Modern sanatın en pahalısı Klimt oldu: Müzayedelerde rekor fiyatlara satılan tablolar ve yaratıcı dehaları

New York’ta Sotheby’s’in yeni Breuer Building merkezinde düzenlenen açılış müzayedesinde, Gustav Klimt’in Portrait of Elisabeth Lederer (1914-1916) adlı eseri 20 dakikalık bir teklif yarışının ardından 236,4 milyon dolara satılarak modern sanat tarihinin açık artırmada satılan en pahalı eseri mertebesine ulaştı. Tablo, aynı zamanda Sotheby’s’in 281 yıllık tarihindeki en pahalı satışı olarak da kayıtlara geçti. Alıcısı ise açıklanmadı.

Eser, Nazi işgali sırasında birçok Klimt yapıtının yok olduğu Immendorf Kalesi’ndeki yangını atlatmış ve savaş sonrasında aileye iade edilmişti. Leonard Lauder tabloyu 1985’te Serge Sabarsky Galerisi’nden satın alarak koleksiyonunun en değerli eserlerinden biri hâline getirmişti.

Sotheby’s eksperleri David Galperin ve Julian Dawes tarafından temsil edilen iki alıcının ezeli rekabeti sonucunda Dawes’in temsil ettiği alıcı, 205 milyon dolarlık kapanış fiyatıyla eserin sahibi oldu. Satış bedeliyle eser, 2015’te rekor fiyata satılan Picasso’nun Les Femmes d’Alger (Version O) (179,4 milyon dolar) ve 2022’de 195 milyon dolarlık değeriyle dünya gündemine oturan Andy Warhol’un Shot Sage Blue Marilyn eserlerini geride bıraktı.

Son 25 yılda müzayedelerde koleksiyonerlerin rekor fiyatlara satın aldığı bazı eserleri ve hikayelerini hatırlıyoruz.

Leonardo da Vinci, Salvator Mundi, 1500 civarı

450,3 milyon dolar

Kasım 2017’de New York’taki Christie’s’de 450,3 milyon dolara alıcı bulan Salvator Mundi, tarihin en pahalıya satılan tablosu olma özelliğini hâlâ koruyor. Eserin Christie’s Rockefeller Center’daki yoğun katılımlı satış salonunda düzenlenen müzayedeki satışı 19 dakika süren bir savaşa dönüşmüştü. Özgünlüğü (eser restore edilmeden önce 2005’te sadece 1.175 dolara satılmış; da Vinci’nin takip eden sanatçılardan birine atfedilmişti) ve Dianne Modestini’nin tartışmalı restorasyonu gibi konular nedeniyle entrikalarla dolu geçen müzayede sürecinde teklifler 100 milyon dolardan başlamış, eser 200 milyon sınırını geçtiğinde alkış ve çığlıklar salonu inletmişti. Müzayedenin bu denli başarılı olması Christie’s’in Patti Smith ve Leonardo DiCaprio gibi isimleri tanıtım kampanyasına dahil etmesine de bağlanıyor.

Salvator Mundi’nin alıcısı, satıştan bir ay sonra Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman olarak açıklandı; eserin Riyad’da sergileneceği söyleniyor.

Andy Warhol, Shot Sage Blue Marilyn, 1964

195 milyon dolar

Modern sanat tarihinin en ikonik eserlerinden biri olarak anılan Shot Sage Blue Marilyn, Warhol’un 1953 yapımı Niagara filminden aldığı bir Marilyn Monroe fotoğrafına dayanan serigrafi portre çalışması. Satıştan önce 50 yıl boyunca İsviçreli galericiler Thomas ve Doris Ammann’ın mirasından özel bir koleksiyonda bulunan eserin ait olduğu “Shot Marilyn” serisi ise adını 1964’te performans sanatçısı Dorothy Podber’in Warhol’un tablolarının bulunduğu yığının üzerine ateş açmasından alıyor.

Mayıs 2022’de Christie’s New York’ta 195 milyon dolara alıcı bulan tablo için üçü telefonla katılan dört kişi doyasıya kapışmıştı. Kazanan ise eseri yerinde teklif vererek 170 milyon dolarlık kapanış fiyatıyla alan galerici Larry Gagosian oldu.

Pablo Picasso, Les Femmes d'Alger (Version O), 1955

179,4 milyon dolar

Pablo Picasso’nun Eugène Delacroix’nun 1834 tarihli, aynı adı taşıyan başyapıtından esinlenerek yarattığı 15 eserden oluşan “Les Femmes d'Alger” serisinin son ve en karmaşık çalışması olarak bilinen Les Femmes d'Alger  (Version O) Mayıs 2015’te Christie’s New York’ta 179,4 milyon dolara alıcı bularak açık artırmada o zamana kadar satılan en pahalı tablo rekorunu elde etmişti. Eserin müzayede süreci tamamen telefon üzerinden yürütüldü. Christie’s yöneticileri Loic Gouzer ve Brett Gorvy rakip teklif sahiplerini temsil etti. Müzayede görevlisi Pylkkänen’in, teklifler 140 milyon doları geçerken “Yarışta hâlâ çok kişi var” demesi üzerine Gorvy’nin temsil ettiği alıcı, 160 milyon dolarlık kapanış fiyatıyla eserin sahibi oldu. Böylece ilk kez 1997’de açık artırmaya çıkarılan ve 31,9 milyon dolara satılan eserin değeri 20 yıl içinde neredeyse altı kat artmış oldu. Christie’s, kazanan alıcının gizliliğini korumuş olsa da, daha sonra alıcının eski Katar Başbakanı Hamad bin Casim bin Cabir es-Sani olduğu öne sürüldü.

Picasso'nun, Marie-Thérèse Walter’i tasvir ettiği 1932 tarihli Femme à la montre adlı eseri ise 2023’te Sotheby’s’te 139 milyon dolara alıcı bularak sanatçının açık artırmada satılan en pahalı ikinci eseri oldu.

Amedeo Modigliani, Nu couché, 1917-18 

170,4 milyon dolar

Amedeo Modigliani’nin 1917’de Berthe Weill Galerisi’nde sergilendiğinde Paris’te skandal yaratan ve polisin sergiyi kapatmasına neden olan Nu couché başlıklı eseri, 2015’te Christie’s New York’ta 100 milyon dolarlık beklentiyi hayli aşarak 170,4 milyon dolara alıcı bulmuş ve o dönemde açık artırmada satılan en pahalı ikinci tablo olma özelliği kazanmıştı. Satış, 20. yüzyıl başyapıtlarına olan ilgiyi artırmayı amaçlayan Christie’s’in “The Artist’s Muse” adlı akşam müzayedesinde yapıldı. Yoğun geçen teklif sürecini telefonla katılan Çinli bir koleksiyoncunun kazandığı açıklandı; daha sonra alıcının milyarder iş insanı Liu Yiqian olduğu ortaya çıktı. O gece Gustave Courbet, Balthus ve Roy Lichtenstein eserleri de satış rekorları kırdı, ancak Modigliani tablosu gecenin tartışmasız yıldızı olarak öne çıktı ve sanatçının piyasanın en çok aranan isimlerinden biri olarak konumunu pekiştirdi. Modigliani’nin 1917 tarihli Nu couché (sur le côté gauche) başlıklı eseri de Mayıs 2018’de Sotheby’s New York müzayedesinde 157,2 milyon dolara satılarak tarihin en pahalıya satılan tabloları arasındaki yerini aldı.

Georges Seurat, Les Poseuses, Ensemble (Petite version), 1888

149 milyon dolar

Kasım 2022’de Georges Seurat’nın başyapıtlarından Les Poseuses, Ensemble (Petite version), Christie’s New York’ta şaşırtıcı bir şekilde 149 milyon dolara alıcı buldu. Eser müzayede piyasasında son kez 1970’te görülmüş ve Christie’s’te yalnızca bir milyon doların biraz üzerinde bir fiyata satılmıştı. Seurat’nın karakteristik noktacılık tekniğiyle üç çıplak figürü betimlediği, Microsoft’un kurucu ortaklarından Paul Allen’ın koleksiyonunda bulunan tablosunun satışında teklifler 75 milyon dolardan başladı. Müzayedenin yapıldığı salon, New York ve Asya’daki müşterileri temsil eden uzmanlar da dahil olmak üzere dört koleksiyonerin rekabetine sahne oldu. Birkaç dakika içinde tablonun satışı 130 milyon dolardan kapandı.

Bu satış, Seurat için yeni bir açık artırma rekoru kırarak sanatçının önceki rekoru olan 34 milyon doları (2018’de satılan Le Bec du Hoc, Grandcamp) ezici bir farkla geride bıraktı.

Francis Bacon, Three Studies of Lucian Freud, 1969

142,4 milyon dolar

Francis Bacon’ın kadim dostu Lucian Freud’u, üç farklı biçimde tasvir ettiği Three Studies of Lucian Freud adlı eseri, Kasım 2013’te Christie’s New York’ta 142,4 milyon dolara satıldığında; Edvard Munch’un The Scream’inin 2012’de Sotheby’s’te 119,9 milyon dolara satılan önceki rekorunu kırarak bir açık artırmada satılan en pahalı sanat eseri olmuştu. Üçlü tablonun panelleri 1970’lerde bir galerici tarafından ayrılmış ve 1989’da bir koleksiyoner tarafından tekrar biraraya getirilene kadar 15 yıl boyunca ayrı tutulmuştu.

85 milyon dolara etmesi beklenen eser, beş dakikalık açık artırma sonunda ismi açıklanmayan bir koleksiyonere satılmış, sanat çevrelerinde bu kişinin kimliği büyük merak uyandırmıştı. Sonradan Three Studies of Lucian Freud'u ABD'li koleksiyoner ve iş insanı Elaine Wynn'in aldığı ve evinin salonunda sergilediği ortaya çıkmıştı. Wynn'in bu yılki ölümünün ardından The Los Angeles County Museum of Art eserin müze koleksiyonuna bağışlandığını açıkladı.

Paul Cézanne, La Montagne Sainte-Victoire, 1888

137,8 milyon dolar

Cézanne’ın Fransız kırsalını ve aile evinin bulunduğu bölgeyi tasvir ettiği La Montagne Sainte-Victoire adlı başyapıtı, Kasım 2022’de New York’taki Christie’s’te 137,8 milyon dolara satıldı. Tuval üzerine yağlıboya olan eser, geçmişte beş kez el değiştirmişti. Eserin ilk sahibi, margarin üretiminden servet kazanmış koleksiyoncu Auguste Pellerin’di. Daha sonra tablo, bir Yunan armatör tarafından satın alınmış ve 2001’de Microsoft’un kurucu ortaklarından Paul Allen koleksiyonuna eklenmişti.

2022'deki satış Satış, Cézanne’ın önceki açık artırma rekorunu 77,29 milyon dolar geçerek %125 oranında artırdı. Sanatçının önceki rekoru, Mayıs 1999’da Sotheby’s’te 60,5 milyon dolara satılan Rideau, cruchon et compotier (1893) eserine aitti.