Üç günde dört yöneticiye veda etti: Apple yönetiminde neler oluyor?

Yıllardır tasarım odağı ve istikrarıyla bilinen Apple, kurucu CEO’su Steve Jobs’ın 2011 yılındaki ölümünden bu yana üst düzey yönetiminde deneyimlediği en büyük dönüşüme sahne oluyor. Geçen hafta yalnızca 72 saat içinde dört yöneticisinin ayrılığını duyuran şirket, kıdemli çalışanlarının emekliliğe ayrılması ve yapay zeka patlamasıyla birlikte sektörde oluşan yetenek avı nedeniyle oldukça kritik bir yeniden yapılanma sürecinden geçiyor. 

Üstelik şirketin yapay zeka, hukuk, politika, finans ve tasarım birimlerini etkileyen bu yönetici göçü, Apple’ın hâlihazırda çığır açan ürünler piyasaya sürmekte zorlandığı ve 14 yıllık CEO’su Tim Cook’u emekliye ayırmaya hazırlandığı bir dönemde yaşanıyor. 

Rakamlar: Resume.io verilerine göre Apple’ın ortalama bir çalışanı, şirkette 1,7 yıl geçiriyor. Bu süre, Apple’ı ABD’deki en büyük 20 teknoloji şirketi arasında personel tutma süresi en düşük firma hâline getiriyor. 

• Örneğin Google’da bu sürenin 3,7 yıl olduğu görülüyor. 

Ayrılık mevsimi

Apple, hâlihazırda bir süredir 65 yaşındaki CEO’su Tim Cook ile yollarını ayırmaya hazırlandığına yönelik iddialarla gündeme geliyor. Kasım ayında yayımlanan bir Financial Times haberi, Cook’un gelecek yıl görevinden ayrılacağına ve bu nedenle şirketin yönetim kurulunun yeni CEO’yu belirlemeye yönelik çalışmalarını hızlandırdığına işaret ediyor. 

Bloomberg analisti Mark Gurman ise Apple, aktif olarak Cook’un emekliliğine hazırlanıyor olsa da CEO’yu planlanandan daha erken istifa etmeye zorlayacak beklenmedik bir olay meydana gelmediği sürece ayrılığın 2026’da yaşanmayacağını öne sürüyor. 

• 2011’den beri CEO koltuğunda oturan ve koltuğu kurucu Steve Jobs’dan devralan Cook’un, görev süresi içinde şirketin piyasa değerini 350 milyar dolardan 4 trilyon dolar seviyesine taşıdığı biliniyor. 

Diğer yandan Apple’ın mühendislikten sorumlu kıdemli başkan yardımcısı John Ternus’un şu anda CEO rolünü üstlenmek için en güçlü aday olduğu iddia ediliyor. 2001 yılında şirketin ürün tasarımı ekibine katılan 50 yaşındaki Ternus’un, özellikle iPhone, iPad ve AirPods’un donanım mühendisliği süreçlerine önemli bir katkısı bulunuyor. 

• Ternus, yeni CEO olursa bu seçim, Apple’ın üst düzey yönetiminde operasyon odağından önemli bir sapmaya işaret edecek. Cook’un uzmanlığı küresel tedarik zinciri ve operasyon ağını, Ternus’un uzmanlığı ise donanımı odağına aldığı için Apple, Ternus’u seçerek yeniden ürün inovasyonunu önceliklendirmiş olacak.

^{John Ternus ve Tim Cook}

72 saatte dört veda 

Apple, geçen hafta yalnızca 72 saat içinde dört yöneticisinin ayrılığını duyurdu. Şirketteki veda dalgası, Makine Öğrenimi ve Yapay Zeka Stratejisinden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı John Giannandrea ile başladı. 2018’den beri şirketin yapay zeka lideri olan Giannandrea, Google’dan Apple’a transfer olmuştu. 60 yaşındaki mühendis, şirkette geçirdiği yıllar boyunca Apple’ın yapay zeka stratejisi, makine öğrenimi altyapısı ve Siri’ye ilişkin operasyonlarını yönetti. 

^{John Giannandrea}

Geçen hafta istifa ederek emekliye ayrılan Giannandrea’nın yerine ise Microsoft ve Google’da yöneticilik rolleri üstlenen Amar Subramanya transfer edildi. Google’da 16 yıl geçiren Subramanya, şirkette en son Gemini’ın baş mühendisliğini üstlenmişti. Ardından kısa bir süre Microsoft’ta çalışan mühendis, şirketin kurumsal yapay zeka başkan yardımcısı olarak görev aldı. 

• Giannandrea, ilkbahardaki emekliliğine kadar Apple’da danışman olarak görev almaya devam edecek. 

• Subramanya ise şirkette yazılım mühendisliği biriminin kıdemli başkan yardımcısı Craig Federighi’ye bağlı olarak çalışacak. 

Aynı hafta vedasını duyuran bir diğer Apple yöneticisi ise 2015’ten beri şirkette kullanıcı arayüzü tasarım başkanı olarak görev alan Alan Dye oldu. Meta’ya katılmak üzere Apple’a veda eden Dye’ın koltuğunu, 1999’dan beri Apple’da çalışan Stephen Lemay devraldı. Lemay, ilk iPhone’dan şirketin en yeni işletim sistemlerine kadar tüm ürünlerin arayüz tasarımında kilit bir rol oynadı. 

^{Alan Dye}

Benzer şekilde: Apple’ın geçen hafta vedasını duyurduğu bir diğer isim, baş hukuk müşaviri Kate Adams’dı. 2017’den beri görevi sürdüren Adams’ın yerine Meta’nın baş hukuk müşaviri Jennifer Newstead transfer edildi. Meta’dan önce ABD Dışişleri Bakanlığı’nda da hukuk danışmanlığı yapan Newstead’in, koltuğu 1 Mart 2026’da devralacağı bildirildi. 

• Birkaç farklı sorumluluğun aynı rolde birleştirilmesi nedeniyle Newstead, hem hukuk operasyonları hem de hükümet ilişkilerinden sorumlu olacak. 

^{Kate Adams}

Şirketten ayrılacağı duyurulan son yönetici ise Çevre, Politika ve Sosyal Girişimlerden Sorumlu Başkan Yardımcısı Lisa Jackson oldu. Jackson’ın Ocak ayı sonlarında emekliye ayrılacağı belirtildi. 

• Vedasını duyuran dört yönetici de doğrudan CEO Cook’a rapor veriyordu. 

^{Lisa Jackson}

Bir adım geriden: Yakın zamanda Apple’ın kıdemli tasarımcılarından Billy Sorrentino da Meta’ya ürün tasarımından sorumlu kıdemli başkan yardımcısı olarak katılmak üzere şirkete veda etti. Son bir yıl içinde yaşanan kritik ayrılıklar, bununla da sınırlı değildi. 

Yönetim kadrosunda bu yıl yaşanan en büyük değişiklik, Apple’da 27 yıldır çalışan baş operasyon direktörü (COO) Jeff Williams’ın ayrılığı oldu. Temmuz ayında emekliye ayrılan Williams, Cook’un emekliliğinden sonra CEO koltuğuna oturacak aday olarak görülüyordu. 30 yıl önce Apple’a katılan Sabih Khan, COO koltuğunu Williams’dan devraldı. 

• Lisa Jackson’ın ayrılığının ardından Khan’ın, COO sorumluluklarına ek olarak Jackson’ın eski sorumluluklarının bir kısmını da üstleneceği belirtildi. 

Bu yaz 2014’ten bu yana Apple’ın finans direktörü (CFO) olan Luca Maestri de görevinden ayrılacağını açıkladı. Görevi Maestri’den devralacak Kevan Parekh’in, CFO koltuğuna 1 Ocak’ta oturacağı bildirildi. 

Bununla birlikte: Siri ve yapay zeka destekli bir arama deneyimi oluşturmaya ilişkin çalışmaları denetleyen Robby Walker da Ekim ayında Apple’dan ayrıldı. Walker’ın yerine geçen Ke Yang ise göreve başladıktan yalnızca birkaç hafta sonra Meta’nın Süper Zeka Laboratuvarı’na transfer oldu. 

İstikamet neresi? 

Yapay zeka yarışı hız kazanırken sektörde birçok şirket, rekabette avantajlı konuma gelebilmek için rakiplerinden kritik yetenekleri transfer ediyor. Apple’dan yapılan transferlerde, Mayıs ayında Apple’ın eski baş tasarımcısı Jony Ive’ın girişimi io’yu 6,5 milyar dolara satın alarak Ive ile yapay zeka destekli bir donanım ürünü geliştirmeye başlayan OpenAI ve bu yaz tüm mevcut yapay zeka ekiplerini Süper Zeka Laboratuvarı adlı tek bir birimde toplayan Meta başı çekiyor. 

Önemli ayrıntı: Yalnızca Kasım ayında en az 25 eski Apple çalışanı, OpenAI’ın donanım ekibine transfer oldu. Meta ise son dönemlerde Apple’dan kritik uzmanları transfer etmek için 100 milyon doları aşan tazminat paketleri ödedi. Şirket, Apple’daki yönetici göçünden en çok yararlanan rakiplerden biriydi. 

• Kullanıcı arayüzü tasarım başkanı Alan Dye, yakın zamanda Meta’ya transfer olurken kıdemli tasarımcı Billy Sorrentino da Dye ile birlikte Meta’ya katılmayı tercih etti. 

• Apple’ın temel yapay zeka modelleri geliştiren birimine liderlik eden Ruoming Pang de Temmuz ayında Meta’ya katılırken yaklaşık 100 mühendisi beraberinde götürdü. Meta, Pang’i transfer etmek için 200 milyon doların üzerinde ödeme yaptı. 

• Benzer şekilde Ke Yang, Jian Zhang, Mark Lee, Tom Gunter, Bowen Zhang ve Frank Chu da bu yıl Apple’dan Meta’ya transfer olan isimler arasındaydı. 

Özellikle OpenAI ve Meta’ya kaptırılan yetenekler, yönetim kadrosunda endişe kaynağı hâline geldi. Yakın zamanda Apple yönetimi, insan kaynakları personeline işe alımları ve mevcut personeli elde tutma çabalarını artırma talimatı verdi.

Öte yandan: Apple’ın bu transferlere yanıtı, rakiplerine göre oldukça zayıf kaldı. Son dönemde artan transferlere yanıt olarak Meta’dan baş hukuk müşaviri Jennifer Newstead’i transfer eden Apple, yalnızca yasal düzenlemelere ilişkin stratejilerini belirleyecek bir yönetici kazanmış oldu. Meta ile OpenAI ise 21’inci yüzyılın en çok ses getiren tüketici elektroniği ürünü iPhone’u tasarlayan ve Apple ürünlerinin görsel kimliğini oluşturan ekibin neredeyse tamamını bünyesine kattı. 

Perde arkasında neler oluyor?

Teknoloji basını, bu ayrılıkları “planlı emeklilik”, “rekabetçi transfer” ve “olgunlaşan bir şirketin doğal döngüsü” gibi ifadelerle ele alarak oldukça doğal bir süreç gibi aktardı. Apple da yaptığı açıklamalarda söz konusu vedaları tepkisel bir gelişme olmaktan ziyade, stratejik bir tercih gibi konumlandırdı. Esasında Apple’ın tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşan hisse senedi fiyatları, 4 trilyon doları aşan piyasa değeri, rekor kıran iPhone satışları ve hızla artan hizmet gelirleri de şirkette her şeyin yolunda olduğu izlenimini yaratıyordu. 

Fakat yalnızca birkaç gün içinde üst üste yaşanan ayrılıklar, özellikle yapay zeka alanında rakiplerinin gerisinde kalmış olması nedeniyle Apple yönetiminde ciddi bir kriz patlak verdiğine yönelik iddiaların ortaya atılmasına yol açtı. Analistlere göre bu krizin üç temel tetikleyicisi vardı. 

Liquid Glass krizi: Apple yönetimindeki krizi tetikleyen faktörlerden biri, şirketin bu yılki Dünya Geliştiriciler Konferansı’nda (WWDC) tanıttığı yeni “Liquid Glass” arayüz tasarımı oldu. iPhone’lara 2013’ten bu yana yapılan en büyük tasarım güncellemesi olarak nitelendirilen Liquid Glass, kullanıma sunulduğunda geniş çapta eleştiri aldı. Eleştirilerin büyük bir çoğunluğu, Apple’ın işlevsellikten çok gösterişe öncelik verdiği iddiasında yoğunlaşıyordu. 

• Apple, birçok kişi tarafından kullanışsız bulunan Liquid Glass’daki tasarım sorunlarını yazılım güncellemeleriyle çözmeye çalışsa da yapılan eleştiriler, şirketin tasarım ekibinde bir kırılma noktası yarattı. 

AI hedeflerinin ıskalanması: Yapay zeka yarışı kızışırken 2024’te mobil yapay zeka ekosistemi Apple Intelligence’ı tanıtan şirketin bazı hedeflerini ıskalaması da yönetimde bir krize yol açtı. Teknoloji devi, sanal asistanı Siri’nin yapay zeka destekli yeni versiyonunu bu yıl kullanıma sunmayı planlıyordu. Güncellemenin, Siri’yi ChatGPT ve Gemini gibi rakiplerine yaklaştırması ve belirli görevleri kullanıcı adına yapabilen ve telefondaki bilgileri kullanarak kişiselleştirilmiş yanıtlar sunabilen gerçek bir asistana dönüştürmesi bekleniyordu. Fakat teknik problemler nedeniyle yeni Siri’nin çıkışı gelecek yıla ertelendi.

• Bu sırada sunulan mevcut yapay zeka özellikleri ise rakiplere göre oldukça sınırlı kaldı. 

• Üstelik Apple, yeni Siri’de kendi yapay zeka modellerini kullanmama ve Siri’ye Gemini tabanlı bir modelin güç vermesi için Google’a 1 milyar dolar ödeme yapma kararı aldı. İlkbaharda tanıtılacağı tahmin edilen yeni Siri’nin, Apple hazır olduğunda şirket içi modellere geçiş yapacağı bildirildi. 

Vision Pro’da hayal kırıklığı: Apple’ın Apple Watch’tan bu yana tanıttığı ilk tamamen yeni donanım ürünü olan ve 2024’te piyasaya sürülen karma gerçeklik (MR) gözlüğü Vision Pro, ticari olarak yönetimin beklentilerini karşılayamadı. 2024’ün üçüncü çeyreğinde Vision Pro satışları, bir önceki çeyreğe göre %75 geriledikten sonra Apple, Meta’nın Ray-Ban gözlükleriyle rekabet edebilecek yapay zeka destekli akıllı gözlüklere odaklanmak için yeni nesil Vision Pro’ya ilişkin çalışmalarını askıya aldı. 

Üstelik Meta, bu sırada Ray-Ban gözlüklerin satışlarında yakaladığı başarıyla akıllı gözlük pazarında %73’lük bir pazar payına ulaştı. Bu nedenle bir zamanlar tüketici elektroniğinin estetiğini yeniden tanımlayan Apple, sektörde bir sonraki büyük atılımı yaratacak kategorilerde "takipçi" konumuna geriledi. 

• Meta, Google, Samsung ve OpenAI gibi rakipleri, oldukça iddialı yapay zeka ürünleri piyasaya sürerken Apple, piyasa beklentilerini karşılayamayan ürünleri nedeniyle kritik yetenekleri elinde tutmakta zorlanmaya başladı. Fakat bu yeteneklerin kaybı atılım yaratacak ürünler geliştirme olasılığını azalttığı için şirket, bir çıkmazın içinde kaldı. 

Bir adım sonrası: Son birkaç ay içinde yönetim kadrosunda yapılan değişiklikler, Apple’da stratejik önceliklerin de değiştiğini ortaya koydu. Daha önce birkaç farklı pozisyona bölüştürülen sorumluluklar bazı rollerde yeniden birleştirilerek Apple’da yönetim yapısı sıkılaştırıldı. 

• Örneğin Newstead, hem hukuk operasyonlarından hem de hükümet ilişkilerinden sorumlu olacak. Khan ise operasyonel süreçlerin yanı sıra çevre odaklı girişimleri de yönetecek. 

Ayrıca tasarım anlamında büyük atılımlara imza atılan Ive döneminde olduğu gibi tasarım ekibi yeniden CEO’ya bağlı hâle getirildi. Eski COO Jeff Williams’ın ayrılığının ardından ekip, doğrudan CEO Cook’a rapor vermeye başladı. Böylece tasarım, doğrudan CEO’nun kontrolünde bir alan hâline getirilerek şirket içindeki stratejik önemini geri kazandı. 

Subramanya ve Lemay atamaları da Apple’ın yeniden son teknoloji ve özenli tasarım faktörlerini odağına aldığını gösterdi. 

Yönetimdeki yeniden yapılanma bakış açısını tazeleyebilir

Yaklaşık 30 yıldır Apple, neredeyse her teknoloji tasarımcısı ve mühendisin bulunmak istediği bir şirketti. Jony Ive’ın yanında çalışma, çağı tanımlayan ürünlere katkıda bulunma ve verimlilikten ziyade zanaatkarlığı önceliklendirme, başka bir şirkette daha yüksek paralara çalışabilecek yüzlerce tasarımcıyı cezbetti. 

Fakat çağın en başarılı teknoloji ürünlerinden biri olan iPhone’u tasarlayan ekip, doğaüstü güçlerden değil, hareket edebilen gerçek insanlardan oluşuyordu. Bu ekibin transferi, Apple’daki ivmeyi tersine döndürdü. Apple, artık yalnızca kariyer fırsatları sunan bir istikamet hâline gelirken OpenAI ve Meta gibi rakipler, yetenek havuzuna geleceği tanımlayan teknolojilere katkı sağlama fırsatı sunma vaadinde bulunmaya başladı.

• Bu nedenle uzmanlar, akıllı telefon çağı Cupertino’da tasarlanmış olsa da iPhone’dan sonraki büyük atılımın Cupertino’ya veda edenler tarafından başka bir yerde inşa edileceğine işaret ediyor.

Perspektif: Elbette değişim her zaman negatif bir şey değil. Yönetim kadrosundaki yeni isimler, esasında Apple’a tam da ihtiyaç duyduğu şekilde belirli bir düşünce ve iş yapma biçimine hapsolduğu alanlarda farklı bir bakış açısı sunabilir. Apple da bu perspektifle gerekli değişiklikleri şimdiden yaparak sektörde iyi bir şekilde pozisyon aldığından emin olmaya çalışıyor olabilir. 

Yeni kadronun yapay zeka yarışında artan rekabet ve CEO Cook’un potansiyel vedasıyla başa çıkarken Apple’daki inovasyon ivmesini sürdürmeyi başarıp başaramayacağı ise şimdilik belirsizliğini koruyor. 

• Editörün önerisi: Hiç yanlış yapmadan yenilmek: Apple’ın kaderi Nokia'ya benzeyebilir mi? | Quando, Doğa Yurduneri