“Twitter katili” ile bir hafta

Daha önce duymuş olabileceğiniz üzere, Twitter’ın sahibi Elon Musk ile Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın çatı şirketi Meta’nın sahibi Mark Zuckerberg arasında süregelen bir çekişme mevcut. Sosyal medya dendiğinde akla ilk gelen, dünya üzerinde en çok kullanıcıya sahip rakip konumdaki sosyal medya platformlarının başında yer alan bu iki isim, aralarındaki rekabet nedeniyle sık sık birlikte gündeme geliyor.

Bu çekişmenin bir çıktısı olarak Musk ve Zuckerberg, geçtiğimiz haftalarda bir "kafes dövüşü" mevzusu ile gündeme gelmişti. Elon Musk’ın Twitter üzerinden Zuckerberg’e kafes dövüşü çağrısında bulunmasına Zuckerberg’ün cevabı "Lokasyon gönder" olmuş; bunu takip eden gelişmelerde ikilinin karşılaşma konusunda oldukça ciddi olduğu ifade edilmişti.

^{The Verge}

Musk ve Zuckerberg arasında gerçekleşecek bir dövüş karşılaşmasının ne derece olası bir ihtimal olduğunu bilemiyoruz; kendi gözlerimizle görmeden böyle bir şeyin gerçekliğine inanmak da bir hayli zor. Gelgelelim, geriden bıraktığımız hafta içinde ikili arasındaki gerilimin iyice tırmanmış gibi görünüyor; zira Musk, son birkaç gündür Zuckerberg hakkında pek de hoş olmayan şeyler söylüyor.

İki milyarderin birbirlerini bu kadar yumruklamak istemesinin arkasında ise tabii ki de Meta’nın Twitter rakibi, hatta kimileri tarafından "Twitter katili" olarak nitelendirilen metin tabanlı sosyal medya ağı Threads yer alıyor.

Threads ile bir hafta

Sosyal medyanın yeni çocuğu diyebileceğimiz Threads geçtiğimiz hafta, 6 Temmuz’da hem Android hem de iOS için aynı anda yayınlandı.

Meta tarafından yapılan açıklamaya göre Threads, uygulama mağazalarındaki yerini aldıktan sonraki bir saat içinde 1 milyon kullanıcıya ulaşarak 1 milyon kullanıcı barajını en hızlı geçen sosyal medya platformu unvanının yeni sahibi oldu. Threads öncesinde bu unvanın sahibi, 1 milyon kullanıcıya 5 gün içinde ulaşan yapay zeka sohbet robotu ChatGPT idi. Öte yandan, Instagram’ın 1 milyon kullanıcıya ulaşması 2,5 ay, Spotify’ın 5 ay, Facebook’un 10 ay ve Twitter’ın 2 yıl almıştı. 

• Tabii, bu değerlendirmeyi yaparken bu platformların yayınlandıkları zamanın şartlarını da göz önünde bulundurmakta fayda var. Mesela, Statista verilerine göre, Twitter’ın yayınlandığı 2006 yılında dünya genelindeki internet kullanıcısı sayısı 1.147 milyarmış. Günümüzde ise Nisan 2023 itibarıyla 5.18 milyar internet kullanıcısı bulunuyor ve bu sayı toplam nüfusunda 64,6’sına denk geliyor ki bunun da 4,8 milyonu kapsayan %59,9’u en az bir sosyal medya platformunu kullanıyor.

Instagram profillerinde görünen ve bir kişinin Threads’e ne zaman katıldığını gösteren sayı rozetlerine göre 24 saat içinde 30 milyon kullanıcıya ulaşan, 9 Temmuz pazar itibarıyla ise 90 milyon kullanıcıyı aşan Threads, Pazartesi günü erken saatlerde 100 milyon kullanıcıya ulaşarak bu sayıya en hızlı ulaşan sosyal medya ağı olma rekorunun da sahibi oldu. Threads öncesinde en hızlı büyüyen uygulama olarak karşımıza çıkan ChatGPT’nin 100 milyona ulaşması ise iki ayını almıştı.

• 9 Temmuz itibarıyla Threads, Türkiye’de de 4,8 milyon kullanıcıyı aşmış bulunuyor. Bu süre zarfında Türkiye’de Threads’i ziyaret edenlerin sayısı da 43,6 olarak belirtiliyor.
• Bununla birlikte, henüz Musk tarafından satın alınmadan önce yapılan açıklamalara göre Twitter’ın Mayıs 2022’de 229 milyon aylık aktif kullanıcısı bulunuyordu; ancak Statista’nın daha güncel verilerine göre bu sayı 436 milyon.
• Twitter rakibi olarak değerlendirilen Bluesky Social, Truth Social, Mastodon, Parler ve Tribel’ın aylık aktif kullanıcı sayıları ise sırasıyla 265 bin (bekleme listesindeki 1.9 milyon kişiyi de sayacak olursak bu sayı 2.1 milyona çıkıyor), 2 milyon, 1.4 milyon, 700 bin ve 400 bin olarak karşımıza çıkıyor. Bu da Threads’i şu an için Twitter’ın en büyük rakibi olarak konumlandırıyor.

Tabii, bu noktada Threads’in Instagram gibi hâlihazırda en az 1 milyar 628 milyon kullanıcısı olan bir sosyal medya platformu ile birlikte çalıştığını da unutmamak gerekiyor. Kullanıcıların Threads uygulamasını indirdikten sonra direkt Instagram üzerinden uygulamaya kaydolabilmeleri kayıt sürecini bir hayli kolaylaştırıyor ki bu da doğal olarak Instagram kullanıcılarının Threads’e de kayıt olmaları için itici bir güç görevi görüyor. 

Threads, bizlere Twitter’dan farklı neler sunuyor?

Aslına bakarsınız Threads, en azından şu an için Twitter’dan farklı pek de bir şey sunmuyor. Meta, Threads için vizyonunu "Instagram'ın en iyi yaptığı şeyi almak ve bunu metne genişletmek, fikirlerinizi ifade etmek için olumlu ve yaratıcı bir alan yaratmak" olarak tanımlıyor; ancak metin tabanlı bir sosyal medya uygulaması olarak Threads, Twitter’a olan benzerliğiyle dikkat çekiyor.

Kullanıcılar, Threads üzerinden 500 karakter uzunluğunda metin ve bağlantı, fotoğraf veya 5 dakikaya kadar video içeren paylaşımlarda bulunabiliyor, başkalarının paylaşımlarını beğenebiliyor ve bu paylaşımlara yorum yapabiliyor. Bununla birlikte, Twitter’da ‘retweetlemek’ olarak isimlendirilen yeniden paylaşma işlevinin yerini de Threads’te ‘threadlemek’ alıyor.

Gelgelelim, Threads, Twitter’dan alışık olduğumuz birçok özelliğe de şu an için sahip değil. Mesela, Trend ve hashtag gibi kavramlar henüz Threads’e oldukça yabancı ve Threads’e doğrudan Instagram hesabı üzerinden bağlanıldığı gerçeği, anonim bir Instagram hesabınız olmadığı sürece Threads’te de çevrimiçi bir kişilik oluşturamayacağınız anlamına geliyor. Bunlara ek olarak, Threads’in şu an için herhangi bir web sürümü de bulunmuyor.

Yayınlanmasında bu yana Threads’in en çok tepki çeken yönü ise hesap silme mevzusu olarak karşımıza çıkıyor. Threads’in İlave Gizlilik İlkesi sayfasında "Threads profiliniz Instagram hesabınızın bir parçasıdır ve istediğiniz zaman Instagram hesabınızı silerek Threads profilinizi silebilirsiniz. Instagram hesabınızı silme ve haklarınızı kullanma hakkında daha fazla bilgiyi Meta Gizlilik İlkesi'nde bulabilirsiniz." ifadeleri yer alıyor ki bu da Instagram hesabınızı silmeden Threads hesabınızdan kurtulamayacağınız anlamına geliyor. 

Haklı olarak kullanıcıların tepkisi toplayan bu duruma ilişkin yaptığı açıklamada Instagram patronu Adam Mosseri, Threads’in Instagram’ın bir parçası olduğuna dikkat çekerek Instagram’dan bağımsız bir şekilde silinmesinin mümkün olmadığını; ancak bu soruna bir çözüm üretmek için çalışmalara başladıklarını belirtiyor. Mosseri, Threads ve Instagram birbirinden ayrı iki yapı olana kadar kullanıcıların dilerlerse Threads profillerini devre dışı bırakabileceklerini, profillerini gizli olarak ayarlayabileceklerini ve gönderilerini tek tek silebileceklerini de sözlerine ekliyor.

Threads’in en büyük eksikliklerinden biri de platformda sadece takip ettiğiniz kişilerin gönderilerini görebileceğiniz bir akış sayfasının yer almaması olarak öne çıkıyor. Ancak Mosseri, takip ettiklerinize özel bir akış sayfasının da "yolda" olduğunu bildiriyor.

Bir küçük ‘veri’ meselesi

Konu kullanıcı verileri olduğunda Meta’nın sabıkasının oldukça kalabalık olduğu biliniyor. Tarihinde Cambridge Analytica skandalı gibi bir leke bulunan Facebook’un ana şirketi olarak Meta’nın agresif bir şekilde kullanıcı verilerini topladığı ve verileri kimi zaman siyasi kimi zamansa tamamen ticari amaçlarla, özellikle de hedefli reklamlar için platformlarında kullandığı biliniyor.

App Store'da bulunan bilgilere dayanarak Threads’in, satın alma geçmişinizden fiziksel adresinize, tarama geçmişinizden sağlık bilgilerinize kadar pek çok türden kişisel veriyi potansiyel olarak topladığı söylenebilir. Ayrıca, Threads uygulaması tarafından toplanan veri türleri arasında "Hassas bilgiler" de listeleniyor ki bu bilgiler ırkınız, cinsel yöneliminiz, hamile olup olmadığınız, hangi dine mensup olduğunuz gibi bilgilerin yanı sıra biyometrik verilerinizi de içeriyor.

Meta'nın diğer sosyal medya platformlarını kapsayan daha geniş gizlilik politikasının kapsamına giren Threads’in sizden ne gibi verileri aldığını uzun uzun yazmaya gerek yok, dilerseniz bu oldukça uzun denebilecek listeye App Store ya da Google Play Store’da Threads’in sayfasına girerek göz atabilirsiniz. Öte yandan, hâlihazırda bir Facebook ve Instagram hesabınız varsa endişelenmenize hiç gerek yok; çünkü bu, söz konusu verilerin büyük bir kısmının çoktan Meta’nın eline geçtiği anlamına geliyor.

Twitter’ın topladığı kullanıcı verisi ise Meta’nın yanında göze oldukça önemsiz gibi görünüyor. Elbette, Twitter da kullanıcılarla bağlantılı olan ve sizi takip etmek için kullanılan, satın alma geçmişi ve tarama geçmişiniz gibi birçok veriyi topluyor; ancak, veri meselesinde iki sosyal medya devi arasındaki en büyük fark hassas bilgiler kısmı olarak öne çıkıyor. Buna göre, Twitter, Meta’nın aksine kullanıcıların hassas bilgilerini toplamadığını ve kullanmadığını söylüyor.

Bütün bunlarla birlikte, Threads’te en azından bir süre daha reklamlara maruz kalmayacağız gibi duruyor. Threads’te pompglobal isimli kullanıcının "Zuck, reklamları tüm yeni Threads kullanıcılarına salmayı beklerken salya akıtıyor." şeklindeki paylaşımına Zuckerberg’ün "Yaklaşımımız diğer tüm ürünlerimizle aynı olacaktır: Önce ürünü iyi çalışır hâle getir, sonra onu 1 milyar kişiye ulaşan net bir yola sokup sokamayacağına bak ve ancak o zaman para kazanmayı düşün." şeklinde cevap vermesi bizlere bu yönde bir fikir veriyor.

“Ürün sizsiniz”

Threads’in hızlı büyüyüşü, veri gizliliği konusunda uzman isimlerin de alarma geçmesine neden oldu. Kâr amacı gütmeyen bir dijital gizlilik kuruluşu olan Elektronik Gizlilik Bilgi Merkezi’nde (Epic) kıdemli danışman ve küresel gizlilik danışmanı olan Calli Schroeder, konuya ilişkin açıklamasında, Threads ile ilgili endişelerin çoğunun Meta’nın gizlilik uygulamalarıyla ilgili geçmişine dayandığını belirterek "Meta'nın hassas kişisel verilerle ne yapacağı konusunda şeffaf olduğuna ya da bu verileri 'istediğimiz için' dışında neden topladığını açıkça ortaya koyduğuna dair herhangi bir kanıt görmedim." ifadelerini kullanıyor.

• Meta’nın kullanıcı verilerini işleme ve Threads de dahil farklı platformlarda bu verileri paylaşma şeklinin, birliğin yaklaşan gizlilik düzenlemelerine aykırı olup olmadığının henüz belirsiz olması nedeniyle Threads, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde henüz yayınlanmadı.
• Bununla birlikte, AB, birkaç ay önce, kullanıcı verilerinin uygunsuz kullanımını gerekçe göstererek Meta’ya 1,3 milyar dolarlık devasa bir ceza kesmiş, AB'nin veri koruma otoritesi İrlanda Veri Koruma Komisyonu (DPC) tarafından kesilen ceza, bloğun Genel Veri Koruma Yönetmeliği'nin (GDPR) ihlali açısından bir şirkete verilen en büyük ceza olmuştu.

Oxford Üniversitesi Yapay Zeka Etik Enstitüsü'nde doçent olan Carissa Veliz ise şimdiye kadar gelen bütün tepkilere ve cezalara rağmen Meta’nın iş modelini değiştirmemekteki ısrarını sürdürdüğüne; hedefli reklamcılık ve esasen gözetim reklamcılığı yapmaya devam etmek konusunda istekli olmaya devam ettiğine dikkat çekiyor:

"Bu amaçla, şirket mümkün olduğunca çok veri toplamaya çalışıyor ve tüm skandallara, kamuoyunun tepkisine, düzenleyicilerin uyarılarına ve para cezalarına rağmen en başından beri olduğu gibi aynı yönde devam etmeye çalışıyor. Kullanıcılara karşı daha saygılı bir iş modeli oluşturmak için iş modelini yeniden tasarlamıyor."

Başka bir deyişle, Meta’nın iş anlayışına göre ‘ürün’, kullanıcılarına sunduğu sosyal medya platformları değil de bu platformları sunduğu kullanıcıların ta kendisi oluyor.

Veliz, bu noktada endişe yaratan bir diğer hususun da Meta’nın topladığı verilerin ne kadar hassas olduğu olduğuna dikkat çekerek "Bu veriler arasında cinsel yönelim, ırk ve etnik köken, biyometrik veriler, sendika üyeliği, hamilelik durumu, siyaset, dini inançlar yer alabilir. Ve tüm bu veriler potansiyel olarak üçüncü taraflara gönderilebilir." şeklinde kaydediyor. Bu veriler, özellikle de baskıcı yönetimin hüküm sürdüğü veya kürtajın yasak olduğu ülkelerde yaşayanlar için büyük bir sorun yaratabileceği gibi ayrımcı uygulamalarda da kullanılma potansiyeli taşıyor.

İşler çirkinleşiyor

Teknoloji sektöründe lider iki isim olan Musk ve Zuckerberg’ün birbirlerinden pek hoşlanmadığından; hatta durumun kafes maçına kadar gittiğinden yazının en başında bahsetmiştik. Ancak Threads’in yayınlanmasıyla bu tartışma çok daha farklı bir noktaya evrilmeye başladı.

Buna göre, Threads’in özellikle de Twitter oldukça çalkantılı bir dönemden geçerken yayınlamış olması, Musk’ı sinirlendirmiş gibi duruyor. Twitter’ın bir süredir, daha doğrusu Musk tarafından satın alındığından beri pek de iyiye gitmediği zaten biliniyordu; ancak Meta gibi güçlü bir rakibin Twitter’a bu derece benzer bir uygulama çıkarması, Musk için bardağı taşıran son damla olmuş gibi görünüyor.

• Geçtiğimiz hafta Twitter'da kullanıcıların günlük olarak görüntüleyebilecekleri tweet sayısına "güvenlik" gerekçesiyle sınırlama getirilmişti.

Threads’in kısa süreli ömründe elde ettiği başarılardan rahatsız olan Musk’ın, Threads’in yayınlanmasını takip eden süreçte Meta’ya karşı yasal işlem başlatmak için çalışmalara başladığı bildirildi. Twitter'in avukatı Alex Spiro, Zuckerberg'e gönderdiği mektupta, Meta'nın Twitter'in ticari sırlarını ve diğer fikri mülkiyetini sistematik, kasıtlı ve yasa dışı şekilde kötüye kullandığına dair endişelerini belirterek Meta'ya karşı yasal işlem başlatma uyarısında bulunuldu. Dahası, söz konusu mektupta Spiro, Threads’in geliştirilmesi için Meta’nın kasıtlı olarak eski Twitter çalışanlarını işe aldığını iddia etti.

Tabii ki de Meta’dan bu iddialara anında yalanmalama geldi. Meta'nın İletişim Direktörü Andy Stone, konuya ilişkin açıklamasında Threads'in mühendislik ekibindeki hiç kimsenin eski Twitter çalışanı olmadığını söyledi.

Bu haberlerin üzerinde Musk, tartışmayı bir ileri seviyeye taşıyarak Twitter’da "Zuck bir gavat" şeklinde paylaşımda bulundu. Bu da yetmemiş olacak ki Musk daha da ileri giderek Zuckerberg’ü, penis boylarını karşılaştırmaya davet etti. Evet, bu konuşma dünyanın en zengin insanı ile dünyanın en zengin 7’nci insanı arasında gerçekleşti.

Musk’ın sözleri karşısında Zuckerberg ise sessizliğini korumaya devam etmeyi tercih etti.

“Threadlemek”, “tweetleme”nin yerini alabilecek mi?

İşin magazin tarafını bir kenara bırakacak olursak, Threads artık burada ve büyümeye de devam edecek gibi duruyor; ancak, son verilere göre Threads’in bu yükselişi yavaşlamaya başlamış gibi görünüyor. Peki, tüm ihtişamlı başlangıcına rağmen Threads, gerçekten "Twitter katili" olmaya ne kadar yakın duruyor?

Aslında biz bu senaryoyu daha önce de yaşadık: Google, 2011 yılında "Facebook katili" olarak nitelendirilen "Google+" isimli bir sosyal ağı piyasaya sürmüş; Google+, kullanıma sunulduğu ilk yıl içinde 90 milyondan fazla kullanıcıya ulaşmıştı. Ancak Google, dünya genellinde sahip olduğu devasa kullanıcı kitlesine ve teknoloji sektöründeki konumuna rağmen istediği başarıyı elde edememiş ve Google+, 2018 yılında tarihin tozlu sayfalarına karışmıştı.

Bu duruma engel olmak için Meta’nın, Threads’i insanlar için eğlenceli kılmak gibi zor bir görevin altından kalkması gerekiyor. Mevcut durumda Threads, Twitter’dan çok daha azını sunuyor ve insanlara platforma geri gelmeleri için yeterli bir neden vermiyor. Dahası, yıllardır Twitter’da olan ve kendilerine belli bir çevre kuran kullanıcıların da bütün rahatlarını bir kenara atarak Threads’e geçiş yapması da kabul edelim ki gerçeklikten oldukça uzak bir beklenti.

Konuya ilişkin olarak Meta'nın uygulamalarını yakından izleyen bağımsız bir mobil analist olan Eric Seufert, "Hileli bir uygulama ya da henüz tam olarak özellikli olmayan bir şey başlatırsanız, bu ters etki yaratabilir ve birçok insanın kapıdan geri döndüğünü görebilirsiniz" şeklinde konuşuyor.

Threads yolculuğuna henüz çok kısa bir süre önce başladı ve önümüzdeki birkaç ay da Threads’in sosyal medya camiasında tutunup tutunamayacağını görmemiz için oldukça kritik. Ancak, kullanıcılarına yeni bir şey, daha önce başka bir yerde karşılaşmadıkları bir şey sunmadığı sürece Threads’in kullanıcılar için bir ‘vazgeçilmez’ olması oldukça zor.