NBA tarihinin en büyük takasını anlamlandırmak: Parayı takip et!

2 Şubat’ta Dallas Mavericks, 26 yaşındaki süper yıldızı Luka Doncic’i 32 yaşındaki bir başka yıldız Anthony Davis karşılığında Los Angeles Lakers’a takas etti ve basketbol dünyası sarsıldı. NBA tarihi daha önce bu kadar büyük bir süper yıldızın, ligin yüzlerinden birinin hem de bu yaşta elden çıkarıldığına hiç tanıklık etmemişti! Bu yüzden herkes bu takası mantıklı kılabilmek için senaryoları masaya yatırdı. Mavericks GM’i Nico Harrison’ın Davis’in aynı zamanda bir savunma lideri olmasına vurgu yapan “Şampiyonlukları savunma kazanır” argümanı dahil saha içine dair tüm teoriler çürütüldükten sonra sıra komplo teorilerine ve politik senaryolara geldi. Öyleyse biz de daha 1 sezon önce Mavericks’i NBA finaline taşıyan Doncic’le yolların ayrılmasının sportif bir karar olduğuna dair öne sürülen argümanları değerlendirdikten sonra günler geçtikçe herkese daha mantıklı gelmeye başlayan komplo teorilerini tartışalım.

• Ayrıntılar: Takasın tüm öğeleri şöyle: Dallas Mavericks, Luka Doncic, Maxi Kleber ve Markieff Morris’i; Anthony Davis, Max Christie ve 2029 ilk tur draft hakkı karşılığında Los Angeles Lakers’a gönderdi. Takas paketi kapsamında Utah Jazz da Jalen Hood-Schifino ve iki 2.tur draft hakkı elde etti.

Zayıf ‘savunma’ argümanı

Nico Harrison, takas sonrası ESPN’e yaptığı açıklamada “Şampiyonlukların savunmayla kazanılacağına inanıyorum. Ligin en iyi savunma odaklı yıldızlarından birini almanın şansımızı artıracağını düşünüyorum. Şu anda hem kısa vadede hem uzun vadede kazanacak bir takım oluşturduk” dedi. Sadece iyi savunma takımlarının şampiyon olabileceği argümanına kimse karşı çıkamaz. NBA tarihine üstünkörü bakan biri bile bunu görebilir. Ama elit ya da çok iyi bir hücum takımı olmadan da şampiyon olmak imkansıza yakındır. Dallas geçen sezon oldukça kusurlu kadrosuna rağmen Luka Doncic’in sihirli elleri ve basketbol aklıyla tarihindeki 3. NBA finaline yükselmişti. Yapılması gereken Doncic’in yanına Davis’i (ya da benzer bir oyuncuyu) eklemekti. Oysa savunmasıyla değil hücumuyla öne çıkan Kyrie Irving’i de, Klay Thompson’ı da kadroya katan Nico Harrison’ın ta kendisiydi!

Doncic güvenilmez bir profesyonel mi?

Mavericks organizasyonunun fısıltı gazeteleriyle dolaşıma soktuğu bir diğer gerekçe Doncic’in profesyonelliği ve sakatlık geçmişiyle ilgiliydi. 2024 Batı Konferansı şampiyonluğu kutlamaları sırasında Genel Menajer Yardımcısı Michael Finley’nin Doncic’in elinden bira kutusunu almasıyla beraber tartıştırılan bu “sözde” sorun da kulağa pek mantıklı gelmiyor. Sloven yıldızın -tıpkı NBA’i kasıp kavuran Sırp yıldız Jokic gibi- özel yaşamında daha rahat takıldığı, çoğunlukla fazla kilodan muzdarip olacak seviyede ipin ucunu kaçırdığı doğru. Ama bu hiçbir zaman onun saha içi performansını etkileyecek kadar ciddi bir soruna dönüşmedi. Luka Doncic, uykusunda 30-10-10 yapan, fazla kilolu ya da değil top elindeyken sahadaki diğer 9 oyuncunun kaderine hükmeden, çok atletik olmasa da sahanın her yerinden her şekilde çemberi ya da boş oyuncuyu bulabilen, “özel” sıfatının yetersiz kalacağı bir basketbolcu. Magic Johnson’ın “modern” versiyonu LeBron James ise, James’in “modern” -tabii ki o kadar atletik değil- versiyonu da bizzat “Kral” tarafından “Magic” lakabı verilen Luka Doncic! 

Sakatlık mevzusuna gelince, Doncic kariyerinde ilk kez bu sezon üst üste 20 maçın üzerinde kaçırdı. Adı uzun süre “müzmin sakat”a çıkan Anthony Davis’in aksine hiçbir sakatlığı için ameliyata ihtiyaç duymadı. “Load Management” döneminin bir yıldızı olduğu için normal sezonda sıklıkla dinlendirildi ama her zaman gerektiğinde sahada olmayı bildi. Davis’ten 6 yaş daha genç olduğunu da düşünürsek, “sakatlık” meselesinin Doncic için ciddi bir problem olduğu iddiası uydurmadan ibaret. Geçen yıl takımının maçlarının %80’inden fazlasında oynayan, Playoff’ta en çok sahada kalan, tüm kariyerinde Playoff dahil 105 maç kaçırmış bir oyuncuya sırf Michael Jordan-Kobe Bryant-LeBron James ekolü gibi sabah 04.00’te kalkıp antrenman yapmıyor diye “tembel teneke” damgası vurmaya çalışmak çaresizliğe alamet.

Neden supermax’i imzalamasın ki!

Harrison’ın Dallas medyasına yaptığı bir başka açıklama, 2026 yazında serbest kalacak olan Doncic’in takımdan ayrılmak isteyebileceğine dairdi. Harrison’a göre bu durum, Mavs’in yaz dönemini epey fırtınalı hâle getirebilirdi. Her şeyden önce milyarlarca dolarlık bir sektörde elbette kritik süreçler fırtınalı geçecektir. Elinizde Luka Doncic gibi bir elmas varsa öncelik her zaman onu kadroda tutmaktır. Üstelik Doncic neden, supermax (5 yıllığına 345 milyon dolar) kontratı imzalayıp takımdan ayrılmak istesin? Bugüne kadar Doncic kampından bu yönde hiçbir sinyal yoktu. Zaten 2017/18’den beri tedavülde olan supermax kontrata hak kazanan 13 oyuncunun tamamı sözleşmeyi imzaladı ve sadece üçü (James Harden, Russell Westbrook, Damian Lillard) daha sonra takımdan ayrılmak istedi. Bu senaryo yaşansaydı bile Mavericks, Doncic karşılığında çok daha iyi bir paket bulabilirdi.

Senaryo 1: Derin NBA’in Lakers planı

Şimdi gelelim meselenin diğer boyutlarına. Komplo teorilerinden biri düşen reytinglerin fazlasıyla gündem konusu olduğu bir sezonda NBA’in küresel açıdan en popüler markalarından Los Angeles Lakers’ı palazlandırarak bu durumu tersine çevirmek istediğine dairdi. Gerçekten Harrison’ın Doncic takasını sadece Lakers’la görüşmüş olması bir hayli garip. Çünkü Doncic’in takaslanabileceği bilinseydi Lakers’ın paketinden çok daha iyisini sunacak 28 NBA takımı bulunabilirdi! Belli ki bir şekilde Mavs, Doncic’i Lakers’a göndermek istedi! Bunun nedeni NBA’in Lakers’ı ihya etme planı mı yoksa Harrison’ın Lakers GM’i Rob Pelinka’yla dostluğu nedeniyle, sadece ona giderse “Doncic takası”nı kimseye duyurmadan bitirebilecek olması mı? Ben 2. şıkka daha yakınım. Çünkü Doncic’in takaslanabileceğine dair dedikodular medyaya düşmüş olsaydı hem taraftar tepkisi hem de bunun anlamsızlığına dikkat çeken kamuoyunun baskısı anlaşmayı suya düşürürdü. Yukarıda saha içi argümanların anlamsızlığını ortaya koyduğumuzu düşünerek söylüyorum; Mavs, neden Doncic’i takımdan göndermeyi bu kadar kafasına takmış olabilir?

Senaryo 2: Adelson ailesi ve kumar yasası planı

Tüm yollar bizi Mavericks’i 2023’te satın alan Las Vegas merkezli Adelson ailesine çıkarıyor. Kumar imparatorluğu sahibi aile, Cumhuriyetçi Parti’de bir hayli aktif ve büyük bir Donald Trump ve Binyamin Netanyahu destekçisi. İmparatorluğu kuran Sheldon Adelson, 2021’de hayatını kaybetti ve İsrail’de ABD ve İsrail bayraklarıyla toprağa verildi. İmparatorluk yönetiminde en az Sheldon kadar etkin olan eşi Dr. Miriam Adelson, İsrail’in en çok satan tabloid gazetesi Israel Hayom’un sahibi. 106 milyon dolarla 2024 seçimleri öncesi Trump’a Elon Musk ve Timothy Mellon’dan sonra en çok bağışta bulunan isim. Sadece Gazze’yi yerle bir eden politikaları değil Batı Şeria’nın da ilhak edilmesini destekliyor. Dallas özelindeki en önemli gündemi ise Teksas’ta kumarı yasal hâle getirmek ve eyalete Las Vegas benzeri büyük salonlar inşa etmek. Yıllardır bunun için ciddi bir çalışma yürütüyor ama hâlâ yeşil ışık yanmış değil. Bizzat Cumhuriyetçi figürler, Adelson’ların bu ihtirasına geçit vermiyor, Mavericks sahipliği de durumu değiştiremedi. Hâl böyle olunca gündemdeki senaryolardan biri Adelson’ların Mavericks’i zayıflatarak, onun Dallas kentiyle bağını azaltarak organizasyonun Las Vegas’a taşınmasını kolaylaştırmak. Ya da bunu gerçek bir tehdide dönüştürerek Teksas’ın kumar cennetine çevrilebilmesi için devam eden pazarlıklarda elini kuvvetlendirmek. Yani “İsteğime boyun eğmezseniz Mavericks’i götürürüm” diyebilmek.

NBA tarihi, politik ya da ekonomik amaçlarına ulaşabilmek için NBA organizasyonu satın alan ve onu kullanan, gerektiğinde onu pazarlık unsuruna çeviren takım sahipleriyle dolu. Dolayısıyla hiçbir tutarlı saha içi argüman üretemediğimiz bu koşullarda süper zenginlerin açgözlülüğüne ve bencilliğine güvenmek en mantıklısı. NBA tarihinin en büyük ve bir o kadar da anlamsız takasının arkasında iş bilmez bir GM’in değil taraftarların duygularına zerre değer vermeyen bir süper zenginin olması çok daha olası.