Musk vs Bezos

Uzay yolculuğu ve uzayın kolonileştirilmesi konularında uzay şirketlerinin arasındaki rekabetin gittikçe arttığı bugünlerde SpaceX'in yeni 100,3 milyar dolarlık değerlemesi sayesinde Elon Musk, 207,7 milyar dolar servete ulaşarak, sık sık karşı karşıya geldiği Jeff Bezos'u Forbes'un "Gerçek Zamanlı Milyarderler Listesi"nde geçip birinci sıraya yerleşti. Daha önce Forbes'a gönderdiği bir mailde Bezos'a gümüş madalya ve dev bir 2 figürü göndereceğini söyleyen Tesla CEO’su, 191,4 milyar dolarla ikinci sıraya gerileyen Bezos'a Twitter'dan gümüş madalya emojisi gönderdi. Bu iki milyarderin arasındaki ilişki son günlerde sosyal medyada oldukça konuşulsa da söz konusu iki uzay şirketinin uzun zamandır devam eden arasındaki rekabet oldukça derin.

Farklılıklar

2002 yılında "Mars'ı kolonileştirmek" amacıyla kurulan SpaceX, 9 Aralık 2010'da Dragon isimli uzay aracının görevini başarıyla yerine getirmesiyle şirket, uzaya fırlatan, yörüngeye oturtan ve bir uzay aracını başarılı bir şekilde dünyaya geri getiren ilk özel sektör şirket olarak tarihe geçti. İnsanlığın geleceğini kurtarmak için uzaya gitmesi gerektiğine inanan Musk’a kıyasla Bezos, insanlığın yeni madde ve enerji kaynakları keşfetmesi gerektiğine ve dünyaya zarar veren sanayi tesislerini taşınması gerektiğine inanıyor. Son olarak, Blue Origin'in geliştirdiği New Shepard uzay aracı, "Star Trek" filminde Kaptan Kirk’ü canlandıran 90 yaşındaki ünlü aktör William Shatner’ın da yer aldığı dört kişilik mürettebat dünyanın 100 kilometre üzerinde bulunan ve en yaygınca bilinen uzay sınırı olan Karman Hattı'nın hemen ötesine çıktı.

İllüstrasyon: Gega Datunashvili

Çekişme

Bu yaz, Bezos’un şirketi Blue Origin, 10 dakikalık geniş çapta izlenen bir fırlatma ile suborbital (yörünge altı) uzay turizmi planını başlatmıştı. Bunun üzerine Musk, Blue Origin'i ve diğer rakibi Virgin Galactic'i suborbital fırlatmalara çok fazla yatırım yaptıkları için eleştirerek bu şekilde yörüngeye ulaşmanın oldukça sönük olduğunu söylemişti. Bunun ardından Blue Origin'in Ay'a iniş projesinde yer alan Baş Mühendis Nitin Arora, SpaceX'e katılmak için şirketten ayrılmıştı. Arora, Blue Origin’in farklı yükleri Ay’ın yüzeyine taşımak için tasarlanan iniş aracı üzerinde çalışıyordu.

Perde arkasında SpaceX ve Blue Origin, ABD hükümetinden çok yıllık sözleşme koparmak için rekabet içinde. Nisan ayında NASA, Blue Origin'in teklifini pas geçerek SpaceX'e 2,9 milyar dolarlık bir sözleşme sunmuştu. Geçen ay da Bezos'un şirketi, sözleşmeyi Musk'ın firmasına haksız yere verdiğini iddia ederek uzay ajansına dava açmıştı. Yine Ağustos ayında, bir Amazon yan kuruluşu olan Kuiper, SpaceX'in Starlink uydu ağını genişletme planları konusunda Federal İletişim Komisyonu'na bir protesto mektubu sunmuştu. 

Buna karşılık Musk, Bezos'un Blue Origin'in roket tasarlamak ve inşa etmek için daha fazla, SpaceX'i dava etmek için ise daha az zaman harcaması gerektiğini söylemiş ve Twitter’dan "Lobicilik ve avukatlar sizi yörüngeye alabilseydi, Bezos şu anda Pluto'da olurdu" demişti. Bezos da, SpaceX'in kurumsal amacı olan Mars'ı kolonileştirme planlarıyla alay ederek, "Mars'a taşınmak isteyen arkadaşlarım, bana bir iyilik yapın ve bir yıl önce Everest Dağı'nın zirvesinde yaşayın, bakalım beğenir misiniz, çünkü Mars'a kıyasla bir bahçe cenneti." ifadelerini kullanmıştı. Buna karşılık Musk, ağustos ayında Twitter'da "SpaceX'e karşı tam zamanlı bir iş başvurusunda bulunmak için emekli oldu..." diye yazarken Bezos'un adını yanlış yazdı ve bunun yerine İspanyolca "öpücük anlamına gelen “Beso” kelimesini kullandı. Öte yandan, Blue Origin son haftalarda SpaceX'in Starship roketini tehlikeli olarak nitelendiren ve "hiç yörüngeye uçmamış ve hala tasarlanmakta olan bir fırlatma aracı" olduğuna işaret eden infografikler yayınladı. 

The Telegraph üzerinden

Tarzlar

2018 senesinde SpaceX, tek bir yılda 21 roket fırlatarak, bir şirket tarafından bir yılda fırlatılan rekor roket sayısına ulaşıp tüm dünyaya kendini en iyi roket şirketi olarak gösterdi. O dönem Bezos’ın şirketi halen bir yörünge roketi bile yollayamamıştı. Ars Technica‘nın haberine göre, 2018’de Blue Origin’in CEO’su Bob Smith, SpaceX’in onları hangi noktada üstünlük kurduğunu bulmak için Avascent isimli bir danışmanlık firmasıyla anlaştı. Danışmanlık firmasının sunduğu analizde, çalışanların verimliliği alanında; SpaceX mühendislerinin bazı önemli projeler için 80-90 saatlik çalışma haftalarında yer aldığı ve buna kıyasla Blue Origin’in daha rahat bir çalışma ortamına sahip olduğu ortaya çıktı. Söz konusu analizde SpaceX, "müşteri odaklı" özelliğiyle öne çıkarken Musk’ın önceliğinin müşteri memnuniyeti olduğu ve sunulan hizmetlerin düşük maliyetine dikkat ettiği belirlendi. Blue Origin’de ise maliyet, tam tersine uzay araçları yapımında ikincil veya üçüncül bir faktör olarak görülüyordu. Avascent, SpaceX’te tasarım boyunca mühendislerin, verimli bir şekilde üretilmelerini sağlamak için bu parçaların üreticileriyle birlikte çalıştığını da rapor etti. Ayrıca danışmanlık şirket, SpaceX’in sektörde yeni mezun ve stajyer alımlarında oldukça önde olduğunu ve genç mezunlar üzerinde şirketin "roketçiliğin Harvard’ı" gibi bir imaja sahip olduğu belirtti.

Alternatif bakış

Son dönemde yaşanan milyarderlerin uzay yarışı ile ilgili James Corden’a röportajda veren Microsoft’un kurucusu Bill Gates, insanlığın şimdilik önceliğinin uzaya yolculuk yapmak değil, dünyada olup bitenleri iyileştirmek ve geliştirmek olduğunu söyledi. Gezegendeki Sıtma ve HIV gibi yaygın hastalıkların çözümüne odaklanan Gates, “Uzay mı? Burada, dünyada yapacak çok işimiz var” dedi. Microsoft’un kurucusunun bu yaklaşımı milyarderlerin insanlığın ihtiyaçlarını farklı ele almaları konusuna başka bir boyut getiriyor.