Furious: Öfkenin kadından kadına aktarılan kanatları

DuendeHer hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.
“Biz insanları kullanırız. Yaptığımız şey bu. Davaları böyle inşa ederiz. İnsanlığı savunmak için merhametsiziz. Kötüyle savaşmak için kötü oluruz.”
Dying for Sex’te (2025) yaralı, öfkeli ve arzularıyla var olabilen bir kadın yaratan Elizabeth Meriwether, Furious’ta da kadın öfkesinin başka bir yüzüne bakıyor. Sekiz bölümlük ilk sezon, FBI ajanı Alice’in bir soruşturmada Catherine’in peşine düşmesiyle başlıyor. Takip ilerledikçe hikaye, yıllarca örtbas edilmiş istismarlara, güçlü erkekleri koruyan ağlara ve adaletin kimler için işlediği sorusuna uzanıyor.
Tabii bir kadın katil ve peşindeki bir diğer kadın söz konusu olduğunda, hafızamızın bir köşesinden Killing Eve’in (2018-2022) Eve ve Villanelle’i ister istemez akla geliyor. İlk bakışta benzerlik gayet açık: Bir yanda son derece tehlikeli bir kadın, diğer yanda onu yakalamaya çalışan başka bir kadın ve giderek kişisel bir hâl alan bir kedi-fare oyunu.
Oysa iki dizinin benzerliği büyük ölçüde bu ilk görüntüyle sınırlı kalıyor. Killing Eve’de kovalamacayı harekete geçiren asıl güç arzuydu. Eve, Villanelle’in peşinden giderken mesleki hedefiyle kişisel arzusu arasındaki sınırı giderek kaybediyor; Villanelle de yakalanmaktan çok Eve tarafından görülmek, tanınmak, arzulanmak istiyordu. İki kadın birbirlerini takip ettikçe av ile avcı sürekli yer değiştiriyordu.
Furious’ta Alice’in Catherine’in peşinden gidişinde ise böyle bir erotik gerilim yok. Alice, Catherine’e yaklaştıkça kendi geçmişinin yaralarıyla da yüzleşiyor. Bu nedenle kovalamaca, bir suçluyu ele geçirme arzusundan çok aynı erkek şiddetinin farklı biçimlerde yaraladığı bir kadına ulaşma, belki onu kurtarırken kendinden bir parçayı da kurtarma çabasına dönüşüyor.
Killing Eve’in arzu üzerinden kurduğu kadınlar arası bağın yerini Furious’ta, FBI’ın cinsel suçlar birimin başındaki Nora’nın da devreye girmesiyle, basit bir dayanışmadan çok daha karmaşık bir ilişki ağı alıyor. Üç kadın birbirlerini kurtarmaya çalışırken birbirlerinin sınırlarını da zorluyor.
- Fakat suç anlatılarında kadını mağdur, erkeği ise fail ya da onu kovalayan güçlü figür olarak konumlandıran alışıldık denklemi ters yüz etmeleri, iki dizi arasında inkar edilemez bir akrabalık kuruyor.
Ancak Furious, bu ters yüz edişle yetinmiyor; suçun kendisini de tek bir failin eylemi olmaktan çıkarıyor. Dizinin dünyasında suç; paranın, iktidarın ve kurumların birbirini koruduğu bir ağın içinde dolaşıyor. Dizinin Epstein sonrası dünyayla kurduğu bağ da burada belirginleşiyor. Güçlü erkeklerin çevresinde onları koruyan avukatlar, kamu görevlileri, aile üyeleri ve sessiz kalmayı tercih eden kadınlar var. Catherine’in gözünde suçu doğrudan işleyenlerle onu örtbas edenler arasındaki sınırın giderek silinmesi tesadüf değil. Furious, suç ortaklığının sınırlarını eylemin kendisinden bilmeye, susmaya, korumaya ve örtbas etmeye kadar genişletiyor. Üstelik bunu “erkekler fail, kadınlar masum” kolaycılığına sığınmadan yapıyor; iktidarın sağladığı korumayı sürdürmeyi seçen kadınları da aynı ağın içine yerleştiriyor.

FBI ajanı Alice Black rolündeki Emmy Rossum
Catherine’in karşısındaki yapı, bu nedenle de tek tek suçlulardan daha büyük. Asıl fail, paranın ve nüfuzun merkezinde neredeyse dokunulmaz kalırken Catherine ancak onun çevresindeki halkaları parçalayabiliyor. Üstelk Epstein skandalının yarattığı toplumsal hafıza, Furious’un bu dünyasını bir komplo fantezisi olmaktan çıkarıyor: Güçlü insanların suçlarının kurumlar ve güçlü bağlantılar aracılığıyla yıllarca görünmez kılınabildiğini artık biliyoruz.
- Böyle bakıldığında dizinin asıl sorusu “Suçlu kim?”den çok daha rahatsız edici bir yere varıyor: Bir suçu mümkün kılan ve sürdürülmesini sağlayanların hangisi gerçekten masumdur?
Bu masumiyet sorusu yalnızca suçun çevresindeki kişilerle sınırlı kalmıyor; Furious, kendi merkezindeki üç kadını da güvenli ahlaki kategorilere yerleştirmiyor. Nora, yıllarını ağır suçlarla mücadeleye vermiş deneyimli bir federal ajandır, fakat aynı zamanda görev başında içecek kadar ciddi bir alkol sorunu vardır. Alice, çocukluğundan itibaren istismara, ihmale ve şiddete maruz kalsa da soruşturmalarında yalan söylemekten, karşısındaki kırılgan insanların yaralarına basarak onları konuşturmaktan çekinmez. Catherine’in yaşadıkları ise onu dizinin en ağır mağdurlarından birine dönüştürür, ancak onun başkalarının hayatında açtığı yaraları ortadan kaldırmaz. İntikam yolculuğunda kendisi gibi kırılgan kadınları kullanır, geride yeni travmalar bırakır ve nihayetinde insan öldürür.
- Üçü de yaralarını taşır, fakat hiçbiri bu yaralar sayesinde ahlaken dokunulmaz hâle gelmez.

Lola Petticrew
Dizinin karakter yazımındaki kuvveti de buradan geliyor. Furious, acı çekmiş kadını edilgen ve pürüzsüz bir mağdur olarak kutsamadığı gibi erkekleri de mutlak kötülükle özdeşleştirmiyor. Kadınlar arasında suçun sürmesine yardım edenler, erkekler arasında güvenilebilecek ve dayanışma gösterebilecek kişiler vardır. Böylece anlatının ahlaki sınırı cinsiyet üzerinden değil, insanların ellerindeki güçle ne yaptıkları üzerinden çizilir.
Furious’un dikkat çekici tercihlerinden biri de şiddeti göstermeyi reddetmesi. Çocuk istismarından, cinsel şiddetten ve kadınlara yönelik şiddetten sürekli söz edilmesine rağmen dizi bunların hiçbirini seyirlik bir görüntüye dönüştürmüyor. Catherine’in geçmişi parçalı hatıralarla geri gelirken yaşadığı şiddetin kendisi gösterilmiyor. Alice’in geçmişinde yaşananlar da görüntülerle yeniden canlandırılmıyor. Hatta şiddet, hikayenin şimdiki zamanında yaşandığında bile kamera, eylemin öncesinde ya da sonrasında kalıyor: Bir kız çocuğunun Jay Easton’ın evine girişini, kolundaki morluklarla evden çıkışını; Alice’in bir erkeği evine alışını, ertesi gün ise yüzündeki morlukları ve yaraları görüyoruz. Catherine’in cinayetlerinde dahi grafik şiddetten özellikle uzak duran dizi, şiddetin yaşandığı ânı değil, geride bıraktığı izi kadraja alıyor.
Bu tercih, Furious’un seyircisiyle kurduğu ilişki açısından da önemli. Bir insanın şiddete uğradığına inanmak için o şiddetin görüntüsü gerekmez. Bu nedenle dizi, karakterlerinin yaşadıklarını kanıtlamak üzere onların bedenlerini yeniden şiddetin içine sokmuyor; seyirciden görüntüye değil, söze ve geride kalan izlere güvenmesini talep ediyor. Böylece şiddetin “ne kadar korkunç” olduğunu göstermek adına onu yeniden üretmek yerine, bazen henüz geçmemiş bir morlukta, bazen de yıllar sonra bir insanın bedenine, davranışlarına ve hafızasına sinmiş hâliyle sonuçlarına bakıyor. Furious için asıl dehşet, şiddetin görüntüsünden çok yıllar sonra bile geçmeyen izlerinde yatıyor.
Dizi, biçimsel olarak da şaşırtıcı ölçüde sakin. Sirenler, uzun kovalamacalar, sürekli yükselen müzik ya da gerilimi yapay biçimde tırmandıran aksiyon sahneleriyle suç hikayesini parlatmaya çalışmıyor; anlattığı hikayenin ağırlığının zaten yeterince büyük olduğunun farkında. Bu biçimsel sakinlik nadiren ve bilinçli olarak kırıldığında ise şiddetin yarattığı sarsıntı daha da görünür hâle geliyor.
Furious’un adalet tartışması, üç kadının sistem karşısındaki konumları üzerinden kuruluyor. Nora, sistemin çürümüşlüğünü yıllardır içeriden bilen, buna rağmen mücadeleyi orada sürdürmeyi seçen biridir. Alice de kurumların geçmişte kendisini korumadığını bilir. Polis olduğu dönemde uğradığı şiddet karşısında meslektaşlarının desteğini görememesi, bugün FBI ajanı olmasının da geçmişin hesabını sorabilmesine yetmemesi bunun en açık göstergesidir. Catherine ise bu iki kadının sahip olduğu kurumsal gücün kırıntısına bile hiçbir zaman erişemez. Çocukluğundan itibaren bakım sisteminin içinde büyür; yoksulluk ve şiddetle kuşatılır; eğitime, paraya, statüye ve onu koruyabilecek herhangi bir kuruma erişemez.
- Dolayısıyla dizinin önümüze koyduğu “Sistemin içinde kalıp onu değiştirmek mi, yoksa sistemden vazgeçip kendi adaletini yaratmak mı?” sorusu üç kadın için eşit koşullarda sorulmaz. Catherine’in kendi adaletini yaratması, aynı zamanda başka bir adalet mekanizmasına hiçbir zaman sahip olamamasının sonucudur.
Catherine’i daha da trajik kılan ise intikamının sonunda kendisi için bir kurtuluş tasarlamaması. Öldürdüğü her insanla yakalanmaya, hapse girmeye ya da ölmeye biraz daha yaklaştığını biliyor ama yine de ilerliyor. Yangından sağ çıkmayı uman değil, yanacağını bilerek yürümeye devam eden biri o. Tıpkı düşme riskini bildiği hâlde güneşe doğru yükselmeye devam eden İkarus gibi. Üstelik bu yolculuk ilerledikçe, unutmayı seçtiği geçmişinin parçaları da birer birer geri geliyor. Catherine için sonuna kadar gitmek, intikamını tamamlamakla birlikte geçmişinde kaybettiği parçaları yeniden hatırlamak anlamına geliyor. Ancak sonunu görmesine rağmen geri dönmemek yalnızca Catherine'e özgü değil; Alice ve Nora da kendi yollarında, onları nereye götürebileceğini bildikleri bir düşüşe doğru ilerliyor.
Nora’nın yedinci bölümde Alice’e söylediği “Kötüyle savaşmak için kötü oluruz” sözü, bölüm boyunca tekrarlanan kanat imgesiyle başka bir anlam kazanır. Görevden uzaklaştırıldığında “Kanatlarım eridi, düşüyorum” diyen Nora, İkarus’u hatırlatan bu metaforu daha sonra “Gece gökyüzünde yanan bir kırbaçla uçan kanatlı bir öfkeydim” sözleriyle öfkeye bağlar.
Fakat bölümün asıl inceliği, kanatların Nora’dan Alice’e geçmesinde saklıdır. Nora’nın insanları kurtarmak yerine gerektiğinde onlardan bazılarını kullandıklarını söylemesinin ardından Alice tam da bunu yapar: Jay Easton’ın evine girebilmek için Catherine’i kullanır ve dünyayı kötülükten korumak adına Nora’nın tarif ettiği ahlaki sınırı kendisi de aşar. Nora ne yaptığını sorduğunda verdiği yanıt “Kanatlarımı geri aldım” olur.
- Böylece kanatlar özgürleşmenin basit bir simgesi olmaktan çıkar; güç kazanmanın ve bu gücü kullanırken sınırları aşmanın imgesine dönüşür. İkarus’un kanatlarından dizinin adına sinen öfkeye uzanan bu hat, Furious’un kadınları için yükselişle düşüşün birbirinden ne kadar zor ayrıldığını gösterir.
Furious’un kadınlar dünyası Catherine, Alice ve Nora’yla sınırlı kalmıyor. Çoktan ölmüş olmasına rağmen Catherine’in hafızasında yaşamaya devam eden Isabelle, annesini ablası olarak bilen Elena, sığınma evlerinde birkaç sahneliğine karşımıza çıkan ve geçmişlerini hiçbir zaman bütünüyle öğrenemediğimiz nice kadın da bu dünyanın parçaları. Dizinin adının, Yunan mitolojisinde suçun ve dökülen kanın peşine düşen öç tanrıçaları Furies’i çağrıştırması da burada anlam kazanıyor.
Catherine, Alice ve Nora’nın öfkeleri aynı yerden doğmuyor, aynı biçimde dışarı vurulmuyor ve onları aynı yola götürmüyor. Fakat üçü de kendilerinden önce başka kadınların taşıdığı öfkeden bir parça devralıyor. İlk sezon sona erdiğinde geriye tek bir kadının intikamından çok daha fazlası kalıyor: Kuşaktan kuşağa, bedenden bedene dolaşan ve kendisine başka başka yollar arayan bir kadın öfkesi.










