Hayatının en zor maçı: Simona Halep ve doping iddiaları

Bu sezon pek çok farklı konuyla gündeme gelen Simona Halep cephesindeki son haber, tenisi takip edenler için şok etkisi yarattı: Eski dünya 1 numarası, Wimbledon ve Roland Garros şampiyonu Simona Halep’in lisansı, doping testinde Roxadustat isimli bir yasaklı maddenin tespit edilmesi nedeniyle askıya alınmıştı. “Bugün hayatımın en zor maçı başlıyor; gerçek için bir savaş” sözleriyle başlayan bir açıklama yayınlayarak doping suçlamasını reddeden Halep için farklı konularda mücadele içinde geçen bir sezonun ardından şimdi kort dışında bir mücadele başlıyor.  

Olaylar zinciri: Simona Halep’in oldukça kaotik geçen 2022 yılını anlatmak için kullanabileceğimiz pek çok anahtar kelime var: Emeklilik düşüncesi, sakatlık, Patrick Mouratoglou, form grafiği, panik atak, şampiyonluk, yeniden ilk 10, evlilik, boşanma, burun ameliyatı, sezonu erken kapatması ve son olarak ortaya çıkan doping iddiaları.  

^{Simona Halep, Fransa Açık'ın ikinci turunda Qinwen Zheng'e yenildiği için kortta panik atak geçirmişti./CNN} 

Küllerinden doğuş: Major Talk programında Alize Lim ile yaptığı röportajda kendisi için kötü geçen 2021 sezonundan sonra emekliliği düşündüğünü belirten Simona Halep, “Hep 30 yaşında bırakacağımı düşünürdüm ve bu sene buna çok yakındım. Geçen sene yaşadığım sakatlıktan sonra aynı seviyede dönebileceğime inanmıyordum, 4 ay korttan uzak kaldım” sözleriyle tenise karşı hevesini yitirdiği bir dönemden geçtiğini açıklamıştı. Roma’da yaşadığı kas yırtığının onu Roland Garros ve Wimbledon’ın dışında tutması, 2014 Ocak’tan beri 373 hafta ayrılmadığı ilk 10’dan düşmesine sebep olmuştu ve 2010 yılından bu yana ilk defa WTA düzeyinde final görememişti. Ayrıca 6 yıl birlikte çalıştığı koçu Darren Cahill ile de yollarını ayırmıştı.  

Şaşırtıcı bir yere varan koç arayışı: Simona Halep ve Darren Cahill isimleri, turda birbiriyle özdeşleşen koç-oyuncu isimlerinden biriydi. 2016’da birlikte çalışmaya başlayan ikili bu dönemde dünya 1 numarası, Slam finalleri ve 2018 Fransa Açık şampiyonluğu gibi önemli başarılar elde etmişti. Cahill’in ailesiyle vakit geçirmek için ekipten ayrılmasının ardından 2019 sonunda yeniden bir araya gelip, 2021 Eylül ayında ise yolları tamamen ayırmışlardı. Halep zor geçen 2021 yılını bitirirken, bir yandan da yeni bir koç arayışına girdi. Daha önce birlikte çalıştığı Adrian Marcu ve Daniel Dobre’yi ekibine dahil etti ancak beklenen sonuçlar gelmiyordu. Amerika’da Mouratoglou Academy'den Morgan Bourbon’ın eşlik ettiği Halep’in arayışı ise pek beklenmeyen bir kişide, Patrick Mouratoglou’nda son buldu. Mouratoglou o dönemde, aktif olarak oynamasa da, Serena Williams’ın koçuydu. Serena’nın kendisine en azından kısa dönemde kapıyı açtığını söyleyen Mouratoglou, Halep’in tam zamanlı koçu olarak çalışmaya başlayacağını duyurdu. Halep bu anlaşmanın ardından bütün teknik ekibini değiştirdi.  

^{Patrick ve Simona/Profimedia}

Form grafiği: 2022’ye Melbourne’de şampiyonlukla başlasa da, Halep’in içindeki ateşi yeniden yakan Mouratoglou Academy’de geçirdiği vakit oldu. Indian Wells’te yarı finalin ardından Patrick Mouratoglou ile ilk sınavlarına çıktıkları Madrid’de çeyrek final gördü. Roland Garros’ta Qinwen Zheng karşısındaki 2.tur maçında, sonradan panik atak olarak tanımladığı bir sıkıntı yaşadı. Patrick Mouratoglou bu durumun “Simona’nın her zamankinden çok daha fazla çalışması, %100’ünde olmak istemesi” sebebiyle olduğunu söyledi ve “koç olarak iyi bir iş çıkarmadım” diyerek Madrid, Roma ve Roland Garros sonuçlarından kendini sorumlu tuttu. Çim sezonuna gelindiğindeyse Wimbledon’la birlikte üst üste 3 yarı final geldi. Ve bu işbirliğinin ilk şampiyonluk kupası, WTA 1000 turnuvası Toronto’da Halep’in ellerinde yükseldi. Bu Eylül 2020’den beri kazandığı en büyük şampiyonluktu ve bu sonuçla ilk 10’a geri döndü. Hemen ardından oyanan Cincinnati’de 2.turda sakatlık sebebiyle çekilse de yakaladığı formla Halep, Amerika Açık’ın favorilerinden biriydi. Tenis her zaman sürpriz senaryolara açık bir oyun ama neredeyse kimse Halep’in ilk turda, elemelerden gelen dünya 124 numarası Daria Snigur’a yenilmesini beklemiyordu.  

O sırada kort dışında: Halep’in Amerika Açık’tan sürpriz bir şekilde erken elenmesinin ardından bu sefer gündem, henüz bir yıl önce başlayan evliliğiydi. Halep’in eşiyle boşanma aşamasında olduğu iddia edildi ve sonrasında bu iddia doğrulandı. Kısa bir süre sonra Halep, kendisini uzun süredir olduğu gibi Amerika’da da rahatsız eden nefes alma problemiyle ilgili bir burun ameliyatı olduğunu ve bu sırada estetik operasyon da geçirdiğini açıkladı. Kortlardan birkaç hafta uzak kalması beklenen Halep, 15 Eylül’de, doktorlarının tavsiyesiyle sezonu erken kapatmaya karar verdi — Bu tarihi akılda tutmakta fayda var.  Koçu Patrick Mouratoglou ise, Halep’in iyileşme sürecinde akademisinin bir başka öğrencisi Holger Rune ile çalışma kararı aldı. 

^{Halep, 2022 Toronto'da üçüncü WTA Masters 1000 şampiyonluğunu kazandı./ Simona Halep twitter}

Şok edici sezon finali: Halep’in tuhaf hikayelerle dolu bu yılının en büyük hikayesi ise kendisi adına sezonu kapattıktan sonra geldi. Cuma günü Uluslararası Tenis Dürüstlük Ajansı (IATA), Simona Halep’in Amerika Açık’ta verdiği doping numunesinde WADA tarafından yasaklı madde listesinde bulunan Roxadustat maddesinin kalıntılarına rastlandığını açıkladı. Eski dünya 1 numarası, 2 kez Slam şampiyonu, ilk 10 oyuncusu Simona Halep’in lisansı, doping şüphesi sebebiyle geçiçi olarak askıya alındı. Sosyal medya üzerinden bir açıklama yayınlayan Halep, bu durumu “hayatının en büyük şoku” olarak nitelendirdi.  

Kariyerim boyunca, bana öğretilen bütün değerlere ters olan hile yapma düşüncesi aklımın ucundan geçmedi. Böyle haksız bir durumla karşılaştığım için şaşkın ve ihanete uğramış hissediyorum. Bilerek herhangi bir yasaklı madde almadığımı kanıtlamak için sonuna kadar savaşacağım ve er ya da geç, gerçeğin ortaya çıkacağına inanıyorum. Bu şampiyonluklar ya da parayla ilgili değil, onurumla ve tenisle son 25 yılda geliştirdiğim aşk hikayesiyle ilgili.

Roxadustat nedir?: Roxadustat, kronik böbrek rahatsızlığı olan kişilerin yaşadığı kansızlığı tedavi amacıyla üretilen bir ilacın ana etken maddesi. Bu maddenin insanlarda kullanımı ilk olarak 2018 yılı sonunda Çin’de, diyalize bağlı kronik böbrek hastalarının tedavisi için onaylandı. Avrupa Birliği’ndeyse bu ilacın medikal kullanım için onayı Ağustos 2021’de verildi. İlacın Dünya Dopingle Mücadele Ajansı WADA’nın yasaklılar listesinde olmasının sebebiyse, kırmızı kan hücrelerinin üretiminin kontrolünden sorumlu olan eritropoetin (EPO) üretimini tetiklemesi, hemoglobin üretiminin artışını sağlayarak kanın oksijen taşıma kapasitesini artırması. EPO kategorisindeki diğer maddeler gibi dayanıklılığı artırıcı etkisi olan Roxadust da “kan dopingi” klasmanında WADA’nın 2022 yılında yasakladığı maddeler arasında yer alıyor. Ticari olarak satılan bu ilaç, ağız yoluyla alınıyor.  

Süreç nasıl işledi?: IATA’nın 21 Ekim’de yaptığı açıklamaya göre, Ağustos ayında Amerika Açık sırasında alınan doping örneği, A ve B numuneleri olmak üzere ikiye ayrıldı. A numunesinde yapılan testte yasaklı Roxadustat maddesine rastlandı ve bu durum 7 Ekim’de Halep’e bildirildi. Halep B numunesinin de incelenmesini istedi ve sonuç değişmedi. Böylece, Halep’in soruşturma süresince geçici uzaklaştırma kararı onanmış oldu.  

Teniste doping vakaları: Simona Halep’ten önce elit tenis oyuncuları arasında doping suçlamasıyla karşı karşıya kalan en meşhur örnek Maria Sharapova olmuştu. 2016 Avustralya Açık sırasında verdiği doping testinde, henüz o yılın başında performans artırıcı etkisi nedeniyle yasaklı madde listesine giren Meldonium’a rastlandı. Sharapova bu ilacı tedavi amaçlı olarak 10 yılı aşkın bir süredir reçeteli olarak kullandığını ve güncellemeyi kaçırdığını belirtse de, ITF ve WADA tarafından “listeye eklenen maddelerin takibinin oyuncunun ve ekibinin sorumluluğunda olduğu” gerekçesiyle profesyonel tenisten 2 yıl men cezası aldı. Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi CAS’a taşınan davada kasıt olmadığına kanaat getirilerek ceza 15 aya indirildi. 2019’da Beatriz Haddad-Maia’nın doping vakasında bulaşma olduğuna karar verilerek 10 aylık bir uzaklaştırma verildi. 2021’deyse Dayana Yastremska biraz uzun süren ve Avustralya Açık ve Wimbledon’ı kaçırmasına sebep olan karar sürecinin ardından ceza almadan tura dönmüştü. Yakından şahit olduğumuz bir süreç de 2021’de Çağla Büyükakçay’ın kortlardan 8 ay uzak kalmasına neden olan ancak sonunda aklanarak cezasız çıktığı süreçti. Romanya’da verdiği doping testinde Ractopamine maddesine rastlanan Çağla, hayvanlarda kas kütlesini artırma amaçlı kullanılan bu ilacın vücuduna yediği et aracılığıyla girmiş olabileceğine dair verdiği mücadelesini kazandı ve ceza almadan bu süreçten çıktı.  

Destek mesajları: Simona Halep’in doping suçlamasıyla karşı karşıya kalmasının ardından, vatandaşları Sorana Cirstea ve Mihaela Buzarnescu’nun yanı sıra Alize Cornet, Elena Vesnina ve Dayana Yastremska destek mesajlarını iletti. Ayrıca Djokovic ve Pospisil’in kurucuları olduğu Profesyonel Tenis Oyuncuları Birliği (PTPA), Simona Halep’in hakları için mücadele edeceklerini açıkladı. Halep’e en büyük destek, eski koçu Darren Cahill’den geldi. “Simona’nın yasaklı bir maddeyi bilerek almış olma ihtimali sıfır” diyerek başlayan Cahill, Halep’in her şeyin kurallara uygun olması için 2-3 kere kontrol ettirdiğini, ona inandığını ve yanında olduğunu belirten uzun bir açıklama yayınladı. Sosyal medyada yapılan yorumlarda baskın olan ton da, Simona Halep’in doping yapacak karakterde bir sporcu olmadığı yönündeydi.  

^{Simona Halep}

Sharapova karşılaştırması: Halep ile Sharapova’nın pozitif doping testi sonrası süreçlerine baktığımızda, Sharapova bir basın toplantısı düzenleyerek Meldonium’u 10 yılı aşkın süredir kullandığını kabul etmiş ancak yasaklı madde listesine girdiğini farketmediğini söylemişti. Halep ise Roxadustat maddesini — bilinçli bir şekilde — kullanmadığını belirten yazılı bir açıklama yayınladı. Ancak ağızdan alınan bu ilacın vücuduna nasıl girmiş olabileceğiyle ilgili henüz bir açıklama yapmadı. İki eski 1 numaranın aldığı tepkiler karşılaştırıldığında, arada bir fark olduğu göze çarpıyor. O dönemde Sharapova’nın sponsorları olan Porsche, Tag Heuer, Nike gibi markalar hızla sponsorluklarını dondurmuş, Birleşmiş Milletler İyi Niyet Elçiliği görevi etkilenmişti. Sharapova’nın dönüşü gidişinden daha olaylı olmuş, turnuvalara wild card alması bazı oyuncular tarafından tepkiyle karşılanmıştı. Simona Halep’in aralarında Nike’ın da olduğu sponsorlarının henüz konuyla ilgili olumlu ya da olumsuz bir açıklaması olmadı.  

Halep’i neler bekliyor?: Ave B numuneleri birbirini onaylayan Simona Halep için artık geçici uzaklaştırma süreci başlamış durumda. Halep zaten doping testinin sonucu belli olmadan sezonu kapattığını açıklamıştı. Şimdi bir soruşturma süreci başlayacak ve Halep muhtemelen savunmasını sunarak doping yapmadığını ya da bu maddeyi bilerek ve/veya kasıtlı bir şekilde almadığını ispat etmeye çalışacak. 2 yıla kadar men cezası ihtimali olsa da, farklı vakalar için cezalar faklılaşıyor. Karar açıklandıktan sonra tarafların kararı tahkime taşıma hakkı bulunuyor.