Kadın müzisyenler, bedenlerine dair söz hakkını geri alıyor

“Sahne kıyafeti tartışma yarattı”, “Transparan kıyafetiyle sahneye çıktı”, “Kilo verdikten sonra göbeğini açtı”, “O fotoğraf filtre mi yoksa estetik mi” gibi başlıkları okurken aklınıza çoğunlukla kadın sanatçılar geliyor değil mi? Dünyanın neredeyse her yerinde kadın sanatçıların sahne kıyafetleri ve bedenindeki değişiklikler şarkılarından daha çok konuşuluyor. Kamuya mâl olmuş kadınlar kendi bedenlerine dair söz hakkına pek de sahip değil. 

Sosyal medyada kullanılan filtrelerin şekillendirdiği güzellik algısı nedeniyle toplumun bir kesimi, mükemmelliği sanatçıların sesinde değil bedeninde arıyor. Araştırmacılar, sosyal medyanın güzellik trendlerinin, vücut imajını ve öz saygıyı kötü etkilemede büyük bir rol oynadığını söylüyor. Dayatılan güzellik standartları birçok tezin ana konusu oluyor.

Neyse ki günümüzde tüm bu çağdışı düşünceleri çürütmeyi hedefleyen sanatçılar da var. Bir önceki neslin aksine şimdinin yani Z kuşağının pop yıldızları, güzel ve zayıf görünmeleri için yapılan baskıyı, parçalarında çarpıcı bir dille eleştiriyor. Pop müzik dünyasında oldukça büyük bir tabu olarak görülen bu durum, son dönemde çıkan birçok albümün şarkı sözlerinde işleniyor. Sanatçılar röportajlarında hayranlarının sahip olduğu görünüşü sahiplenmesi için önemli açıklamalar yapıyor.

Poster kızı imajını yerle bir etti

Billie Eilish, yeni albümü Hit Me Hard and Soft’taki Skinny ve Lunch şarkılarında bedeni ile yaşadığı sorunları açık sözlülükle dile getiriyor. Skinny’de şu sözler yer alıyor:

“People say I look happy
Just because I got skinny
But the old me is still me and maybe the real me
And I think she’s pretty”

Eilish, büyüme süreci boyunca vücuduyla ilgili aşağılamalara ve görünüşüyle ilgili rahatsız edici ifadelere maruz kalan genç müzisyenlerden. Sanatçı bu nedenle kariyerinin ilk yıllarında sahnede ve günlük hayatında bol giysiler giymeyi tercih etti. Bir önceki jenerasyonun pop yıldızlarının kusursuz poster kızı imajını asla sahiplenmedi. Spot ışıkları altında büyürken tüm klişelere meydan okuyarak "beden olumlama" düşüncesini sahiplendi fakat röportajlarında, bedeniyle olan ilişkisinde büyük zorluklar yaşadığını da itiraf etti.

^{Billie Eilish} 

2021’de diyet hapları aldığını ve henüz 12 yaşındayken düzensiz beslenme alışkanlıkları edindiğini söyledi. O zamandan beri çok yol kat ettiğini belirten sanatçı, kendine güvenmeyi öğrenmiş olsa da yapılan yorumların canını yaktığını inkar etmiyor. Eilish, geçen Haziran’da Vogue’a verdiği röportajda şunları söyledi: 

“Kendimi eskiden olduğundan daha çok seviyorum ve insanların nasıl hissettiğinden çok kendimin nasıl hissettiğiyle ilgileniyorum. Ama yine de bir sürü saçma yoruma denk gelebiliyorum. Bu da hâlâ duygularımı çok incitebiliyor.

Eilish, eski şarkısı Not My Responsibility’de de konudan bahsediyordu:

“Would you like me to be smaller, weaker, softer, taller?
Would you like me to be quiet?
Do my shoulders provoke you?
Does my chest?
Am I my stomach? My hips?
The body I was born with”

Eilish, Lunch şarkısında da yeme bozukluğuna dair bazı göndermelerde bulunuyor. Sosyal medyada bedenine dair yapılan eleştirilerin onu nasıl etkilediğini de şöyle anlatıyor: 

“Kimin umurunda? Bütün dünya bir anda benim nasıl bir insan olduğuma karar verdi. Bu konuda hiçbir şey söyleyemedim, yapılan yorumları kontrol edemedim. Hiç kimse bir şey veya diğeri olmaya zorlanmamalı. Zaten her yanımızda çok fazla etiket var.”

'Bedeninizi takdir edin'

Bir önceki jenerasyonun pop yıldızlarından Britney Spears ve Christina Aguilera, kiloları nedeniyle en çok baskı gören isimlerdendi. İki yıl önce katıldığı bir programda “Zayıf görünmenin tek yolunun şişman insanlarla takılmak” olduğunu söyleyen Britney, şişmanlıkla alay etmesi nedeniyle eleştiriler aldı. Kendisi kabul etmese de yıllarca üzerinde kurulan beden baskısını haklı bir düşünce olarak özümsediğini yorumlarda açıkça gördük. Aguilera da kilo aldıktan sonra yaşadığı zorbalığı yıllar sonra itiraf etti: 

“Kendi bedeninizi takdir etmeye ve ona sahip çıkmaya başlayın.”

^{Fotoğraf: The Quietus}

Kim Gordon’un 32 yaşında anoreksiya nervoza komplikasyonları nedeniyle ölen Karen Carpenter’ın ağzından yazdığı Sonic Youth’un 1990 yılında çıkan teklisi Tunic (Song for Karen) da kendi döneminde bu durumu dile getiren nadir eserlerden biri olarak görülüyor. Gordon, müthiş bir empatiyle “I feel like I’m disappearing, getting smaller every day, But I look in your eyes, and I’m bigger in every way” diyor. Gordon’un bu şarkı ile tartışmaya açtığı konu, popüler müzik dünyasında hep bir tabu olarak görüldü. Şimdiye kadar…

Kiloları yüzünden sahneden uzak kaldığını itiraf ediyor

Yeni nesil pop yıldızları, artık modası geçmiş beden baskısının izlerini taşımaya devam ediyor. Düzensiz beslenmeye yenik düşerek yaşadıkları depresyon, kaygı ve kabul görememe korkusunu da bir bakıma şarkı sözleriyle yenmeye çabalıyorlar. Taylor Swift, 2020’de yayınlanan belgeseli Miss Americana’da yeme bozukluklarıyla mücadelesini dile getiriyor. Swift, You’re on Your Own, Kid şarkısında yaşadıklarından şöyle bahsediyor: 

“I hosted parties and starved my body, like I’d be saved by the perfect kiss.”

Sanatçı, 2006’da yayınladığı Tied Together With a Smile’da da lisedeki sınıf arkadaşının yaşadığı yeme bozukluğunu anlatıyor.

^{Charlie XCX (Fotoğraf: Women in Pop)}

Charli XCX’in yeni şarkısı Girl, So Confusing’in remiksinde yer alan Lorde de kilo alıp vermesinin onu basından ve sahnelerden uzak durmaya yönelttiğini itiraf ediyor. Şarkının orijinal versiyonunda Charli XCX, internetin ve müzik endüstrisinin kendisini başka bir kadın şarkıcıyla karşı karşıya getirmesine ve bu karşılaştırmanın sonucunda yaşadığı güvensizliğe gönderme yapıyordu. Sanatçı burada Lorde’den bahsediyordu.

Lorde de şarkının yeni versiyonunda bir bakıma ona cevap veriyor. Kendi güvensizlikleriyle boğuştuğunu, bedeninin nasıl göründüğüyle uğraştığını, Charli ile fotoğraf çektirmekten ve onunla bedensel olarak karşılaştırılmaktan korktuğu için etrafına duvarlar ördüğünü itiraf ediyor: 

“For the last couple years, I’ve been at war with my body
I tried to starve myself thinner
And then I gained all the weight back
I was trapped in the hatred
And your life seemed so awesome
Forgot that inside that icon, there’s still a young girl from Essex
I ride for you Charli.”

Lorde, “Kendimi aç bırakıp zayıflamaya çalıştım ve sonra bütün kilolarımı geri aldım” derken adeta yeni neslin kusurlarını saklamadan açık bir şekilde sanatıyla öne çıkabildiğini de kanıtlıyor.

'Aynadaki kendi gözlerime boyun eğdim'

^{Lizzo (Fotoğraf: IMDB)}

Ana akım pop müzik dünyasında kilosu hakkında en çok baskı görenlerden biri de Lizzo. Sanatçı, şarkı sözlerinde ve sosyal medyada kendini sevmeyi öne çıkararak "beden olumlama" hareketinin yüzü oldu ancak bu yılın başlarında bir itirafta bulundu: 

“Her gün bedenimi sevdiğim yalanını söylemeyeceğim.” 

Lizzo, geçen yıl da dansçılarını bedenleri konusunda zorbaladığı için dava edildi. Sanatçının karşılaştığı öfkenin bir kısmı da ırkçılığa dayanıyordu. Lizzo, melezliğinin üzerini örtmek için 21 yaşında kalça büyütme ameliyatı olduğunu da açıkladı.

SZA da yaşadığı beden baskısını bir röportajında şu sözlerle dile getirdi: 

“Sektörün baskısına boyun eğmedim. Aynadaki kendi gözlerime boyun eğdim.”

Beyoncé’nin Homecoming: A Film by Beyoncé belgeselinde de ikizlerine hamileyken aldığı kiloları hızlıca vermek için aç gezdiğini itiraf ettiği sahneler bulunuyordu.

Florence and the Machine’nin solisti Florence Welch de 2018’de yayınladığı Hunger şarkısında, geçmişte bağımlılık ve yeme bozukluğuyla verdiği mücadeleyi anlatıyordu. 

İmaj odaklı platformlara savaş açıyorlar

^{Lena Dunham (Fotoğraf: Getty Images)}

Ana akım pop müziğin yıldız kadın müzisyenlerinin tabuları yıkarak hayatın doğal akışındaki gerçekleri sanatıyla dile getirmesi oldukça önemli. Bu sayede hitap ettikleri kitle yalnız olmadığını görüp karşısındakiyle çok daha gerçek bir bağ kurabiliyor. Mesela Lena Dunham’ın yarattığı 2012 yılında yayınlanmaya başlayan Girls dizisinde Dunham, bedenini tüm kusurları ile sergiliyor ve hayatında kötü giden durumları bedenine bağlamıyordu. Onun ekran önündeki bu büyük özgüveni ve ABD yapımı bir dizide bedeni saf gerçekliği ile sergilemesi kendi vücudumla barışmam konusunda bana oldukça ilham vermişti.

Şimdinin imaj odaklı sosyal medya platformlarının yarattığı mükemmel güzellik algısını da yeni nesil, yani Z jenerasyonu kırıyor. Eilish’in Skinny’de söylediği gibi sosyal medyanın iştahı asla tam olarak doymayacak ama beden olumlama hareketinin pop yıldızları sayesinde popüler şarkılara yavaş yavaş sızması, dünyadaki diğer sanatçılara ilham olacak…