iPhone şarj adaptörlerinin ötesinde elektronik atıklar
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
Bu hafta gerçekleşen tanıtım etkinliğinde Apple artık iPhone kutu içeriğinde şarj adaptörü ve kulaklık bulunmayacağını duyurdu. Şirketin Çevre ve Sosyal Girişimler Başkan Yardımcısı Lisa Jackson, bu kararın gerekçesi olarak karbon salımlarının ve değerli maden tüketiminin azaltılmasını sunarak hâlihazırda kullanımda olan 2 milyarın üzerindeki şarj adaptörüne dikkat çekti. Daha önce tamir edilebilirlik ve planlı eskitme konularında tepki çeken ve konuyla ilgili sorulara cevap vermekten kaçınan şirket için bunun olumlu yönde bir adım (veya iyi bir pazarlama stratejisi) olduğu söylenebilir. Ne var ki elektronik atık sorunu iPhone adaptör ve kulaklıklarından da öte bir küresel sorun.
- Elektronik atık: Bir durup düşünün, şu anda kullanmadığınız kenarda duran veya çöpe attığınız elektronik eşyalarınız neler? Akıllı olmayan telefonunuz, ince uçlu şarj aletiniz, 3 kiloluk eski dizüstü bilgisayarlarınız, kablolar, hatta tüplü televizyonunuz... İşte 2019 yılında dünyada bu ve bunun gibi 53,6 milyon ton elektronik atık ortaya çıktı ki bu kişi başına 7,3 kilograma denk geliyor. Bu değerin 2030 yılında yıllık 74,7 milyon tona çıkması bekleniyor.
- Geri dönüşüm: Aslında “çöpe” giden bu elektronik atıkların çoğu bir nevi maden. Çoğu elektronik alet; altın, demir, alüminyum, bakır gibi değerli madenlerle üretiliyor. Örneğin bilgisayar, cep telefonu gibi cihazların 1 tonundan 280 grama yakın metal çıkarılabiliyor. Bu atıkların içindeki madenlerin 2019 yılındaki değeri ise 57 milyar dolar. E-atıkların bir kısmı bu ve çevresel sebeplerle geri dönüştürülse de küresel çapta kayıtlı olarak geri dönüştürülen miktar yıllık atıkların %17,4’ü. Yani yaklaşık 10 milyar dolar değerindeki hammade ekonomiye geri kazandırılıyor.
- Geri kalan %82,6’lık kısım ise kayıt dışı şekilde geri dönüştürülüyor, çöpe gidiyor veya daha düşük gelirli ülkelere gönderiliyor. Bu cihazların bir kısmı tekrar kullanılmak üzere satılırken bir kısmı bu ülkelerde insanların geçim kapısı oluyor. Örneğin, Gana’daki Agbogbloshie bu atıkların toplandığı, yakıldığı ve işçiler tarafından geri dönüştürüldüğü dev bir e-atık mezarlığı.
- Sağlık: Elektronik atıklar değerli madenlerin yanında insan sağlığı ve çevre için tehlikeli olabilecek hammadeler de içeriyor. Cıva, BFT, kloroflorokarbonlar gibi kimyasallar; e-atıklar doğru şekilde geri dönüştürülmediği veya çöpe gittiği durumlarda besin zincirine veya atmosfera karışabiliyor.
- Türkiye: Türkiye'de elektronik atıklar Avrupa Birliği WEEE direktifine tabi olarak düzenleniyor. Türkiye’de ise 2019 yılında ortaya çıkan elektronik atık miktarı 847 kilo ton ile kişi başı 10,2 kilograma denk geliyor. Bu atıkları büyükşehir ve ilçe belediyeleri aracılığıyla veya TEGV gibi sivil toplum kuruluşlarına alıcı ödemeli kargoyla bağışlayarak geri dönüştürmek mümkün.
Kaynak: The Global E-waste Monitor 2020
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
NEREDE YAYIMLANDI?
Quando'dan merhaba. Apple bizi yeni iPhone 12'lerle heyecanlandırdı. Facebook "ifade özgürlüğü" politikasını güncellediğini açıkladı.
15 Eki 2020
YAZARLAR
Quando
Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
ABD ara seçimleri, Donald Trump yönetiminin teknoloji sektörüne yönelik politikalarının geleceği açısından yeni bir dönüm noktasına işaret etti. Hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da daha fazla sandalye kazanan Demokratların ABD Kongresi’nin her iki yasama kanadında da çoğunluğu elde etmesi, son iki yılda izlenen politikaların yeniden tartışmaya açılabileceğini gösterdi.
Çocukların sosyal medyada korunması üzerine yapılan tartışmalar, kaç yaşında hesap açabilecekleri sorusunun ötesine geçiyor. Türkiye’de 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal medya kısıtlaması getiren yasa, 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girdi; ancak e-Devlet üzerinden henüz somut bir işlem mekanizması başlatılmış değil. Uzmanlara göre teknik altyapıdaki bu belirsizliğin ve salt yaş sınırının ötesine geçilmesi ve çocukları dijital dünyanın içinde güçlendirecek bir eğitim ve platform sorumluluğu modeli benimsenmesi gerekiyor.
Martı ve Tripy Mobility gibi yerli şirketlerin yakın tarihli duyuruları, robotaksilerin beklenenden çok daha önce Türkiye yollarında kullanıma sunulabileceğine işaret ediyor. Bu duyurular oldukça kritik bir soruyu da gündeme taşıyor: Regülasyonlar derhal hazır hâle getirilse dahi bu kadar karmaşık kent koşullarında robotaksileri faaliyete sokmak mümkün mü? Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ilgın Yaşar ve güncel olarak bir otomobil firmasında görev alan Kontrol ve Otomasyon Mühendisi Berk Üke, bu soruyu Aposto okurları için yanıtladı.
Silikon Vadisi’ni bir dönem sallayan Theranos skandalı, yakın zamanda yeniden teknoloji, medya ve iş dünyasının merkezine yerleşti. Girişimin kurucusu Elizabeth Holmes, 11 yıl hapis cezasına çarptırılmasının ardından bu kez dünyayı sallayan bir belgeselin ana konusu oldu. Üstelik kendi talebiyle…
Bugüne kadar en azından bir kez bir işi ChatGPT ile yapıp bir daha asla yapay zeka olmadan yapamaz hâle geldiyseniz yalnız değilsiniz. “Beceri atrofisi” olarak adlandırılan bu durum, yapay zekanın hayatımızı kolaylaştırırken bizi nasıl ona bağımlı hâle getirdiğini de açıklıyor. Uzmanlara göre asıl risk, yapay zekanın işimizi elimizden alma potansiyelinde değil, kendi becerilerimize ihtiyaç duymayacak kadar yapay zekaya bağımlı hâle gelmemizde yatıyor.
