Premier Lig - Süper Lig hattı

Premier Lig’den Süper Lig’e transfer olan oyuncuların sayısı geçtiğimiz on yılda önemli bir artış gösterdi. 2010-11 ile 2019-20 sezonları arasını kapsayan on yıllık süreçte 76 oyuncu Premier Lig’den Süper Lig’in yolunu tuttu. Bundan önceki on yıllık dönemde ise bu sayı 28 idi. Daha da geriye gidersek Premier Lig’in ilk sezonu olan 1992-93’ten 2000-01’e gelene dek yalnızca 5 oyuncunun Süper Lig’e transfer olduğunu görüyoruz. Üstelik bu beş oyuncudan üçü, Graeme Souness’ın Galatasaray’ı çalıştırdığı dönemde Türkiye’ye gelmişti. Ekonomik açıdan dünyanın en güçlü ligi olan Premier Lig’den yapılan transferler son dönemde niçin böyle bir artış göstermiş olabilir?

• Yabancı sınırı: Uygulanmaya başladığı 2015-16 sezonundan bu yana futbol medyasının gündemini önemli ölçüde işgal eden yeni yabancı kuralı, beşinci sezonunu doldurması itibarıyla artık bir karşılaştırma yapma imkânı sunabilir. Süper Lig kulüplerine kadrolarında 14 yabancı bulundurabilme hakkı tanıyan bu kuralla, geçen beş sezonda Premier Lig’den 43 oyuncu transfer edildi. İlk 11’de en fazla 6 yabancı oynatılabilen önceki beş sezonda ise bu sayı 33 idi. Dolayısıyla yeni düzenleme sonrası ciddi bir artış yaşanmadığından ve zaten yükselişte olan bir trendin ancak biraz daha ivme kazanmış olduğundan söz edilebilir. Nitekim beşer yıllık periyotlar hâlinde bakılmaya devam edilirse bir önceki beş yılda bu sayının 19 ve ondan öncekinde 9 olduğu görülüyor.
   
• Financial Fair Play: Avrupa kulüp futbolunun genel mali durumunun iyileştirilmesi ilkesiyle 2011-12 sezonunda uygulanmaya başlayan Financial Fair Play, "Dört Büyükler"in tamamını farklı zaman aralıklarında benzer cezalara tabi tuttu. Son olarak geçtiğimiz sezonun şampiyonu Başakşehir, başa baş şartına uymadığı gerekçesiyle dört yıllık yeni bir anlaşma yaptığını açıkladı. Bu anlaşmalar neticesinde Süper Lig kulüplerinin oyuncu satışı gerçekleştirmeden yeni oyuncu alamaz hâle gelmesi, kiralık transferlere ve serbest statüde olan oyunculara ilgiyi arttırdı. Özellikle kiralıkların sayısındaki artış dikkat çekici görünüyor ve son dönemde Premier Lig’den transfer edilen oyuncuların önemli kısmını kiralıklar oluşturuyor.

• Oyuncu maaşları: 1992 - 2016 yılları arasında Mainz’da üst düzey yönetici olarak görev yapan Christian Heidel, 2015 yılında Bild gazetesine verdiği röportajda İngiltere futbol piyasasının iki-üç yıl içinde çökebileceği tahmininde bulunmuştu. Heidel, bu tahminini İngiltere merkezli kulüplerin ortalama oyunculara yüksek maaşlar ödemesine ve kulüplerinde istenmeyen oyuncuların maaşlarını Türkiye’deki üç-dört kulüp haricinde İngiltere dışından ödeyebilecek kulüp kalmamasına dayandırıyordu. Nitekim geçen yılın kasım ayında yürürlüğe giren yasaya dek Avrupa futbolu için bir "vergi cenneti" olan Türkiye, bu avantajı ile Premier Lig’in istenmeyen oyuncuları için bir cazibe merkezi konumundaydı. Bu sezonun transferlerinden Rachid Ghezzal’in maaşının yarısını Leicester City'nin karşılayacak olması ise işlerin biraz değiştiğini gösteriyor.

• "Yeni normal": Süper Lig, geride kalan yirmi sezonun yalnızca dördünde transferde net gelir elde etti ve bu dört sezonun üçü, son üç yılda kaydedildi. Financial Fair Play doğrultusunda kulüplerin gelir-gider dengelerini sağlamakla yükümlü olmaları, artan kur farkının da etkisiyle borçların katlanarak artması ve son olarak pandemi etkisi, Türkiye futbolunu artık eskisi kadar harcama kapasitesinin olmadığı yeni bir ekonomik gerçeklikle karşı karşıya getirdi. Tüm bunlara karşın, bu yaz transfer döneminde önceki sezonlardan aşağı kalmayacak bir transfer sayısına (253) ulaşıldığından ve Premier Lig menşeli oyuncuların Süper Lig’e gelişinin sürdüğünden söz edilebilir. Fakat gelen oyuncuların profillerinin değişmeye başladığından ve Premier Lig’i son altı sırada bitiren takımlardan yapılan transferlerin ağırlık kazandığından da bahsedilebilir.
   

Güner Çalış, Bornova Anadolu Lisesi ve Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu. Lise ve üniversite yıllarında çeşitli mecralarda Premier League üzerine yazılar yazdı. Şu anda tıpta uzmanlık eğitimini sürdürüyor.