Posta güvercinine dönüş: Teknolojinin geleceği ekransız giyilebilir cihazlarda mı?

Ekran yorgunluğunun zirveye ulaşması, kullanıcıların eski iletişim metotlarına özlem duymasına yol açıyor. Son dönemlerde sanal güvercinler aracılığıyla mesaj gönderilmesini mümkün kılan iki uygulama, kullanıcı sayısında dikkat çekici bir artış yaşıyor. 

Uzmanlar, bu artışın ardındaki nedenlerin ekransız giyilebilir cihazların popüler hâle gelmesiyle de ilgisi olabileceğine işaret ediyor. 

Yakın zamanda sosyal medyada Carrier Pidge ve Roost adında iki uygulama viral hâle geldi. Kullanıcılara mesaj iletmek için sanal güvercinler sunan Carrier Pidge, mesajları saatte 177 kilometreye varan hızlarda taşıyabilen ve ölme ya da kaybolma olasılığı %0,2 olan dijital güvercinlerle taşıyor. Uygulamanın geliştiricisi, platformdaki ilk mesajını New York’tan Chicago’ya 9 saatte gönderdiğini söylüyor. 

Roost’ta ise mesaj taşımak için kullanılabilecek 1000 farklı dijital hayvan bulunuyor. Kullanıcılar, bu hayvanlar arasında bir seçim yapabiliyor. Örneğin salyangoz tercih edildiğinde mesaj, saatte 1,6 kilometre hızla taşınıyor. 

• Roost yakın zamanda 650 bin indirilme sayısına ulaştığını, Carrier Pidge ise kullanıcı sayısının 75 bini aştığını söylüyor. 
• Her iki uygulamanın da Nisan ayında kullanıma sunulduğu biliniyor. 

Diğer yandan bu konsept tamamen yeni değil. Dünya çapında 10 milyondan fazla kullanıcısı bulunan Slowly adlı mektup arkadaşlığı uygulaması da benzer bir fonksiyonla 2017’den bu yana faaliyet gösteriyor. 

Fakat Carrier Pidge ve Roost’un yükselişi, bu yılın kullanıcıların bir işi tamamlamasının önündeki her türlü engeli ifade eden “sürtünmeyi” maksimuma çıkarmadığı yıl olacağını ortaya koyuyor. 

Arka plan: Bu “aşırı sürtünmeli” uygulamaların yükselişi, kullanıcıların ekran ve bildirim yorgunluğunun zirveye ulaştığını da kanıtlıyor. Bu yorgunluk, kullanıcıların dikkat süresini talep etmeden sağlık verilerini toplayan yeni nesil minimalist giyilebilir cihazların popüler hâle gelmesinin de önünü açıyor. 

Büyük oranda kullanıcı tarafından görmezden gelinmek üzere tasarlanmış ve yalnızca pili azaldığında kullanıcıyla etkileşime geçen bu ekransız cihazlar, nadiren bakılsa da aktif olarak kullanıcının sağlık verilerini topluyor ve bir mobil uygulamaya gönderiyor. Kullanıcılar, dilerlerse bu verileri uygulama üzerinden görüntüleyebiliyor. 

Geniş açı: Kategorinin orijinal öncüsü Whoop akıllı bileklikler ve Oura akıllı yüzüklerin yanı sıra Garmin Cirqa, Google Fitbit Air, Polar Loop ve Amazfit Helio Strap de bu furyaya katılıyor. Bloomberg analisti Mark Gurman’a göre Apple da ekransız bir fitness aksesuarı üzerinde çalışıyor ve cihazı Sağlık uygulamasının yapay zeka odaklı yeni versiyonuyla aynı anda piyasaya sürmeyi hedefliyor. 

Diğer yandan yeni nesil ekransız cihazlar, 2009 itibarıyla piyasaya sürülen ilk nesil Fitbit cihazlara geri dönüş hissi yarattı. Kot pantolonuna takılabilen 2011 model Fitbit Ultra, kullanıcıdan o kadar az dikkat talep ediyordu ki kaybolursa fark edilmesi iki gün alabiliyordu. Kullanıcılar, o dönemler giyilebilir cihazlarına günde birkaç kez dikkat kesilmek zorunda değildi. 

Takip eden dönemlerde ise bu cihazlar, yerini akıllı saatlere bıraktı. Bildirimleri önceliklendiren, telefona alternatif bir iletişim kanalı sunan ve sağlık verisi toplayabilen akıllı saatler, çok daha fazlasını yapabiliyordu. 

• Artık kullanıcılar, akıllı saatlerine günde onlarca, hatta yüzlerce kez bakıyor. Telefona gelen bildirimler akıllı saate düşerken kullanıcı dikkati, otomatik olarak cihaza yöneliyor. Belirli aralıklarla hazırlanan sağlık takibi raporları ise sıkı bir takip yapmaya yönelik bir takıntı yaratıyor. 

Önemli ayrıntı: Ekransız giyilebilir cihazların pazarlama çalışmalarındaki temel argümanlardan biri, akıllı saatlerin dönüştüğü konseptin antitezi olarak konumlanmaları. Artık fitness cihazları, her zamankinden daha fazla akıllı saate benziyor. Neredeyse tüm sağlık takibi ürünleri, OLED ekranlarla donatılıyor. Kullanıcılar, hemen hemen tüm cihazlarda yapay zeka asistanlarıyla etkileşime geçebiliyor. 

Buna rağmen akıllı saatler, 2015’te Apple Watch’un “hayat değiştiren bir cihaz” olma vaadini hiçbir zaman yerine getiremedi. Günün sonunda kullanıcılar, dikkat süresini sürekli tüketen ekranlardan o kadar sıkıldı ki ekransız giyilebilir cihazlar, içine doğdukları ürün kategorisine adeta reset atmaya geldi. 

Neden şimdi? 

Diğer yandan yeni nesil giyilebilir cihazlar, yalnızca tasarımda sadeleşiyor. Kalp atış hızı sensörü, pil, ivmeölçer ve Bluetooth vericisi gibi çok sayıda donanım bileşeniyle donatılan bu ürünler, yalnızca ekran unsurunu denklemden çıkarıyor. Kullanıcılar, sağlık verisi takibinden vazgeçmek zorunda kalmadan ekranla etkileşime geçme sıklığını azaltabiliyor. Asıl soru ise giyilebilir cihazların neden yeniden ekransız hâle geldiği değil, neden tam şu anda, 2026’da ekransızlaştığı. 

Veri yorgunluğu: Uzmanlara göre bu sadeleşme, büyük oranda veri yorgunluğundan kaynaklanıyor. Bugün giyilebilir cihaz üreticileri, kan basıncı, uyku ve stres gibi alanlarda veri sunabilen ilk şirket olmak için yarışa giriyor. Fakat konu veri olduğunda her zaman daha fazlası daha iyi anlamına gelmiyor. 

Artık “varsayılan” kabul edilen ve yoğun veri akışı bulunan bu kullanıcı deneyimi, giderek daha boğucu hâle geliyor. Eskiden basit bir sağlık panosundan ibaret olan bu deneyim, artık karmaşık grafikler ve widget’larla dolduruluyor. Bu sırada cihazın kendisi de telefona ısrarlı bildirimler gönderiyor.

Dahası: 2022’den bu yana yaşanan yapay zeka patlaması, bu veri yorgunluğunu bir adım öteye taşıyor ve bir stres kaynağına dönüşüyor. Nottingham Üniversitesi araştırmacısı Elizabeth Marsh, dijital araçların sürekli olarak stres, aşırı bilgi yüklenmesi, dikkat dağınıklığı ve iş-yaşam dengesinin bozulması gibi zararlara yol açtığını söylüyor. 

• Wired’a konuşan Marsh’a göre tüm bu zararlar, dijital dünyadaki talep hacmi ve hızının insanların bunları sindirme kapasitesinden daha hızlı arttığı ortamlarda görülen bir yan ürün olarak ortaya çıkıyor. Marsh ayrıca, bilgi bombardımanı ve bir şeyleri kaçırma korkusunun daha düşük yaşam memnuniyeti ve daha yüksek stres düzeyiyle güçlü biçimde ilişkili olduğuna dikkat çekiyor. 

Tüm bu mental tetikleyiciler, neden bildirim ve uyarıların aynı anda bilekte, telefonda, iş bilgisayarında ve dijital platformlarda belirmemesi gerektiğine dair güçlü bir argüman oluşturuyor. Fakat araştırmacılara göre bildirimleri tamamen kapatmak da kimi zaman anlamlı bir çözüm sunmuyor. Çünkü bu kez kullanıcılar, önemli bir şeyi kaçıracakları endişesine kapılabiliyor. 

Ekransız giyilebilir cihazlar ise teknolojiyi tamamen terk edip akıllı saati bilekten çıkarmak ile sürekli bağlantıda kalmak arasında bir orta yol sunuyor. Kullanıcılar, bu cihazlarla uyku skorunu ve günlük adım sayısını takip etmeye devam edebiliyor. Ancak bu veriler, gün boyunca sürekli kullanıcının gözünün önüne getirilerek dikkatini talep etmiyor.

• Bu konfor, ekransız giyilebilir cihazların yükselişini açıklıyor. Zira kullanıcıların çoğu, teknolojiyi tamamen hayatlarından çıkarmak istemese de onun sürekli dikkat talep eden taraflarından uzaklaşmaya çalışıyor. 

• Teknoloji şirketleri de düşük dikkat gerektiren yeni nesil cihazlar piyasaya sürerek bu eğilime yanıt veriyor. 

AI hem dert hem deva

Yapay zeka, bu noktada veri yorgunluğunun hem nedeni hem de çözümü olarak öne çıkıyor. Ekrandan uzaklaşma eğiliminin her iki tarafında yer alan bu teknoloji, bir yandan bugün pek çok kullanıcının daha az dikkat dağıtan teknolojilere ihtiyaç duymasının nedenlerinden biri olan veri bombardımanını artırırken bir yandan da ekransızlığı mümkün kılıyor ve giyilebilir cihaz üreticilerine daha pahalı abonelikler satarak gelirlerini artırmanın yeni bir yolunu sunuyor. 

• Birçok şirket, artık ücretli hizmetlerini cazip kılmak için yapay zeka özelliklerine bel bağlıyor.

Örneğin: Fitbit Air, abonelik olmadan oldukça sınırlı bir deneyim sunuyor. Kullanıcılar, ücretsiz sürümde çeşitli istatistiklere ve grafiklere erişebiliyor; ancak bu verilerin ne anlama geldiğini sohbet eder gibi açıklayan yorumlar için aylık 10 dolarlık Google Health Premium aboneliği gerekiyor. 

Analistler, yapay zeka geliştikçe sağlık takibi ve yorumlamasındaki rolünün de çok daha ileri bir noktaya ulaşacağını öngörüyor. 

• Bu noktada yapay zeka, giyilebilir cihazların yıllardır çözemediği temel sorunlardan birine de yanıt veriyor. Kullanıcılar, genellikle günlük adım sayısından biraz daha karmaşık bir veriyle karşılaştıklarında ilgilerini kaybediyor. Yapay zeka, bu verileri anlamlı bir şekilde kullanıcıya sunabiliyor. 

• Üstelik söz konusu teknoloji, küçük bir saat ekranından ziyade, telefon ekranında çok daha iyi çalışıyor. Bu açıdan bakıldığında ekranın olmaması bir eksiklik değil, avantaj hâline geliyor. Zira cihaz veriyi toplarken yapay zeka, bu veriyi telefonda kullanıcı için anlamlı hâle getirebiliyor. 

Perspektif: Sektör uzmanlarına göre giyilebilir cihazlardaki ekransızlaşma trendi, minimalizmi bir statü göstergesi ve lüks olarak gören mevcut toplumsal normlarla da örtüşüyor. Artık minimal manikürler, gösterişli tırnak süslemelerinin yerini alıyor ya da 2016’nın kalın eyeliner’ları, sade ve “yok gibi” makyajlara yerini bırakıyor. Yaşam tarzındaki bu genel minimalizm eğilimi, kullanıcıların aynı prensipleri vücutlarında taşıdıkları cihazlarda da benimsemek istemesine yol açıyor. 

Bu tip bir atmosferde ekransız giyilebilir cihazlar, bir statü göstergesi hâline geliyor. Zira bu cihazlar, kullanıcıların daha az verimli olmayı göze alabilecek bir konumda oldukları, başkalarının temposuna uyum sağlamak zorunda olmadıkları için bir bildirimi kaçırma lüksüne sahip oldukları ya da zamanlarının sadece onlara ait olduğu ve sağlıklarına yalnızca kendileri istediklerinde bilinçli bir şekilde odaklanabilecekleri mesajını da veriyor. 

Dolayısıyla ekransız giyilebilir cihazların yükselişi yalnızca yeni bir tasarım tercihinden ibaret değil. Akıllı saatlerin yıllardır daha fazla ekran, daha fazla bildirim ve daha fazla özellikle tanımladığı teknolojik ilerleme fikri, yerini teknolojinin mümkün olduğunca görünmez hâle geldiği yeni bir anlayışa bırakıyor. Bu cihazları tercih eden kullanıcılar da parasının karşılığını olabildiğince çok özellikle almak yerine, teknolojinin arka planda çalışması ve kendilerinden mümkün olduğunca az şey talep etmesi için para ödüyor. 

Bir zamanlar lüks, teknolojiye daha fazla erişebilmek anlamına gelirken ekransız giyilebilir cihazlar, bunun tersinin bir ayrıcalığa dönüştüğünü ortaya koyuyor: Teknolojiye sahip olmak ama ona bakmak zorunda olmamak.

• Editörün önerisi: Yavaş teknoloji akımı: Akıllı telefon çağının yarattığı dikkat krizine çare olabilir mi? | Quando, Doğa Yurduneri