Pedal çeviren Paris, "Burası Barselona"

Paris: Bisiklet dostu olimpiyat şehri

Şehir planlaması

Paris, 2024 Olimpiyat Oyunları'na tamamen bisiklet dostu bir ev sahipliği yapıyor. Bloomberg CityLab'in haberine göre şehir, milyonlarca ziyaretçiyi ağırlamak üzere mevcut bisiklet yol ağını genişleterek 55 kilometrelik yeni bisiklet yolu inşa etti. Yeni yollar, özellikle bu yılki Olimpiyatlar sırasında vurgulanan bisiklet kullanımını teşvik etme yönündeki çabalara destek oluyor.

Altyapıdaki gelişim: Bu süreçte bisiklet altyapısında önemli bir büyüme yaşandı. 20 bin yeni bisiklet park alanı oluşturuldu ve Gare du Nord'da güneş enerjili bisiklet parkı gibi yüksek teknolojili özellikler eklendi. Bu genişlemeye ek olarak Velib, şehir bisiklet kiralama sistemine 3 bin bisiklet daha ekleyerek toplam bisiklet sayısını 20 bine çıkardı. Ayrıca Lime, Dott ve Tier gibi şirketler filolarına ağırlıklı olarak elektrikli olmak üzere toplam 15 bine bisiklet daha ekledi.

Pedal çeviren şehir: Paris'te bisiklet kullanımı, son yıllarda önemli bir artış göstermişti. Güncel olarak şehirde günlük yarım milyon bisiklet yolculuğu yapılıyor. Bu sayı, tüm şehir trafiğinin %11'ini oluşturuyor. 2019'da bu oran sadece %5'ti. 2024 Olimpiyatları için yetkililer, ziyaretçilerin %10'unun yarışma mekanlarına bisiklet kullanarak ulaşmasını hedefliyor.

Küresel etki: Rue de Sebastopol'deki otomatik sayacın sadece bu yıl 2,66 milyon bisiklet saydığı göz önüne alındığında, Paris gelecek Olimpiyat ev sahipleri için yüksek bir standart belirliyor. Şehrin bisiklet dostu bir metropol haline dönüşümü sadece “daha hızlı, daha yükseğe, daha güçlü” Olimpik mottosuna destek olmakla kalmıyor, aynı zamanda 2028 Los Angeles Olimpiyatları organizatörlerine de örnek teşkil ediyor.

Ne düşünüyoruz? Bisiklet kullanımı şehirlerin geleceği için önemli bir rol oynuyor. Paris örneğinde olduğu gibi, şehirlerin bisiklet dostu hâle gelmesi, hem şehirdeki çevresel sorunlara çözüm bulmakta hem trafiğin rahatlamasında hem de yaşam kalitesini artırmakta önemli bir rol oynayabilir. Ancak bisiklet kullanımının yaygınlaşması için güvenlik endişeleri ve altyapı eksikliği gibi bazı engellerin aşılması esas. Şehir yönetimleri, bisiklet yollarını güvenli hâle getirmek, bisiklet park yerlerini artırmak ve bisiklet kiralama sistemlerini geliştirmek gibi adımlarla bu engelleri aşabilir ve bisiklet kullanımını teşvik edebilir. 

Paylaşımlı ulaşım araçları neden yaygınlaşamıyor? 

Mikromobilite

Bloomberg CityLab'de yayımlanan makaleye göre, 2023 yılında ABD ve Kanada'da paylaşımlı bisiklet ve elektrikli scooter'larla 157 milyon yolculukla yeni bir kullanım rekoru kırdı. Ulusal Şehir Ulaşım Yetkilileri Birliği (NACTO) verilerine göre, bu artışa rağmen yeterli kamu desteği olmaması nedeniyle kullanıcılar için maliyetler önemli ölçüde yükseldi.

Artan maliyetler: Elektrikli bisiklet ve scooter fiyatları hızla yükseliyor. Örneğin New York'ta yarım saatlik elektrikli bisiklet yolculuğu, Lyft'in %20'lik zammının ardından 15,59 dolara kadar çıkabiliyor. Benzer şekilde birçok şehirde kısa bir 15 dakikalık elektrikli scooter yolculuğu, 3-4 şehir içi toplu taşıma bileti ücretine eşit. Hatta yıllık üyelikler bile sık kullanıcılar için daha ekonomik olmasına rağmen önemli ölçüde zamlandı.

Operasyonel zorluklar: Elektrikli araçların batarya şarjı ve bakımı gibi yüksek operasyonel maliyetleri fiyatlara yansıyor. Araçların herhangi bir yere bırakılabildiği dok-suz sistemlerin yönetimindeki karmaşıklık da aynı şekilde maliyetleri artırıyor. Hırsızlık ve vandalizm, özellikle filonun aylık olarak %15'ini etkileyen yüksek hırsızlık oranları nedeniyle hizmet sağlayıcılar sektörden çekiliyor. 

Altyapı ve finansman: Bazı şehirler, daha iyi altyapı ve kamu finansmanı yoluyla maliyetleri düşürmenin yollarını buluyor. Metropolitan Transportation Authority, San Francisco'da Bay Area'daki bisiklet paylaşım programına 20 milyon dolarlık federal iklim hibesi sağladı. Bu da üyelik ücretlerinin düşürülmesi ve şebekeye bağlı şarj istasyonlarının oluşturulmasına imkan sağladı. Los Angeles, herhangi bir bisikletle 30 dakikalık yolculuk için sadece 1,75 dolar ücretlendiren ve kamu yatırımlarıyla desteklenen en uygun fiyatlı programlardan birini sunuyor.

Mikro mobilitenin geleceği: Paylaşımlı mikro mobilitedeki büyümeyi sürdürmek için NACTO raporunu hazırlayan Camille Boggan gibi uzmanlar, şehirlerin korunaklı bisiklet yolları gibi altyapıya daha fazla yatırım yapmasını ve sağlayıcıların operasyonel maliyetlerini karşılamasına yardımcı olmasını öneriyor. Bu adımlar, elektrikli scooter ve e-bisiklet paylaşımlı mikro mobilite sistemlerinin popülerliğini ve erişilebilirliğini daha da artırabilir.

Araçsız ve sessiz şehir merkezleri mümkün mü?

Şehir yaşamı

Leipzig, şehir merkezlerinden araçları çıkarmanın ne kadar büyük bir etki yaratabileceğini gösteriyor. 1990'lardan beri devlet destekli stratejilerle dönüştürülen Leipzig tarihî şehir merkezinde araç trafiği yerini sosyal alanlara bırakırken yaya ve bisikletliler için sessiz, sakin bir sığınak haline geldi. David Zipper'ın makalesine göre, bu adım ziyaretçilerin merkezde daha fazla vakit geçirmesiyle ve harcama yapmasıyla yerel işletmeleri canlandırdı.

Sessiz sokaklar, daha güvenli şehirler: Paris, Brüksel ve Pontevedra gibi Avrupa şehirlerinde araçsız bölgeler giderek yaygınlaşıyor. İyi uygulamalar, hava kalitesini ve yol güvenliğini önemli ölçüde artırdığı için övgü topluyor. Bu alanlarda gürültü kirliliğinde de belirgin bir azalma yaşanıyor. Örneğin Toronto'da gürültünün %60'ından araç trafiğinin sorumlu olduğunu düşünecek olursak bu bölgelerin artması, gürültü kirliliğini azaltmak için de oldukça önemli bir adım. 

Sağlık üzerindeki etkiler: Trafik gürültüsüne sürekli maruz kalmanın sağlık riskleri de ciddi boyutta. Dünya Sağlık Örgütü, bu tür gürültünün uykuyu bozabileceği ve kalp-damar sorunlarıyla bilişsel bozukluk risklerini artırabileceği konusunda uyarıyor. Danimarka'da yapılan çalışmalar, yaşlılarda demans teşhislerinin %11'ini yol gürültüsüne bağlıyor.

Yenilikçi yöntemler: Londra ve Paris gibi şehirler artık ses düzenlemelerini uygulamak için otomatik gürültü kameraları kullanıyor. Bu uygulama, New York ve Knoxville gibi şehirlerin de benzer teknolojilerle deneme yaptığı ABD'de yaygınlaşıyor.

Kültürel değişimler: Çeşitli zorluklara rağmen bu dönüşüm, daha sessiz ve keyifli kentsel alanlara potansiyel olarak yerel işletme ve restoranlarda müşteri sayısını artırabilir. Küçük işletme sahipleri başlangıçta araç erişiminin azalmasına dirense de Leipzig örneğinde olduğu gibi, yaya dostu sokakların ticari faaliyetleri ve genel şehir yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini gösteriyor.

Barselona’da turizm anlayışı dönüşüyor 

Aşırı turizm

Barselona, uzun süredir kullanılan “Visit Barcelona” (Barselona’yı Ziyaret Et) sloganını “This is Barcelona” (Burası Barselona) olarak değiştirerek turizm yaklaşımında bir dönüşüm gerçekleştiriyor. Barselona Turizm Ofisi yönetim kurulu genel direktörü Mateu Hernández tarafından “radikal” olarak tanımlanan bu değişiklik, 22 Ağustos'ta Louis Vuitton 37’inci Amerika Kupası sırasında tanıtılacak. 

Kampanya lansmanı: Amerika Kupası sırasında 1,5 milyon kişilik bir izleyici kitlesine ulaşacak olan yeni kampanya, Barselona'nın zengin kültürünü, sanatını, müziğini, sporunu ve mutfak sunumlarını ön plana çıkararak, sadece önemli turistik noktaları vurgulamaktan uzaklaşıyor.

Nicelikten nitelliğe: Bali gibi destinasyonlardaki trendlere paralel olarak Barselona daha fazla harcayan ve şehirle sürdürülebilir etkileşimde bulunan “daha kaliteli” turistlere odaklanıyor. Bu strateji, ekonomik olarak faydalı olsa da yerel protestolar ve memnuniyetsizliklere yol açan aşırı turizme bir tepki olarak ortaya çıktı.

Ekonomik etki ve yerel tepki: Turizm, İspanya'nın GSYİH'sine %12 katkıda bulunarak hayati önem taşıyor. Ekonomik faydalara rağmen turist akını, şehirde yerel halk arasında tepkilere yol açıyor. 

Ne düşündük? Yeniden markalaşma girişimi, Barselona'nın turizmden elde edilen ekonomik kazançlarla sakinlerinin yaşam kalitesi ve kültürel mirasının korunması arasında bir denge oluşturma çabası olabilir. Yeni stratejisi, küresel ölçekte birçok şehirde görülen aşırı turizm sorununa karşı geliştirilen çözümlerle paralellik gösteriyor. Şehirler, artık sadece turist sayısını artırmak yerine sürdürülebilirlik, yerellik ve kültürel zenginlik gibi değerlere odaklanarak daha rekabetçi hâle geliyor. Barselona'nın bu yaklaşımı, diğer şehirler için de bir örnek olabilir.