Teknolojik doping

Bilimin doğayı örnek aldığı gibi — suda yaşayan canlılardan ilham alarak—   insan vücudunun suda hareketinin daha verimli bir hâle getirecek çalışmalar, yüzme dünyasının her zaman odağındaydı. Yüzücü mayoları da profesyonel sporcular için özel olarak üretildiğinden bu sorunun cevabını pek de uzakta aramaya gerek yok. Yüzme dünyasının en iyileri için teknoloji geliştikçe ve materyallerin su üzerindeki harekete etkisi keşfedildikçe mayoların tasarımı ve kimyasal yapısı da evriliyor.

Dünyanın en hızlısı

Rekabetin yüksek olduğu yüzme sporunda, havuzda fark yaratmak için gri bölgenin yakalanmasıyla ortaya çıkan yüzücü mayoları, zaman zaman konu oldu fakat öyle bir teknoloji gelip geçti ki “rekor kıran mayo” olarak tanıtıldı. Her ne kadar rekoru kıran mayo olduğunu söylemek yüzücünün yeteneğine haksızlık olsa da büyük sıçramanın sebebi nihayetinde ileri teknoloji mayolardı. 

Bu döneme kadar kısmi tekstil kumaşıyla üretilen mayolar kullanabilirken Speedo Aqualab, LZR Racer serisinde NASA'yla birlikte tamamen farklı bir kumaş geliştirmişti. Uzay teknolojileri düzeyinde bir iş birliğiyle ilk defa Pekin Olimpiyatları’nda ortaya çıkan bu ürün, 100’den fazla rekorun kırılmasını sağladı. Hatta Pekin’de kırılan 25 rekorun 23’ü bu mayoyla yarışan sporculardan geldi.

Kaynak: Science History

Peki nasıl?

NASA, uzay araştırmalarında kullandığı rüzgar tünelinde su ortamını simüle ederek farklı materyallerle üretilen kumaşlar üzerinde oluşan drag (sürüklenme) kuvvetini ölçtü ve en aza indirmeye yönelik çalışmalar yürüttü. Bu analizlerle birlikte 400’den fazla sporcunun yüzme serilerinin de incelenmesiyle ortaya çıkan son model, poliüretan maddesinden üretildi. 

Hidrofobik ve hafif bir madde olan poliüretan, yüzücülerin suyu daha kolay iterek ilerlemelerini sağladı. Omuzdan ayaklara vücudu tamamen kaplayan ve vücudun şeklini alan yapısıyla ikinci bir cilt tabakası da diyebileceğimiz bu mayolar, kaslarla birlikte hareket ederek yüzeydeki sürtünme kuvvetini en aza indirdi. Havayı hapseden tasarımıyla da kaldırma kuvvetini maksimum düzeyde tutarak yüzücülere suyun yüzeyinde daha rahat dengede durmaları avantajını yarattı.

Kumaşında kullanılan bileşenlerin çevreyle etkileşiminin yanı sıra mayonun sporcu vücudunda yarattığı basınç, kanın daha hızlı dolaşması ve kasların daha efektif çalışmasıyla sonuçlandı. Yani mayo, içeride fizyolojik bir etki yaratarak oksijen ve besinlerin hücrelere aktarımını kolaylaştırdı, dolayısıyla yüzücüler kendilerini daha enerjik hissetti.

Kaynak: invention.si.edu

Sekiz altın ve diğerleri

Mayoları eşsiz yapan sadece üretimi değildi, maliyeti de bir hayli yüksek olan bu ileri teknoloji ürünleri sponsorları olan yüzücüler alabiliyordu. Sporu adil olmaktan uzaklaştıran tüm bu eşitsizlikler, dokuma kumaş kullanılmayan ileri teknoloji mayoların Ocak 2010’da yasaklanmasıyla son buldu. FINA, bu gri bölgeyi “Hiçbir yüzücünün yarışma sırasında hızına, yüzdürme gücüne veya dayanıklılığına yardımcı olabilecek herhangi bir cihaz kullanmasına veya giymesine izin verilmeyecektir,” maddesine “mayo” ibaresini ekleyerek netleştirmeye çalıştı.

2008 Pekin Olimpiyatları, hepimizin bir efsaneye tanık olduğu yıldı. Michael Phelps Speedo mayosuyla çıktığı tüm yarışlarda altın madalya kazanmıştı. Mayoların yasaklanmasına rağmen — Phelps’inkiler de dâhil olmak üzere — kırılan yüzlerce rekorun da kayıtlarda kalmasına karar verildi, öyle ki 2022 yılı itibariyle 2008 Pekin Olimpiyatları ve 2009 Roma Dünya Yüzme Şampiyonası’na ait hâlâ kırılamayan rekorlar mevcut.