Met Gala’nın bu yılki teması 'Costume Art' nedir?

Moda dünyasının en önemli gecelerinden Met Gala, bu yıl da Mayıs ayının ilk pazartesi günü Metropolitan Museum of Art’ta düzenleniyor. Bu senenin teması olan “Costume Art”, aynı zamanda Metropolitan Museum of Art bünyesindeki Kostüm Enstitüsü’nün yeni sergisi. 

Geçen yıla kadar müzenin bodrum katındaki yaklaşık 400 metrekarelik alanda sergiler düzenleyen enstitü, bu yıl ana galerilerin yanındaki 1.200 metrekarelik yeni alanına taşındı. Uzun yıllardır sanat eleştirmenleri tarafından da “üvey evlat” muamelesi gördüğü konuşulan Kostüm Enstitüsü, 15. yüzyıldan günümüze uzanan 30 binden fazla parçalık bir arşive sahip. 

1937’de bağımsız olarak kurulan yapı, 1947’de Met ile birleşmesine rağmen müzenin genel bütçesinden hiçbir zaman doğrudan pay alamadı. Bu nedenle bu yılki Met Gala bağışlarının büyük kısmı da enstitüye aktarılacak. 

Ancak bu görkemli gece etrafındaki tartışmalar yalnızca moda ve sanatla sınırlı değil. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani başta olmak üzere pek çok isim, şehirdeki geçim sıkıntısına ve daha pek çok güncel soruna dikkat çekmek amacıyla etkinliği boykot ediyor. Tepkilerin bir diğer odağı ise elbette galanın ana sponsorlarından biri olan Jeff Bezos. 

Sanat ile moda birleşince

10 Mayıs-10 Ocak'ta ziyarete açılacak sergi, Metropolitan Museum of Art koleksiyonundaki 5.000 yıllık sanat eserlerini kostüm arşiviyle yan yana getiriyor. Kostüm Enstitüsü’nün sorumlu küratörü Andrew Bolton bu birleşmeyi şu şekilde özetliyor:

"Moda bir bakıma sanatın ötesindedir. Yaşanmış deneyimlerimizi somutlaştırır. Bunu yapan tek sanat formu odur."

Serginin odak noktalarından biri de kusursuzluk mitiyle hesaplaşmak. “Mükemmel” beden fikrini sorgulayan sergi, bizleri asıl mükemmel kılanın kusur olarak gördüğümüz özelliklerimiz olduğuna dikkat çekiyor. Bu sorgulamayla birlikte, paralimpik sporcu Aimee Mullins ve tekerlekli sandalye kullanan müzisyen Aaron Rose Philip de dahil olmak üzere 9 kişinin kalıpları alınarak 25 yeni vücut formu ve manken üretildi. 

Odağına sanat ve modanın buluşmasını alan sergi, modanın estetik ya da sanatsal bir ifade biçimden öte olduğuna dikkat çekiyor. Moda; sosyolojik, coğrafi ve kültürel pek çok katmanıyla adeta bir tarihî eser görevi görerek, dünyanın farklı dönemlerinde yaşamış toplumların nasıl bir hayat sürdüğünü anlamamız için alan açıyor. Kullanılan kumaşlardan, üretim biçimlerine kadar dönemin iklim koşullarını, yaşam alışkanlıklarını ve kültürel yapısını okumayı mümkün hâle getiriyor.

Bununla birlikte sergi, giysileri yalnızca işlevsel bir araç olarak değil, kullanılan materyaller ve üretim biçimleriyle tıpkı bir tablo ya da heykel gibi ele alınabilecek bir sanat nesnesi olarak ele alıyor. Sergide Jean Paul Gaultier ve Comme des Garçons başta olmak üzere birçok moda evi ve tasarımcının kıyafetleri sergileniyor.

^{Jean Paul Gaultier’nin 1999 ilkbahar koleksiyonundan kolsuz bir ipek charmeuse elbise, Louvre’da bulunan MÖ 1. yüzyıla ait Venüs de Arles heykeline benzeyen bir fotoğraf baskısı içeriyor. İkinci görselde ise MÖ 2. yüzyıla ait Yunan Afrodit heykelini görüyoruz. Bu iki görsel, sergideki yedi vücut tipinden biri olan “klasik vücut”u temsil ediyor.}

Moda gerçekten sanat mı?

Galanın bu yılki “Costume Art” temasına baktığımızda modanın artık bir giyinme pratiği değil, bir ifade dili olarak da konumlandırıldığını hissediyoruz. Modanın bir sanat formu olup olmadığını tartışırken tarihsel kökenlerine dönmek gerekiyor. Kültürlerden, coğrafyalardan ve daha pek çok kavramdan beslenen bir üretim biçimi olarak modanın, günümüzde ne kadar “özgün” ya da “referanslarla dolu” olduğu sorusu da giderek daha karmaşık bir hâle geliyor.

Moda sektöründe şu an bir tektipleşme ve yeni isimler yerine moda evleri arasında kreatif direktör transferlerini görsek de pek çok dönemden ilham alan tasarımlarla karşılaşmak mümkün. Örneğin Vivienne Westwood, John Galliano ve Alexander McQueen gibi isimler geçmişte bu tür referanslarla şekillenen çok sayıda koleksiyon ve tasarım sunmuştu. Sadece sanat akımlarından değil, farklı kültürlerden ve sanat eserlerinden doğrudan ilham alan tasarımlar da moda dünyasının önemli bir parçasını oluşturuyor.

^{Sırasıyla Alexander McQueen, Yves Saint Laurent, yeni dönem Saint Laurent ve son olarak Yohji Yamamoto defilelerinden}

Efsanevi tasarımcı Karl Lagerfeld ise “Moda modadır” derken, bir başka efsane Elsa Schiaparelli modayı bir sanat formu olarak görüyordu. Peki günümüzde moda ne ifade ediyor?

• İlginçtir ki sanat, moda ve tarih arasındaki ilişkiye odaklanan bu yaklaşım, Kostüm Enstitüsü’nün 2018 tarihli Heavenly Bodies: Fashion and the Catholic Imagination sergisinde de karşılık bulmuştu. Müze yönetimi bu serginin en çok ziyaret edilen sergilerinden biri olduğunu bizzat deneyimlemişti.

Bu hafta sonu vizyona giren Şeytan Marka Giyer filminde de küçük bir göndermeyle Jeff Bezos ve Lauren Sánchez gibi isimlerin sanat ve modayı savunan bu organizasyonun ana sponsorları arasında yer alması, son yılların oldukça tartışmalı isimlerden biri olan Beyoncé'nin galaya geri dönüşü, kültür ve modanın yeni dünya güçleriyle kurduğu ilişkiyi de yeniden görünür kılıyor.

Met Gala Diana Vreeland'in danışmanlığındaki ilk efsanevi yıllarında Tom Ford gibi isimlerin jüri koltuğunda yer aldığı, Gucci gibi moda evlerinin sponsor olduğu ve hedef kitlesinin daha çok entelektüel bir yaratıcı komüniteden oluştuğu bir yapıdan bugün Snapchat, OpenAI gibi teknoloji şirketlerine davetiye dağıtan bir noktaya evrilmesi, etkinliğin artık yalnızca bir moda organizasyonu olmaktan çıktığını da bizlere gösteriyor. 

• Her sene olduğu gibi bu yıl da Met Gala, Mayıs ayının ilk Pazartesi günü düzenleniyor ve konuklar Türkiye saatiyle yaklaşık 01.00’de gelmeye başlıyor. Tüm gala, YouTube üzerinden canlı olarak izlenebiliyor.