İki başlı Şeytan: The Exorcist - Believer

Film: The Exorcist: Believer

Yönetmen: David Gordon Green

Yapım yılı: 2023

Süre: 111 dakika

Hepimizin bir türlü fırsat bulup da izleyemediği, fazlasıyla popüler filmler vardır. Benimkilerin sayısı da hiç az değil. William Friedkin’in korku klasiği The Exorcist de bunlardan biriydi ve geçtiğimiz aylarda 42. İstanbul Film Festivali’nin yönetmene ayırdığı retrospektif bölüm sayesinde bu ayıbımı sonunda temizlemiştim. Çok da doğru bir zamanmış ki kısa süre sonra önce William Friedkin aramızdan ayrıldı, ardından David Gordon Green’in büyük bütçeli devam üçlemesi duyuruldu. İşte o üçlemenin ilk halkası, filmin oyuncularından Ellen Burstyn’in de birkaç dakikalığına arzıendam ettiği The Exorcist: Believer.

^{The Exorcist: Believer | Kaynak: UIP Türkiye}

1973 yapımı The Exorcist; kökleri yüzlerce, belki binlerce yıl öncesine dayanan ve Şeytan’ın dünyevi bedenleri ele geçirmesiyle sonuçlanan bir tılsımın keşfiyle başlıyordu. Ünlü bir oyuncunun küçük kızının bedenini ele geçiren Şeytan; onun tüyler ürpertici, beklenmedik ve doğaüstü hareketlerde bulunmasına, saldırganlaşmasına, öldürmesine, bir yandan da ağza alınmayacak küfürler savurmasına neden oluyordu. Anne, iki Katolik rahibinden yardım istiyor ve ikonik Şeytan çıkarma sahneleri filme damga vuruyordu. 50. yılında izlemiş olmama, üstelik bugüne dek onlarca parodisine maruz kalmama rağmen The Exorcist ürkütücülüğünü ve korkunçluğunu korumuştu. Filmin IMDb Top250 listesinde 225., Letterboxd Top 250 Korku Filmleri listesinde 35. sırada olmasına hak vermiştim.

The Exorcist’in ardından çevrilen 4 devam filmi ya da öncül filmi izlemedim. David Gordon Green’in Believer ile başlayan üçlemesini de bu filmlerden bağımsız olarak değerlendirmek mümkün zaten. Film günümüzden yaklaşık 15 yıl önce, bebek bekleyen genç bir siyah çiftin Afrika seyahati sırasında açılıyor. Yaşanan depremin ardından babanın anne ve bebek arasında bir Sophie’nin seçimi yapması bekleniyor. Yıllar sonrasında geçen bir sonraki sahnede, babanın seçiminin Angela adını koyduğu evladından yana olduğunu anlıyoruz. Fakat ergenlik sancıları ve hiç görmediği annesini tanıma çabalarıyla asileşmeye meyilli yaşlarda olan Angela, bir gün sınıf arkadaşı Katherine ile ortadan kayboluyor ve iki çocuk üç gün sonra hiç bir şey hatırlamayarak ve psikolojik hasar görmüş bir şekilde bulunuyorlar. Şeytan bir değil, iki çocuğun bedenini eşzamanlı olarak ele geçirince; türlü dinî inanış ve geleneklerden beslenen katmanlı bir Şeytan çıkarma operasyonu Şeytan çıkarıcılar için bir meydan okumaya, aileler için piskolojik bir sınava dönüşüyor. (Letterboxd editörü Gemma Gracewood, film hakkındaki yorumunda bir Avengers göndermesiyle “Exorcists, assemble! / Şeytan çıkarıcılar, birleşin!” diyor.)

Filmin karakterlerine dair iyi bir giriş niteliğindeki ve özellikle Leslie Odom Jr.’ın (baba) performansıyla umut vadeden ilk yarısı kalburüstü bir psikolojik gerilimin sinyallerini veriyor. Fakat Şeytan’ın varlığını hissetirmeye başladığı ve Şeytan çıkarma ritüellerinin (yani filmin asıl vaadinin) devreye girmesiyle her şey tepetaklak oluyor. The Exorcist’in tahmin edilemez ve beklenmedik sahnelerinin yerini, The Exorcist’i izlemiş herkesin tahmin edebileceği, kolaya kaçmış sahneler alıyor. Yatağın havalandığı, küçük kızın dört ayak üzerinde merdivenlerden indiği, kafasını 360 derece döndürdüğü ikonik imajlara yenilerini eklemekte çok zorlanmış yönetmen. Küçük bir kızın dolu dolu, şok edici küfürler ettiği repliklerin yerini ise çok temkinli, basit, kolaya kaçmış cümle ve diyaloglar almış. İmaj ve metnin uygulanışı da bir hayli acemice: İyi bir kurguyla izleyiciyi yerinden zıplatabilecek, dehşete düşürebilecek fırsatlar kaçırılıp durmuş. 

^{The Exorcist: Believer | Kaynak: UIP Türkiye}

Kaçırılmış fırsatlar bir yana; filmin çeşitliliği kutlama ve kapsayıcı olma çabası sonuç vermiyor. Siyah ana karakterler ekran süresi daha az olan beyaz karakterlerin izin verdiğince öne çıkabiliyor; Afrika inanç ve gelenekleri göstermelik bir süsleme olmakla yetinirken kontrol Katolik inancında ve geleneklerinde kalıyor. Film, yaşayan en iyi kadın oyunculardan Ellen Burstyn’i dahi kullanmayı başaramıyor; oyuncunun varlığı sanki yalnızca filmin The Exorcist ile ilişkili olduğunu kanıtlamaya yarıyor. Kısacası The Exorcist: Believer; ne yazık ki 50 yıl önce başarılmış olanların hatırasını yaşatamazken, günümüz değerlerine uyum sağlamakta da zorlanıyor. Üç film olarak planlanarak çıkılmış bir yol için, oldukça talihsiz bir başlangıç.

Nerede izleyebilirsin? The Exorcist: Believer, bugün gösterime giriyor.

Alternatif işler:

• The Conjuring (2013, James Wan)
• Talk to Me (2023, Danny ve Michael Pilippou)