Siyah Yıldızın Işığında

David Bowie, 25. stüdyo albümü Blackstar yayımlandıktan iki gün sonra hayatını kaybetti. Dünya, Bowie’nin bir buçuk yıldır karaciğer kanseriyle mücadele ettiğini, ölüm haberiyle birlikte öğrendi. Blackstar, açığa çıkan bu bilgilerin ışığında, incelikle tasarlanmış bir vedaya, gizli mesajlarla dolu bir hazine sandığına, Bowie’ye olan hayranlığımızı tazeleyen ve ona yakışır bir imzaya dönüştü.

Zamanın akıp gidişi, ölüm, geride bırakılan hayata bakış gibi temaları izleyen şarkıların yanı sıra, grafik tasarımcı ve tipografi sanatçısı Jonathan Barnbrook imzalı kapak tasarımı da Blackstar’ın bir veda mektubu olduğu düşüncesini güçlendirdi. Bowie, kariyerinde ilk defa, albüm kapağında kendi fotoğrafını kullanmamıştı. Sanatçının Blackstar’dan önce yayımlanan Heathen, Reality ve The Next Day albümlerinin kapaklarını da tasarlayan Barnbrook, Bowie ile çalıştığı süre boyunca, insanların tasarımın en küçük parçasını bile, tıpkı şarkılara yaptıkları gibi analiz ettiğini söylüyor. Onunla çalışmayı riskli ama heyecanlı bir oyuna benzetiyor. Doğrudan popüler kültüre eklenecek ve etkisi gözlemlenebilecek bir iş üretmenin çekiciliği, çalışmak için masasına oturduğunda hissettiği korkuyu bastırıyor.

Barnbrook, tahmin edilenin aksine, Bowie’nin tasarım sürecini domine etmektense, birlikte çalıştığı sanatçıyı özgür bırakmayı tercih ettiğini ve spesifik yönlendirmelerle işi son hâline getirdiğini anlatıyor. Bowie’nin plak şirketini tasarım sürecinin dışında bırakması da Barnbrook’un ticari kaygılardan uzaklaşarak tasarımın müziği ve Bowie’nin o dönemki duruşunu yansıtmasına odaklanmasını sağlıyor. Bowie ile arada bir menajer olmadan, doğrudan iletişimde olan Barnbrook, albüm kapağının önemini bilen, dinleyicilerinin kapakta uygulanan fikirleri anlamasını isteyen ve yeniliğe cesaret edebilen biriyle çalışmanın eşsiz olduğunu söylüyor. Birbirinin fikirlerini bir sonraki aşamaya taşıyan bu iki yaratıcının ortaya çıkardığı ürün, En İyi Albüm Tasarımı dalında Grammy Ödülü kazanıyor.

The Next Day albümünün tasarımıyla ilgili eleştiriler alan Barnbrook, süreci detaylandırdığı, uzun bir açıklama yapmıştı. Bowie’nin “Hiçbir şey söylememeliydin." tavsiyesini dinleyen sanatçı, çok konuşulan Blackstar kapağının eskizlerini paylaşmadı ama plak kapağına, gizli mesajlar peşine düşmeyi sevenleri mutlu edecek birçok detay yerleştirildiğini de inkâr etmedi. Yıldızlarla yazılmış BOWIE kelimesi, plak kılıfı ışığa tutulduğunda görünür olan galaksi görseli, kapaktaki yıldızların UV ışıkta mavi parlaması bunlardan birkaçı. Blackstar’ın gizemlerini çözmeye kararlı dinleyicilerin dönen plakta UV ışığıyla hologramlar aramaktan tutun da plağın yüzeyinden yansıyan ışığı incelemeye uzanan uğraşları, subreddit’lerde hâlâ görülebilir.

Barnbrook, Dezeen’a verdiği röportajda “Blackstar” yazısı yerine siyah yıldız sembolü kullanmanın, içinde bir sona erme hissi, bir karanlık barındırdığını söylüyor. Her şeyi içine çekip yok eden bir kara delik, evrenin başı ve sonu üzerine düşündürüyor. Kendi ölümüyle yüzleşmekte olan Bowie’yi sembolize eden, basit ama güçlü bir tasarım. Barnbrook, plak kapağındaki yıldız biçimli kesikten plağın görünmesinin de ölümlülüğe dair bir yorum olduğunu belirterek, plağın dış dünyayla temas sonucu yıpranıp bozulabilen yapısına dikkat çekiyor. Siyah yıldız, siyah plak, siyah kapak… Tüm bu karanlık, albümün hissini tamamlıyor ve dinleyicilerdeki etkisini güçlendiriyor. Barnbrook, sade tasarımların kolay yapıldığı yanılgısına da değiniyor ve fikri doğru ifade edecek noktaya gelmenin uzun sürdüğünü, sadeliğin daha “sonsuz” olabildiğini söylüyor.

Albüm kapaklarına olan ilgisinin grafik tasarıma yönlendirdiği, lisede dinlediği grupların adlarını defterine yazarken tipografilerini birebir koruyan Jonathan Barnbrook, Bowie ile olan 15 yıllık iş birliğinden sevgiyle bahsediyor. “Bir albüm kapağının yapmaya çalıştığı tek şey, müziği göstermektir. Benim hatırlanmama gerek yok, yaptığım kapağın onun müziğine hizmet etmesi yeterli.”