Prime olma yolunda bir Optimus

Elon Musk, CEO’su olduğu Tesla’nın birkaç hafta önce gerçekleşen AI Day 2022 etkinliğinde uzun süredir beklenen insansı robotu ‘Optimus’u tanıttı. Musk’ın büyük bir hayranlık, gurur ve “vaatle” tanıttığı Optimus, teknoloji sevdalıları ve bilirkişiler tarafından  ise oldukça karışık tepkilerle karşılandı.

Bu tepkilere gelmeden önce gelin önce Optimus’un ne olduğuna, şu an neler yapabildiğine ve neler yapabileceğinin söylendiğine bir göz atalım:

^{Stephen Shankland/CNET}

İlk olarak belirtmemiz gerekiyor ki AI Day 2022 etkinliğinde aslında iki farklı Optimus prototipi sergiledi. Bunlardan ilki adını tıpkı Optimus gibi Transformers’dan alan “Bumble-Cee” idi.

Sahneye titrek adımlarla giriş yapay Bumble-Cee, 1,73 boyunda ve 57 kilo ağırlığında “humanoid” yani “insansı” bir robot olma özelliğini taşıyor. Başka bir deyişle, Bumble Cee’nin tasarımının insan anatomisine benzer olacak, insanların yapabileceği iş ve hareketleri “kopyalayabilecek” şekilde tasarlandığını söyleyebiliriz.

Etkinlikte gördüğümüz kadarıyla Bumble Cee el sallayabiliyor, Tesla’nın otonom sürüş teknolojisini kullanarak dengesini sağlayabiliyor, yön bulabiliyor, pek sağlam adımlarla olmasa da yürüyebiliyor, 20 kilograma kadar ağırlık taşıyabiliyor ve ufak da olsa dans edebiliyor; ancak Musk’ın söylediklerine göre robotun yetenekleri sadece bunlarla sınırlı değil. “Robot aslında size az önce gösterdiğimizden çok daha fazlasını yapabilir. Sadece yüz üstü düşmesini istemedik” diyen Elon Musk, henüz gelişim aşamasında ve dolayısıyla da yolun çok başında olduğunu belirttiği Optimus’un 5 ya da 10 yıl içinde “akıllara durgunluk verecek” derecede inanılmaz olacağını da sözlerine ekliyor.

^Gamespot

Bununla birlikte Musk, Optimus’un son hâliyle Star Trek: The Next Generation’dan hatırlayacağınız android “Commander Data”nın daha arkadaş canlısı olacak şekilde programlanmış, daha az robotvari versiyonu gibi olacağını aktarıyor.

Tesla’nın daha fazla hareket özgürlüğü sağlamak amacıyla özel olarak tasarlanmış aktüatörler kullanılarak yapılan ikinci prototip ise çok daha rafine bir görünüşe sahip; gel gelelim bu prototip, ilk prototipin aksine sahnede desteksiz bir şekilde yürümeye hatta ayakta durmaya bile hazır değil. Etkinlikte gördüğümüz kadarıyla belini destekleyen bir stand üzerinde duran bu prototip, şimdilik sadece elini ve kolunu sallamak gibi çok daha basit eylemleri gerçekleştirebiliyor. Ancak Musk, bu yeni Optimus prototipinin de birkaç hafta gibi kısa bir süre içinde muhtemelen yürüyebileceğini belirtiyor.

^Tesla

Neden “insansı”?

Optimus’un iki bacağa, iki kola ve 10 el parmağına sahip olmasının, insansın bir görüntünün “daha etkileyici” olmasından çok daha farklı bir nedeni var.

İnsansı robotlar için ortaya konulan en popüler argümanlardan biri, bu tip robotların insanların kullandığı araçları kullanıp insanların çalıştığı ortamlarda insanların yaptığı işleri yapabilecek en iyi robotlar olması. Elon Musk’ın Optimus’u evlerde çamaşır toplamaktan işyerleri ve fabrika gibi üretim merkezlerine üretime yardımcı olmaya kadar pek çok alanda kullanılmak üzere, insanlar tarafından ve insanlar için tasarlandığını söylediğini düşündüğümüzde bu aynı zamanda insanların insana benzeyen bir robotla etkileşime girerken kendilerini daha rahat hissedebilecekleri anlamına da geliyor.

Optimus, insanları işinden edebilir mi?

Henüz insanlıktan oldukça uzak olsa da özünde bir insanın yapabileceği her türlü işi yapabilecek şekilde tasarlanan Optimus, akıllara ister istemez aynı soruyu getiriyor: Optimus ya da herhangi bir insansı robotun üretim sürecinde kullanımının yaygınlaşmasıyla insanlar işsiz kalabilir mi?

Kimileri bunun oldukça olası olduğunu düşünse de Musk, dünya çapında hızla azalan bir nüfus ve giderek artan bir işgücü sorunu olduğunu söyleyerek bu düşünceyi reddediyor. Dahası Musk, Optimus’un insanlara zamanlarını çalışmaktansa daha yaratıcı ve ilham verici işlerle uğraşmak için harcayabilecekleri ütopik bir gelecek vadettiğini iddia ediyor; ancak hepimiz biliyoruz ki bunun olması için öncelikle insanların para kazanma ihtiyacı, daha doğrusu "endişesi" içinde olmadığı bir gerçeklik gerekiyor.

Ne zaman piyasaya sürülecek?

Optimus’un son hâlini ne zaman alacağını ve satışa sunulacağını söylemek şu an için imkânsız; ancak Musk’a göre bu, önümüzdeki 3 ila 5 yıl içerisinde gerçekleşebilir. Bu da tahmini nakliye tarihinin 2027 sonbaharı ya da daha erken olacağı anlamına geliyor.

Gel gelelim ki Optimus gibi ileri ve çığır açıcı olacağı söylenen bir teknoloji hakkına spekülasyonda bulunmak, ciddi bir hata payını da beraberinde getirir. Yine de, Tesla’nın şimdiye kadar elektrikli araç siparişlerinde kaçırdığı teslimat tarihlerini düşünecek olduğumuzda, ön siparişe açıldığında Optimus’un da benzer bir kaderi paylaşacağı öngörülebilir.

Öte yandan, Optimus ilk olarak Tesla'nın Gigafactory'lerinde kullanıma sunulacak. Bu üretim tesislerinde test edilip eğitildikten sonra satışa sunulacak Optimus'un tabii bir de yasaların gerektirdiği birtakım güvenlik standartlarını karşılaması gerekecek.

Peki ya fiyatı?

Etkinlikten önce de Optimus'un bir Tesla araçtan daha ucuza mal olacağını belirten Musk'a göre Optimus'un maliyeti 20 bin doların altında olacak.

Uzmanlar ne diyor?

Elon Musk'ın yarattığı tüm beklentilere rağmen konunun uzmanları Optimus'un sunduklarından pek de etkilenmişe benzemiyor. Etkinlikte Optimus'un sergilediği yeteneklerin hiçbirinin son teknoloji olmadığını belirten lojistik robotlar için yazılım geliştiren Plus One Robotics'in Ürün Müdürü Cynthia Yeung, Tesla'nın "bazı PhD'leri işe alması ve robotik konferanslara gitmesi" gerektiğini söyleyerek iğneleyeci bir eleştiride bulunuyor.

Kâr amacı gütmeyen bir kuluçka merkezi olan MassRobotics'in İcra Direktörü Tom Ryden ise, "İnsansı bir şekil ve boyut, hem uygun fiyatlı hem de kullanışlı bir robot geliştirmeye çalışırken en iyi yol olmayabilir" diyerek, otomobil üreticilerinin insansı robotlar konusundaki araştırmalarının potansiyel olarak yürüyebilen, tırmanabilen ve engelleri aşabilen makinelerle sonuçlanabileceğini; ancak şu ana kadar gösterilen bu tip robotların hiçbirinin gerçek kullanıma uygun olmadığını belirtiyor. Buna ek olarak Ryden, gerçek anlamıyla insansı robotları bir ürün olarak sunulmasının yakın zamanda gerçekleşeceğini düşünmediğini de sözlerine ekliyor.

Öte yandan, bütün yorumlar olumsuz da değil. Arizona Eyalet Üniversitesi'nden robotik profesörü Henri Ben Amor, insansı robotların mevcut maliyetinin yaklaşık 100 bin dolar olduğunu hatırlatarak, Musk'ın Optimus için koyduğu 20 bin dolarlık hedefin "iyi bir teklif" olduğu ifade ediyor. Ancak Tesla'nın hırsı ile sunduğu arasında bir miktar tutarsızlık olduğunu belirten Amor, "El becerisi, hız, istikrarlı bir şekilde yürüme yeteneği ve benzeri söz konusu olduğunda hâlâ yapılacak çok iş var" şeklinde aktarıyor.