağı Steph Korey, listeye 2016’da alındı. 2019 yılında Korey’in, iş arkadaşlarına zorbalık yaptığı ve aşırı iş yükü dağıtarak mobbing uyguladığı ortaya çıktı. Bunun üzerine Korey, Away’deki CEO’luk görevinden istifa etmek zorunda kaldı. 

Fakat Korey hakkında herhangi bir federal suçlama yapılmadı. 

Cody Wilson: Defense Distributed kurucusu Cody Wilson, 2014 yılında listeye dahil oldu. Wilson, dünyanın ilk üç boyutlu yazıcıyla üretilen silahını piyasaya sürmüştü. Fakat 2018’de Wilson’ın, bir çocuğu cinsel olarak istismar ettiği iddia edildi. ABD’ye döndüğünde tutuklanan Wilson, çocuğa zarar verme suçunu kabul ederek savcılarla anlaşma yaptı. Bunun üzerine Wilson, yalnızca 7 yıl denetimli serbestlik cezası aldı.

Martin Shkreli: MSMB Capital kurucusu Martin Shkreli, 2013 yılında listeye girdi. 20’li yaşlarında iki ilaç odaklı hedge fonu ve iki ilaç şirketi kuran Shkreli, parazit enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılan hayati bir ilaç olan Daraprim'in fiyatını tablet başına 17,50 dolardan 750 dolara çıkarınca oldukça kötü bir şöhret elde etti. 

İki hedge fonunun mali sonuçlarını yanlış beyan ettiği ve Retrophin hisselerini manipüle etmeye çalıştığı gerekçesiyle yedi yıl hapis cezasına çarptırılan Shkreli, dört yıl hapis yattıktan sonra 2022’de hapishaneden erken tahliye edildi. Ayrıca ABD Federal Ticaret Komisyonu tarafından açılan bir davayı kaybeden kurucu, ilaç endüstrisinden ömür boyu men edildi ve 65 milyon dolar para cezası aldı. 

James O'Keefe: Muhafazakar medya şirketi Project Veritas’ın kurucusu James O'Keefe, 2012 yılında listeye girdi. O’Keefe, bağışçı fonlarını kişisel harcamaları için kötüye kullandığı gerekçesiyle şirketten uzaklaştırıldı. 

Daha sonra O’Keefe Media Group adında yeni bir medya şirketi kuran O’Keefe, savcılar tarafından tekrar soruşturma altına alındı. 

Lucas Duplan: 2014’te listeye giren Clinkle kurucusu Lucas Duplan, ilk yıllarında bir fintech öncüsü gibi görünüyordu. Clinkle; Richard Branson, Peter Thiel ve Andreessen Horowitz gibi yüksek profilli yatırımcılardan 30 milyon dolarlık etkileyici bir ilk yatırım almıştı. 

Yatırımın ardından Clinkle, onlarca yeni çalışan işe aldı, teknoloji uzmanlarını bünyesine kattı ve San Francisco’nun kalbinde pahalı bir ofis kiraladı. Fakat girişim, hiçbir zaman uygulanabilir bir ürün piyasaya sürmeyi başaramadı. 30 milyon dolarlık finansmandan kısa bir süre sonra Clinkle, büyük çaplı işten çıkarmalar yapmak zorunda kaldı. Yatırımcılar fonlarını geri isterken şirket, 2015 yılında kapandı. 

Joanna Smith-Griffin: AllHere Education kurucusu Joanna Smith-Griffin, 2021’de listeye girdi. 2024 sonunda federal savcılar tarafından yatırımcıları dolandırmakla suçlanan Smith-Griffin’in, AllHere Education’ın gelirini, nakit durumunu ve müşteri sözleşmelerini şişirerek yatırımcıları yanılttığı ve yaklaşık 10 milyon dolarlık yatırımı haksız bir şekilde elde ettiği öne sürüldü. 

Bunun üzerine şirket iflas etti, çalışanlar işten çıkarıldı ve bir tasfiye yöneticisi girişimin varlıklarını kontrol etmeye başladı. Tüm suçlamalardan hüküm giyerse Smith-Griffin, toplamda 42 yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir. 

Obinwanne Okeke: 2016 yılında listeye giren Nijeryalı Obinwanne Okeke, 2015-2019 yılları arasında bilgisayar tabanlı bir dolandırıcılık faaliyeti üzerinden 11 milyon dolar para çalarak yurt dışına kaçırmakla suçlandı. 2020’de suçunu kabul eden Okeke, 2021’de 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Okeke, orijinal ceza süresi dolmamış olmasına rağmen geçen yılın Aralık ayında serbest bırakıldı. 

Elizabeth Holmes: Parmak ucundan iğneyle alınan az miktarda kan ile çalışan bir kan testi kiti geliştiren biyoteknoloji girişimi Theranos’un kurucusu Elizabeth Holmes, listeye hiç girmemiş olsa da 2015’te Forbes’un 30 Yaş Atlı Zirvesi’nde konuşma yaptı ve ödül aldı. 2003’te kurduğu girişim üzerinden dolandırıcılık faaliyetleri yürüttüğü ortaya çıkan Holmes’un net serveti, 2016’da 4,5 milyar dolardan 0’a düştü. 

Ayrıca 2018 yılında Theranos’un teknolojisinin işe yaramadığı ortaya çıktı. Şirket iflas ederken Holmes, 2022’de dört ayrı dolandırıcılık suçundan 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. 

'30 Altı 30' listesinde neden bu kadar çok suçlu var?

Forbes’un “30 Altı 30” listesindeki suçlu sayısının rekor bir hızda artış göstermesi, yenilikçi olmak ve dolandırıcı olmak arasındaki çizginin endişe verici derecede inceldiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, sorunun Forbes’un listesinde değil, liste aracılığıyla pazarlanan başarı vizyonunda olduğuna işaret ediyor. Uzun yıllardır önemli bir prestij göstergesi olan liste, doğası gereği “gençlik elden gitmeden büyük şeyler başarma” baskısı yaratıyor. Bu baskı, bazı hırslı genç girişimcileri kestirme yollara başvurmaya itiyor.

Ayrıca pek çok uzmana göre “30 Altı 30” listesi gibi erken yaşta yüksek prestij sağlayan listeler, kişide seçilmişlik ve dokunulmazlık duygusu yaratıyor. Bu duygu, Albert Bandura’nın “ahlaki çözülme” olarak tanımladığı mekanizmayı da hızlandırıyor. Kişi, kendini Forbes tarafından onaylanmış ve sıradan kuralların ötesinde biri gibi algılamaya başladığında zihninde küçük etik ihlalleri daha büyük bir amaç için yapmayı meşrulaştırıyor. Bu noktada başarı, bir sonuç olmaktan çıkıp bir kimliğe dönüşüyor.

Ek olarak: Listeye çok büyük oranda henüz halka arz olmamış erken aşama şirketleri kuran genç girişimciler alınıyor. Özel şirket yapısı, halka açık şirketlerle kıyaslandığında minimum düzeyde denetim anlamına geliyor. Bu denetim boşluğu da hâlihazırda var olan bir suça eğilimi pekiştirebiliyor. 

Ayrıca liste, ağırlıklı olarak kanıtlanmış başarıdan ziyade vaadi ödüllendiriyor. Forbes’un “30 Altı 30” listesi ve benzeri listeler, genel olarak şirketin yatırım alıp almadığı, hızlı büyüyüp büyümediği, basında yer alıp almadığı ve iyi bir hikayesi olup olmadığı gibi sinyallere bakıyor. Ama bu sinyaller, iş modelinin gerçekten çalıştığını, sürdürülebilir bir iş modeli olduğunu, bir iç denetim mekanizması bulunduğunu veya etik kültürün oluştuğunu kanıtlamıyor. 

Kişi, şirketin gerçek performansı yerine, beklenti üretmekle ödüllendirildiği bir sistemde vaadini korumak için iş modelini gerçekten düzeltmektense rakamları parlatma, sözleşmeleri abartma, gelirleri şişirme ya da yatırımcıyı eksik bilgilendirme gibi yollara başvurabiliyor. Bu durum, alınan aksiyonu da zihinde açık bir suçtan çok, şirketi kurtarmak için benimsenen geçici çözümler olarak yeniden çerçevelemeyi kolaylaştırıyor. 

  • Kısacası denetim boşluğu ve vaat odaklı ödüllendirme birleştiğinde suçu görünmez kılan ve meşrulaştıran bir psikolojik zemin üretebiliyor.

Dahası: Listenin kendisi de insanları ve işletmeleri büyütüyor. Kişi, “30 Altı 30” listesine girdikten sonra Forbes tarafından seçildiği için daha kolay yatırım buluyor ve daha az soruyla karşılaşıyor. Bu da hâlihazırda zayıf olan denetim mekanizmasını daha da gevşetiyor. Günün sonunda liste, riski de büyütmüş oluyor. Tüm bu faktörler, Forbes ve benzeri prestij mekanizmalarının kimi zaman farkında olmadan suça giden yolu kısaltan bir ekosistem oluşturabildiğini de ortaya koyuyor. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Doğa Yurduneri

Doğa Yurduneri

İş Dünyası ve Teknoloji Editörü

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

ParetoPareto
∙

HİKAYE

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?

NVIDIA’nın kurucu CEO’su Jensen Huang’ın, Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen iş insanı Alice Huang ile ilişkisi hakkındaki inceleme sürerken şirket içinden bir yöneticiyle de evlilik dışı ilişki yaşadığı iddia edildi. Yönetim kurulunun Huang’ın geleceğini görüştüğüne ilişkin haberler, çip devinin kurucusuna bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.

Doğa Yurduneri

·

11 Kas 2026

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?

Uludağ İçecek, Malatya’da yıllık yaklaşık 140 milyon litre üretim kapasitesi ve 110’un üzerinde doğrudan istihdam hedefliyor. EBRD’nin finansman sağladığı yatırımda enerji ve su verimliliği öne çıkıyor.

11 Kas 2026

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?

2026 başında yöneticiler, her yıl olduğu gibi yine “Geçen yıl iyi geçti ama seneye işimiz çok zor” demeçlerini verdiklerinde bu açıklamalar, pek ciddiye alınmamıştı. Kasım ayına gelindiğinde ise ne yazık ki o açıklamaların doğru olduğu ortaya çıktı. Ekim ayında satışlar %31 düşerken yılın ilk 10 ayında 160 bin daha az araç satıldı.

Ahmet Çelik

·

10 Kas 2026

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek

Bir insanın başarıya nasıl ulaştığını anlatan çok hikaye var. Peki ya sonra? Kazandığı parayı, şöhreti ve söz hakkını ne için kullanıyor? “Etki Alanı” yazı dizisinin ikinci yazısında Novak Djokovic var.

Zeynep Erdoğan

·

10 Kas 2026

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek
ParetoPareto
∙

HİKAYE

COP31’de suyun hesabı: Koç Topluluğu’ndan 2040’a kadar tatlı su çekimini yüzde 85 azaltma hedefi

Koç Holding, Küresel İş Ortağı olduğu COP31 kapsamında düzenlediği “Kurumsal Eylemden Geniş Ölçekli Su Dayanıklılığına” başlıklı panelde su taahhüdünü duyurdu. 2025 baz yılına göre 2040’a kadar operasyonel tatlı su çekimini yüzde 85 azaltmayı hedefleyen Koç Holding, su kaynaklarının sürdürülebilirliği için öncü şirketleri biraraya getiren Water Resilience Coalition’a (WRC) katıldığını da açıkladı.

09 Kas 2026

COP31’de suyun hesabı: Koç Topluluğu’ndan 2040’a kadar tatlı su çekimini yüzde 85 azaltma hedefi