Pembeyle siyahın, geçmişle geleceğin arasında

2023’te Wes Anderson, Nuri Bilge Ceylan, Greta Gerwig, Yorgos Lanthimos, Hayao Miyazaki, Christopher Nolan, Martin Scorsese ve Wim Wenders gibi yeni filmleri merakla beklenen yönetmenler izleyicileriyle buluştu. Altın Ayı’yı Nicolas Philibert (On the Adamant), Altın Palmiye’yi Justine Triet (Anatomy of a Fall), Altın Aslan’ı Yorgos Lanthimos (Poor Things) kazandı. Avrupa Film Akademisi ve Asya-Pasifik Film Akademisi En İyi Film ödüllerini Anatomy of a Fall (2023, Justine Triet) ile Perfect Days’e (2023, Wim Wenders) verdi. Hollywood’daki üretim ve pazarlamanın sonbahar aylarında Senaristler Birliği (WGA) ve Oyuncular Birliği’nin (SAG-AFTRA) grevleri nedeniyle askıya alınması Hollywood dışında kalan dünya sinemasına yaradı. Avrupa, Latin Amerika ve Asya sinemaları, Toronto ve Venedik başta olmak üzere güz festivallerinde geçmiş yıllara kıyasla ön plandaydı.

^{Greta Gerwig imzalı Barbie, küresel gişede ve ABD gişesinde yılın zirvesindeydi. | Kaynak: TME Films}

Gişenin liderleri. Geçen yıl gişenin yüzünü tüm dünyada Barbenheimer güldürdü. 25 Aralık itibarıyla Barbie (2023, Greta Gerwig) tüm dünyada elde ettiği toplam 1.44 milyar doları aşkın gişe hasılatıyla 2023 gişesinin zirvesindeydi. Onu sırasıyla 1.36 milyar doları ve 952 milyon doları aşan gişe hasılatlarıyla The Super Mario Bros. Movie (2023, Aaron Horvarth ve Michael Jelenic) ile Oppenheimer (2023, Christopher Nolan) izledi. ABD’de Barbie ve The Super Mario Bros. sırasıyla 636 milyon ve 574 milyon doları aşan hasılatlarıyla zirvedeydi; Oppenheimer ise beşinci sırayla yetindi. Türkiye’de en çok izlenen üç yabancı film sırasıyla 1.7 milyon, 1.6 milyon ve 1.4 milyonu aşan seyirci sayısıyla Oppenheimer, Fast X (2023, Louis Letterier) ve Barbie; listenin zirvesindeki ilk 10 filmden 6’sı Hollywood, 4’ü Türkiye yapımı filmler oldu. ^{(Bu paragrafta kullanılan veriler 25 Aralık 2023 tarihinde Box Office Mojo ve Box Office Türkiye’den alınmıştır.)}

Ödül sezonu favorileri. 10 Mart 2024’te 96. Akademi Ödülleri’nin dağıtılmasıyla son bulacak 2023-2024 ödül sezonu Altın Küre ve Critics’ Choice ödüllerinin adaylarının açıklanmasıyla ve birçok eleştirmen birliğinin 2023 favorilerini seçmesiyle şekillenmeye başladı. Oscar yarışının bu yıl Barbie, Killers of the Flower Moon, Oppenheimer ve Poor Things arasında geçeceği anlaşıldı.

^{Oppenheimer | Kaynak: UIP Türkiye}

Yılın öne çıkan filmleri

• Afire (Yön: Christian Petzold)
• All of Us Strangers (Yön: Andrew Haigh)
• Anatomy of a Fall (Yön: Justine Triet)
• Asteroid City (Yön: Wes Anderson)
• Barbie (Yön: Greta Gerwig)
• Beau Is Afraid (Yön: Ari Aster)
• The Boy and the Heron (Yön: Hayao Miyazaki)
• Fallen Leaves (Yön: Aki Kaurismäki)
• How to Have Sex (Yön: Molly Manning Walker)
• Killers of the Flower Moon (Yön: Martin Scorsese)
• Kuru Otlar Üstüne (Yön: Nuri Bilge Ceylan)
• May December (Yön: Todd Haynes)
• Mission: Impossible - Dead Reckoning Part One (Yön: Christopher McQuarrie)
• Monster (Yön: Hirozkazu Kore-eda)
• Oppenheimer (Yön: Christopher Nolan)
• Passages (Yön: Ira Sachs)
• Past Lives (Yön: Celine Song)
• Perfect Days (Yön: Wim Wenders)
• Poor Things (Yön: Yorgos Lanthimos)
• Society of the Snow (Yön: J.A. Bayona)
• Spider-Man: Across the Spider-Verse (Yön: JoaquimDos Santos, Kemp Powers & Justin K. Thompson)
• The Taste of Things (Yön: Trần Anh Hùng)
• The Teachers’ Lounge (Yön: İlker Çatak)
• Wonka (Yön: Paul King)
• The Zone of Interest (Yön: Jonathan Glazer)

^{Past Lives | Kaynak: IMDb}

Yılın öne çıkan filmi: Past Lives

Yönetmen: Celine Song

Süre: 105 dakika

Yapım yılı: 2023

İlk gösterimi yılın ilk günlerinde Sundance Film Festivali’nde yapılan ve hakları A24 tarafından satın alınan Past Lives, yönetmen ve senaristi Celine Song’un yaşamından kesitler taşıyan, yarı-otobiyografik bir hikayeye sahip. Song’un ilk uzun metrajlı filmi, ona mükemmel bir çıkış sağlayarak ödül sezonunda şimdiye dek verilen tüm En İyi İlk Film ödüllerini kazandırdı. Greta Lee, Teo Yoo ve John Magaro’nun başrollerini paylaştığı Past Lives, 24 yıl boyunca hayatın farklı yönlere sürüklediği, biri önce Kanada’ya ardından ABD’ye taşınan ve burada başka biriyle evlenen, öteki ise Güney Kore’de yaşamaya devam eden iki çocukluk aşkının yıllar sonra New York’ta yeniden buluşmasını konu alıyor.

Past Lives’ın Barbie, Killers of the Flower Moon ve Oppenheimer gibi çok daha büyük bütçeli, gösterişli yapımların arasından sıyrılarak yılın öne çıkanı olmasındaki en büyük etken kurdurduğu empati. Geçmişte kalan ilişkilerin de şu an bulunduğumuz nokta için önemli ve değerli olduğu, geçmişte kalanların şu an için bir tehdit olmak zorunda olmadığı, kurulan her bağın yaşam çizgisinde bir işlevi olduğu... Nora Moon ve Hae Sung’un bambaşka hayatlara savrulduktan sonra yeniden kesişen yollarındaki romantizm kadar, Nora Moon ve Arthur’un birlikte olmaya başlamasındaki pragmatizm de yaşamın bir parçası. Nora Moon, biri için giden, diğeri için kalan konumunda olmanın iki kişiye duyulan hislerden de herhangi bir şey eksiltmediğini biliyor. Arthur, sevdiği kadının hayatında önemli bir yeri olan eski aşkının ikisinin kurduğu hayat için bir tehdit oluşturmayacağını bilerek kendinden emin ve anlayışlı davranıyor. Hae Sung, eski aşkının yeni bir hayat kurduğunu kabullenmesine rağmen eski günleri birlikte yad etmenin tadını çıkarmayı biliyor. Bu üç kişi, sağlıklı insan ilişkileri için örnek oluşturuyorlar.

^{Past Lives | Kaynak: IMDb}

Filmin özünü oluşturan, Kore kültüründen ödünç alınmış In-yun kavramını şöyle anlatıyor Nora Moon, Arthur’la tanıştığında: 

Korece bir kelime vardır: In-Yun. Takdiri ilahi ya da kader anlamlarına gelir. Ancak bu özellikle insanlar arasındaki ilişkilerle ilgilidir. Sanırım Budizm ya da reenkarnasyonla alakalı. İki yabancının sokakta yan yana yürümesi ya da kıyafetlerinin yanlışlıkla birbirine sürtmesi bile In-Yun'dur. Bu geçmiş yaşamlarda aralarında olmuş bir şey olarak kalır. Eğer iki kişi evlenirse, bunun 8 bin In-Yun katmanı olduğu için olduğunu söylerler. Bu da 8 binden fazla geçmiş yaşam anlamına gelir.

İki kişinin biraraya gelmesi her ne kadar tesadüfi gözükse de belki bu kaderleridir. Geçmişten gelen biri her ne kadar tehdit gibi gözükse de belki bu gerekli bir sınavdır. Past Lives geçmişin, hatıraların, yaşanmışlıkların, tesadüflerin ve olasılıkların gücüne inanan ve inandıran bir film. Çeviride kaybolanların ve dil bariyerinin zaman zaman bir mizah unsuruna dönüştüğü, en ufak mimiğin geçmiş yaşamlara ışınladığı, iki ayrı kişiyle de eşit güçte bağlar kurmanın mümkün olduğunu söyleyen bir film. Kırılgan egolardan arındırılmış (belki de idealize edilmiş) erkek karakterleri ve üç oyuncusu arasındaki muazzam dinamik de Celine Song’un ve filminin en güçlü silahları.