IOC’de Coventry dönemi: İlklerin başkanı eski düzenin koruyucusu mu?

Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin (IOC) 144. oturumu ve tarihî başkanlık seçimi 41 yaşındaki Zimbabveli Kirsty Coventry’nin zaferiyle sonuçlandı. Zimbabve’nin beyaz azınlığına mensup, ülke tarihinin en çok madalya kazanan olimpik sporcusu olan Coventry, IOC tarihinin ilk kadın ve ilk Afrikalı başkanı oldu. Coventry görevi selefi Thomas Bach’tan “Olimpiyat Oyunları Günü” olan 23 Haziran’da devralacak. O güne kadar, aynı zamanda kendisinin sağlam bir destekçisi olan Bach’la yakın temas içinde kalacak ve bir nevi başkanlık stajı yapacak.

• Ayrıntılar: Coventry seçimde oy kullanan 97 üyeden 49’unun tercihi oldu ve çoğunluğu ilk turdan sağlayarak başkan seçildi. 2. Samaranch 28, 3. Coe 8 oy aldı.

Mugabe’nin ‘altın kız’ı

Ailesi, Zimbabve’nin Büyük Britanya sömürgesi olduğu yıllarda ülkeye gelen ve burada büyük bir kimya fabrikası olan Kirsty Coventry’nin yüzücü olarak çıkışını yaptığı dönem ülkeyi yaklaşık 40 yıl yöneten Robert Mugabe’nin beyazlara ait arazileri “kamulaştırdığı” ve buna ciddi bir şiddet politikasının eklendiği dönemdi. Aileden yüzücü olan Coventry genç yaşında olimpiyat oyunları vizesi alırken ülkede ırksal gerilimin had safhada olduğu bir dönemde başarılarıyla siyah çoğunluğun da teveccühünü kazandı ve uluslararası baskı altında olan Mugabe yönetimi için “zamanlaması harika” bir PR aracına dönüştü.

• Geniş açı: Mugabe’nin “O bizim altın kızımız” dediği Coventry, 2004 Atina ve 2008 Pekin’de kazandığı 2 altın, 4 gümüş, 1 bronz madalyayla ülkenin bir numaralı spor yüzü oldu.

IOC başkanı olursa ABD lideri Donald Trump’la nasıl bir ilişki kuracağı sorulan Coventry, “20 yaşından beri yüksek mevkilerdeki zorlu erkekleri idare ediyorum” ifadesini kullanmış ve göründüğü kadar “renksiz”, “bürokrat” bir karakter olmadığını hissettirmişti. Aslında Coventry’nin 17-18 yaşından itibaren Mugabe ve yönetimiyle kurduğu “dengeli” ilişki onun iyi bir politikacı olacağının sinyallerini veriyordu. Bu dönemde Coventry bir yandan topraklarına el konulan ve eski ayrıcalıklarını kaybeden aynı zamanda fiziki saldırıların da hedefi olan beyaz azınlığın sorunlarını dile getirirken diğer yandan yoksulluk içindeki bir ülkede Mugabe’nin verdiği para ödüllerini kabul ediyor ve bunun bir kısmını yardım kampanyalarına bağışlıyordu.

Post-Mugabe rejiminin spor bakanı

2017’de Mugabe’nin devrilmesi sonrası en az onun kadar baskıcı bir lider olan Emmerson Mnangagwa’nın iktidara yükselişini selamlayan ve neticesinde Eylül 2018’de spor bakanlığı görevine getirilen Coventry, bu süreçte bir yandan hükümetin antidemokratik politikalarının yürütücülerinden olmakla suçlanırken diğer yandan spor bakanı olarak da yetersiz kaldığına yönelik çok sayıda eleştiri aldı. Ama üst düzey spor bürokrasisi aynı zamanda bir aristokrasi. Burada mevcut işinizi ne kadar iyi yaptığınızdan çok meseleleri “ne kadar idare edebildiğiniz”, güç odaklarıyla nasıl ilişkiler kurduğunuz, havayı nasıl kokladığınız, ne kadar iyi bir politikacı olduğunuz daha kritik. Coventry de olimpik aile içinde rolünü çok iyi buldu. Hem aynı zamanda IOC’nin namlı otokratları arasına adını yazdıran Thomas Bach’ın kanatları altına girdi hem de değişen spor hiyerarşisinde Hint Ambani ailesi gibi yeni güç odaklarıyla bağlarını geliştirdi.

Sporun değişimi adına beklenti düşük

Bu politik becerileri, onu seçim öncesi adaylar arasında en muhafazakar isim olarak konumlanmaya itti. Evet “ilk kadın”, “ilk Afrikalı” başkan apoletleri de kurucu başkan Pierre de Coubertin’dan bu yana en genç başkan sıfatına sahip olması da havalı. Ama Coventry’nin diğer özellikleri geçen hafta belirttiğimiz gibi “Sırlar İmparatorluğu” olarak anılan -bu “sırlar”a sadece kurum için antidemokrasi değil yolsuzluklar da dahil- IOC için bir değişim umudunu da hayal ettirmiyor. Maalesef herkes Coventry’nin önümüzdeki en az 8 yıllık başkanlığının ilk gündeminin Ambani ailesi ve Narendra Modi’nin katkılarıyla 2036 Olimpiyat Oyunları’nın ev sahipliğine Hindistan’ı taşımak olduğunu biliyor. Üyelere daha çok söz hakkı, sporculara daha iyi koşullar sağlanması, olimpiyat oyunları ev sahipliği süreçlerinin ve sponsorlukların şeffaflaştırılması ve ev sahibi ülkelere getirilen maddi/çevresel yüklerin azaltılması gibi hususlarda Coventry’den yakın zamanda bir ses çıkması olası değil.