Ferrari ve başarısızlık

Başarı, sadece sporcuların değil, tüm insanların ortak hedeflerinden biri. Özellikle takım sporlarında, başarıya giden yol çoğu zaman yapbozun tüm parçalarının birbirini mükemmel tamamlamasıyla mümkündür. Formula 1’de bu yapbozun parçaları takım patronu, motor, aerodinamik departman, sürüş dinamiği mühendisleri ve pilotlardır. Liste kısa görünse de işler göründüğünden daha karmaşıktır. Motor biriminin altında içten yanmalı motor, enerji geri kazanımı, depolanması, aktarılması ve şanzıman departmanı gibi pek çok katman vardır.

Aerodinamik departmanda şasi, taban, kanatlar, difüzör, çarpışma yapılarıyla (rear, front, side crash structure) ilgili mühendisler bulunur. Sürüş dinamiği kapsamındaki lastikler, süspansiyonlar ve direksiyon sistemi genellikle aerodinamik departmana bağlıdır. Bahsettiğimiz tüm birimlerde sayısız mühendis ve yönetici vardır. Motor üreten takımlarda kabaca 1.600 kişilik; Red Bull gibi motor üretmeyen ama başa güreşen bir takımdaysa yaklaşık bin kişilik bir mühendis ekibinden bahsedebiliriz. Sonuçta, Formula 1’in en büyük bütçeli takımı Ferrari’yi yönetmek için 1.600 civarında kişinin uyum içinde çalışması önemlidir. Fakat yeterli değildir. Mühendis ordusuna ek olarak asil pilotların, yedek pilotun ve simülatör pilotunun da işini iyi yapması gereklidir.

• Ekip: Mühendisler sadece verilerle araba üretemezler. Mühendislerin başarılı bir araç üretmesi için pilotların geri bildirimi elzemdir. Motorun çeşitli devir aralıklarındaki performansının değerlendirilmesi, vites kutusunun, elektronik güç üreten, depolayan ve bu gücü aktarma organlarına ileten parçaların performansıyla ilgili bilgiler pilotlardan gelir. Bu bilgiler, pilotun arabayı kullandığı ana kadar sanaldır. Benzer şekilde arabanın süspansiyon ayarları, virajlardaki davranışı, dinamik ağırlık merkezinin hareketi gibi verilerin tamamı pilotlarca kontrol edilir ve geri bildirim olarak verilir. Bu aşamada pilotun arabayı anlaması ve mühendislere doğru geliştirme yönü çizmesi, iyi bir araba tasarlanması için çok önemlidir. Yani pilotlar da başarının olmazsa olmaz koşuludur.
   

• Çarklar: Tüm bu insanların verimli bir şekilde çalışmasını sağlayan fenomenin adı “sistem”dir. Başarısızlık olduğunda, sorgulanması gereken mühendislerden ziyade sistemin kalitesidir. Yukarıda anlattıklarımızın en önemli ispatı Ferrari’nin içinde bulunduğu durum. Formula 1’in en köklü ve başarılı takımı, tarihinde ikinci defa başarısızlık sarmalına girdi. Bir önceki sarmaldan çıkmaları 21 yıl sürmüştü. Şimdiyse, 2021 sezonunda da şampiyonluk zor olduğundan, 14 sezon geride kaldı desek yanlış olmaz. Bu başarısızlıklarda çoğunlukla Ferrari’nin mühendislerinin kalitesi sorgulanmaktadır. Aslında sorgulanması gereken; mühendislerin değil, sistemin kalitesidir.
   
• Doğru insanlar: Şöyle ki Toto Wolff’ün, “Mercedes takımının ana kolonlarından biri” diye tanımladığı İtalya kökenli Aldo Costa, eski bir Ferrari mühendisi. Hatta Schumacher dönemindeki başarılarda imzası olan bir isim. Aldo 2011 yılında, Ferrari’de kızağa çekildikten sonra anlaşmasını karşılıklı olarak feshederek Ferrari’den ayrılmıştı. Mercedes’in başarılarında büyük pay sahibi teknik patronu James Allison, önce Ferrari’nin şasiden sorumlu direktörü, sonra da tüm araçtan sorumlu direktörüydü. Eşinin ölümüyle birlikte ülkesine, çocuklarına dönmek isteyen Allison’ın ayrılmasına çok kolay izin verildi. Onu takımda tutacak, çocuklarını da kapsayan bir formül üretilmeliydi.
   

• Mercedes’in içten yanmalı motorundan sorumlu Lorenzo Sassi, 2017 yılındaki şampiyonluk mücadelesi sırasında, o dönemki patron Maurizio Arrivabene’nin emriyle görevinden alındı. Görevden alındığında Ferrari’nin motordan sorumlu teknik direktörüydü. Sassi Ferrari’de o kadar iyi bir iş çıkardı ki, ona FIAT’ın tüm hibrit arabalarının geliştirilmesi görevi önerildi. F1’den uzaklaşmak istemeyen ve teklifi reddeden Sassi, kapının önüne koyuldu. Sassi, bir anlamda başarısının kurbanı olmuştu. Başarılı bireyi kurban eden bir “sistemin” başarılı olması beklenemez. 
   
• Ferrari’den Mercedes’e geçen yüksek oktanlı ekibin son halkası Giacomo Tortora. Ferrari’ye uzun yıllarını veren, araç dinamiğinden sorumlu Tortora, Temmuz 2020’de Mercedes’e katıldı. Mercedes’te aracın tasarımından sorumlu John Owen’ın yardımcısı olacak.
   
• Elbette tersine işleyen durumlar da oldu. Steve Clark, 2012 yılında Mercedes’ten Ferrari’ye geçti. Mercedes’te çok değer verilen teknik danışman, F1 operasyonunda görev alma vadiyle geldiği Ferrari’de, Ferrari’nin kızak takımı dahil F1 dışındaki projelerine kaydırıldı. Bunun neticesinde Clark, kariyerini zedelediği gerekçesiyle Ferrari’ye “mobbing” davası açtı. Davayı kazanan Clark, Ferrari’den ayrıldı.
   
• Ferrari’den ayrılan mühendislerle ilgili en dikkat çekici konu, ayrılan en önemli dört ismin üçünün İtalya kökenli olması. Ayrıca bu isimler Mercedes’e ilk geldiklerinde daha mütevazı görevleri kabul ettiler. Yani daha yüksek ücret veya daha iyi pozisyon ana etken değildi. Bu mühendislerin, İtalya asıllı mühendislerin millî bir mesele olarak gördükleri Ferrari’den ayrılmalarının ve daha mütevazı görevlerle Birleşik Krallık'a gelmelerinin nedenlerine odaklanılmalı. Yüksek olasılıkla o nedenler, bu kadar çok sayıda ve değerli mühendisin olduğu bir takımın başarısızlık sarmalına girmesine neden oluyor.