<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"2022'de radikal bir karar alıp yıllardır içinde olduğum perakende sektörünü bıraktım. Kurumsal bir restoranda iki yıl çalıştım, ardından iki yıldır da farklı bir firmada çalışmaktayım. Dört yıldır gerçekten çok mutluyum. Restoran sektörü ve aşçılık benim mesleğimmiş. Kendimi tanıdım, ama asıl sorun benim mutluluğumun bazen çevreme mutluluk getirmiyor olması. Özel sektörde birini işinden etmek için siz de az çok bilirsiniz iki kişinin biraraya gelmesi yeterli. İnsanları işinden etmiyorum ama onları alıştıkları düzenden ediyorum. Bir ilişkim oldu ve kız arkadaşım bu yönümü çok eleştirdi ve benden ayrılma nedenlerinden biri de buydu. Hem ayrılık yaşadım hem de kendimi sorguluyorum. Acaba benim mutluluğum insanlara mutsuzluk mu getiriyor diye. U.T."</blockquote>Sevgili U, bu soru için size minnettarım. Kendinizi böylesine şeffaf ifade etmeniz çok kıymetli. İnsanın aklına, özellikle de son zamanların kişisel gelişim trendlerinden dolayı hemen ilk olarak "Boşver başkalarını, sen mutluysan bunun için özür dilememelisin"&nbsp;demek geliyor ama işte siz duyarlı biri olarak bu sorgulamayı kendiniz başlatmışsınız zaten. Bana da elimden geldiğince yardımcı olmak düşer.&nbsp;Burada birbirine geçmiş birkaç soru var gibi görünürken çekirdek soruya inmek için çok dikkatli olmak gerekiyor. "Mutlu olurken zarar veriyor muyum?" diye soruyorsunuz ama esas soru şu sanırım:&nbsp;<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Benim mutluluğum meşru mu?"</blockquote>Ve aslında bu soru sandığımızdan daha yaygın, özellikle güçlü bir pozisyona, karar alan konumuna geçen, rütbesi yükselen insanlarda...<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dostoyevski'den 'Suç ve Ceza'</h2>Konuyu fazla uzatmadan hemen ilk kitaba geçeceğim, çünkü bu sorgulamada kendinizi tam olarak yerine koyarak okuyabileceğiniz mükemmel bir kurgu karakter var Rus edebiyatında: Raskolnikov. Suç ve Ceza’da Dostoyevski, Raskolnikov’u başka bir insanın hayatı üzerinde güç kullanma hakkına sahip olduğuna kendini ikna eden genç bir adam olarak kurgular.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O, “olağanüstü” bireylerin, eylemleri nihai olarak daha yüksek bir amaca hizmet ediyorsa ahlaki kuralları çiğneyebileceği yönünde bir teori geliştirir. Bu düşünceye dayanarak da tefeciyi öldürmeyi mantıklı, hatta toplumsal açıdan yararlı bir adım olarak görür.</li></ul>Gelin görün ki roman, bu gerekçeyi adım adım çürütür. Cinayet, tarihsel olarak zorunlu bir eylem gibi değil, aksine, Raskolnikov’un “olağanüstü” insanlar arasında yer alıp almadığını sınama arzusundan beslenen keyfî bir girişim olarak sunulur. Sonuçları ise dalga dalga yayılır. Masum hayatlar sarsılır, beklenmedik acılar yaşanır ve Raskolnikov’un da kendi ruhsal bütünlüğü parçalanır.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşlediği cinayetin ardından içsel tutarlılığını koruyamaması bize şunu anlatmaktadır: Adaletsiz güç ile psikolojik bütünlük birarada var olamaz.</li></ul>Gelelim Sonya’ya. Bu karakteri de pek âlâ eski kız arkadaşınızın bir temsili olarak okuyabilirsiniz. Sonya farklı bir güç modelini temsil etmektedir. Gücün kendisinin kötü olmadığını, asıl yozlaştırıcı olanın, kişinin kendisini ortak ahlaki kuralların üzerinde konumlandırması olduğunu düşünmektedir.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yavaş yavaş, tahakküm kurmadan, dayatıcı olmadan, aşağılamadan, yargılamadan Raskolnikov’a rehberlik eder, onunla yüzleşir ve sonunda cinayeti itiraf etmesine zemin hazırlar.</li></ul>İşte bu yönüyle roman, hangi düzlemde olursa olsun kendi gücünü sorgulayan sizin gibi bir okura bir ayna sunmaktadır. Kullandığınız güçle ilgili hesap verebilir durumda mısınız? Yoksa ego kendini haklı çıkarma ihtiyacına mı hizmet etmektedir? Bizim verdiğimiz kararlar, etkilenenlerin insanlığını gözetmekte midir? Anlayacağınız romanda işlenen suçtan ziyade Raskolnikov’un suçu haklı çıkarma çabası önem kazanıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Albert Camus'nün 'Yabancı'sı</h2>Şimdi… Kendi vicdanımızı yokladık ve hatta kendimizi mahkemeye çıkartıp yargıladıysak ikinci önemli noktaya gelelim. Toplumun ahlak beklentisi ile bireyin iç hakikati arasındaki çatışma. Burada özellikle değinmek istediğim konu eski kız arkadaşınızın sizi kendi ahlak değerleriyle yargılamış olması ve yaptığınızdan hoşnut olmadığı için sizden ayrılma sebeplerinden biri olarak bunu göstermesi. Soru şu:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Ben kimin ahlakıyla kendimi yargılıyorum?"</blockquote>Ve bize bu soruyu en iyi sorduran kurgu romanlardan biri her zaman Albert Camus’nün Yabancı’sı olmuştur. Meursault’nun tuhaf, toplumdan kopuk bir karakter olduğunu az çok okuyan herkes söyleyebilir, ancak şunu da biliriz ki Meursault’nun asıl suçu cinayet değil, toplumun tuttuğu yas şekline uygun davranmamasıdır.&nbsp;Yabancı&nbsp;toplumun “iyi insan” tanımı ile kendi değerlerinizi ayırmanızı&nbsp;ve dış yargının nasıl bir süreçle iç yargıya dönüştüğünü görmenizi sağlayacaktır. Sizin sorunuz şu: "Güç sahibi olarak iyi kalmak mümkün mü?"&nbsp;Ya da “Başkası acı çekerken nasıl mutlu olabilirim?” İşte Camus bunu yeniden ele alıyor:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Ya asıl tehlike güce sahip olmak değil de başkasının ahlaki kurallarına göre yaşamaksa?"</blockquote>Meursault, duyguları hakkında yalan söylemeyi reddeder, ancak bu reddediş, toplum için tahammül edilemez bir şeydir. Sizin açık açık mutluyum deyişiniz bana bu duruşu hatırlatıyor ve neden başkalarının rahatsızlık duyabileceğini anlayabiliyorum.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu sizinle Bibliyoterapi aracılığıyla ikinci buluşmamız. İlki 2023’teymiş. Anlıyorum ki kendini incelemeyi seven bir okuyucusunuz. O hâlde Camus size şu soruları sorduracaktır: "Kendimi ödünç alınmış standartlara göre mi yargılıyorum?", "Suçluluğum gerçek mi, yoksa dayatılmış mı?", "'Vicdan' dediğiniz ses size mi ait yoksa topluma mı?"</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Douglas Adams’tan 'Otostopçunun Galaksi Rehberi'</h2>Şimdi hadi biraz hafifleyelim ve konuya başka bir açıdan bakalım. Douglas Adams’tan&nbsp;Otostopçunun Galaksi Rehberi&nbsp;üçüncü tavsiyem. Hemen yerinizde zıplamayın, biliyorum bu roman güç sahibi olmak, ahlak ve mutluluk hakkında ciddi bir sohbete dahil olmak için fazla komik, fazla absürt görünüyor. Ancak ciddiyeti ortadan kaldırdığı için, başka bir şeyin ortaya çıkmasına izin veriyor: Kontrolün imkansız olduğu durumlarda mutluluk nasıl görünür? Bunu doğrudan temel sorularınızla ilişkilendirelim:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Benim mutluluğum başkalarını mutsuz mu ediyor? Güç kötülükle eşdeğer mi?"</blockquote>Adams'ın evreninde dünya uzaylılar tarafından yok edilir. Bu düşmanca bir yok ediş değildir; galakside yapılacak olan bir otoyol için yerküre ortadan kaldırılarak yer açılmış olur. Bütün kararlar son derece bürokratik olan uzaylılar tarafından alınmaktadır. Dünya yok olmadan önce oradan kaçmayı başaran ve galaksiye savrulan Arthur böylesine bir evrende anlam arayışının ne kadar saçma olduğunu tekrar tekrar görecektir.&nbsp;Bu absürtlük karşısında insan ancak mizah ve uyumla hayatta kalabilir. “Büyük anlamlar” yerine, küçük anlar ve merak duygusu değer kazanır. Şunu demek istiyorum aslında: Arthur ne güç sahibidir, ne bir karar verebilmektedir, ne de kimse onu kendi ahlak değerlerine göre yargılamaktadır. Arthur boşlukta gezinmektedir. Yani roman, düzenli bir evrende önemli aktörler olduğumuz yanılsamasını ortadan kaldırır.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Peki bu neden önemli? Çünkü artık kendinize sorduğunuz soru değişiyor. “Gücümü kötüye mi kullandım?”ın yerini “Neden bir güç sahibi olduğumu düşünüyorum?”&nbsp;alıyor.</li></ul>Ayrıca kararlarınızın önemli olmadığı bir evrende suçluluk duygusu var mıdır? Bu romanda evren insanı fark etmez bile. Yani siz “Benim mutluluğum bir başkasını mutsuz ediyor?” derken Douglas Adams şunu söylemektedir:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Kozmos bu kadar simetri için fazla kayıtsız.”</blockquote>Otostopçunun Galaksi Rehberi aslında bize şunu hatırlatır: Kötülük o kadar da büyük değildir, daha çok sıradandır. Bu da şu anlama gelir: Sıradan sorumluluklarınızı yerine getirmeniz yozlaştığınız anlamına gelmez, siz de muhtemelen milyonlarca insan gibi, sadece idari bir gerçekliği yaşıyorsunuz.&nbsp;Arthur Dent güçlü değildir ve hayatta kalabildiği için de özür dilemez. Kontrolün kendisinde olmadığını, olayların geçiciliğini ve evrenin insana karşı kayıtsızlığını kabul eder ve bu kabulden de hafiflik doğar. Şimdi size sorsam acaba siz de kozmik öneminizi abartıyor olabilir misiniz? Çünkü bazen suçluluk, kendi varlığımızın önemini abartmaktan da doğar.Derim ki düşünün, irdeleyin, sorgulayın elbet ama evrensel acının mimarı değilseniz, özür dilemeden çayınızı içebilirsiniz.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Reçete</h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fyodor Mhailoviç Dostoyevski, Suç ve Ceza, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 704 syf.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Albert Camus, Yabancı,&nbsp;Can Yayınları, 112 syf.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Douglas Adams, Otostopçunun Galaksi Rehberi, Alfa Yayınları, 248 syf.</li></ul>Nasıl ulaşabilirsiniz?&nbsp;Sorularınızı perkerasli@gmail.com e-posta adresi ya da @<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/bibliyoterapi_asliperker/?utm_source=aposto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bibliyoterapi_asliperker</a> Instagram hesabı üzerinden, ister isminizle isterseniz de bir rumuzla gönderebilirsiniz.

Duende

Bu hafta Bibliyoterapi'de "Acaba benim mutluluğum insanlara mutsuzluk mu getiriyor?" sorusuna cevap arayanlar için mutluluk, güç ve suçluluk duygusu arasındaki bağlantıları irdeleyen üç kitabı inceliyoruz.

Bibliyoterapi'de bu hafta: 'Benim mutluluğum başkalarını mutsuz mu ediyor?'

<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; Şehirde:</h3><img src="https://images.aposto.com/2025/10/1/1764022019822.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.86" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Divine Comedy | Kaynak: Suç ve Ceza Film Festivali<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Umberto Eco: A Library of the World (2022, Davide Ferrario) Kundura Sinema’nın "<a fr-original-style="" href="https://beykozkundura.com/event/kasim-ayi-belgesel-kusagi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kasım Ayı Belgesel Kuşağı</a>" kapsamında, 29 Kasım Cumartesi saat 17.00’de Beykoz Kundura’da gösteriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Phantoms of July&nbsp;/ Sehnsucht in Sangerhausen&nbsp;(2025, Julian Radlmaier) İstanbul Modern Sinema’nın "<a fr-original-style="" href="https://www.istanbulmodern.org/sinema/locarno-film-festivali-istanbul-da?utm_source=aposto&utm_source=aposto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Locarno Film Festivali İstanbul’da</a>" seçkisi kapsamında, 30 Kasım Pazar saat 17.00’de İstanbul Modern’de gösteriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Divine Comedy&nbsp;(2025, Ali Asgari) <a fr-original-style="" href="https://www.icapff.com/tr/ana-sayfa/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Suç ve Ceza Film Festivali</a> kapsamında, 30 Kasım Pazar saat 14.00’te İBB Beyoğlu Sineması, 2 Aralık Salı saat 19.00’da ise Caddebostan CKM Sineması’nda gösteriliyor.</li></ul>

Aposto Gündem

Medyada, Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerin anlamlarını ve kullanım yerlerini bilmeden, öğrenmeden, bu dillerden gelen sözcükleri kullanmaya çok meraklı olan yazar, sunucu ve editörler vardır. Kendileri bu söz veya kalıpları sürekli hatalı kullandıkları gibi, seslendikleri hedef kitleyi de yanlışa sürüklerler. Anlaşılan o ki biz daha sittinsene “teşrikimesai” yerine “teşvikimesai” demekten kurtulamayacağız.

'Sittinsenedir' yanlış kullandığımız Arapça ve Farsça kökenli kelimeler

<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp;&nbsp; Şehirde:</h3><img src="https://images.aposto.com/2024/10/2/1732007192138.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Familia | Kaynak: İKSV<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Toxic&nbsp;(2024, Denise Fernandes) İstanbul Modern Sinema’nın <a fr-original-style="" href="https://www.istanbulmodern.org/sinema/guncel-program/locarno-film-festivali-istanbul-da" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Locarno Film Festivali İstanbul’da</a> seçkisi kapsamında 23 Kasım Cumartesi saat 15.00’te İstanbul Modern’de gösteriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">From Ground Zero: Gaza’s Untold Stories&nbsp;(2024, Çeşitli yönetmenler)&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.icapff.com/tr/ana-sayfa/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Suç ve Ceza Film Festivali</a>’nin <a fr-original-style="" href="https://www.icapff.com/tr/filistinle-dayanisma/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Filistin’le Dayanışma</a> bölümünde, 25 Kasım Pazartesi saat 19.00’da İBB Beyoğlu Sineması’nda ve 27 Kasım Çarşamba saat 21.30’da Kadıköy Sineması’nda gösteriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2001: A Space Odyssey (1968, Stanley Kubrick) Pera Film’in <a fr-original-style="" href="https://www.peramuzesi.org.tr/film-program/dijital/3535" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dijital</a> başlıklı seçkisi kapsamında 27 Kasım Çarşamba saat 19.00’da Pera Müzesi’nde gösteriliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Familia (2024, Francesco Costabile) <a fr-original-style="" href="https://sinematek.kadikoy.bel.tr/Program/AnaListe?slug=italyan-sinemasiyla-bulusma-16-11-2022" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İtalyan Sinemasıyla Buluşma</a> seçkisi kapsamında 28 Kasım Perşembe saat 20.00’de Sinematek/Sinema Evi’nde gösteriliyor. </li></ul>

Bir romanın tiyatroya uyarlanması her zaman doğru bir tercih mi? Sahnedeki dünyanın okurun kendi hayal dünyasında kurduğu dünyayla örtüşmemesi nasıl bir his yaratır? Kafamda bu soru işaretleriyle 12 Ocak’ta Uniq İstanbul’un yolunu tuttum. Can Yayınları’ndan İkiz, İletişim Yayınları’ndan Öteki ismiyle Türkçeleştirilen Dostoyevski’nin novellasını, “Öteki” adıyla sahneye uyarlayan, Kurak Günler filmiyle 59. Antalya Altın Portakal Festivali’nde 9 ödülün sahibi olan yönetmen/yazar Emin Alper’in oyununu izlemeye gidiyorum.Aslında Dostoyevski’nin eserleri daha önce de farklı tiyatro toplulukları tarafından sahneye konulmuştu. Yeraltından Notlar, Budala, Suç ve Ceza, Uysal Kadın, İnsancıklar bunlardan bazıları. Öteki’yi ise ilk kez sahnede izleyeceğiz.Öteki’nin yolculuğu, tiyatro yapımcısı Nisan Ceren’in, yönetmen Emin Alper’le biraraya gelmesiyle başlıyor. Birkaç metin değerlendirildikten sonra Öteki’de karar kılıyorlar. Metnin özgür bir uyarlamaya uygun olması da kararlarında etkili oluyor. İki aylık bir hazırlık sürecinden sonra ise oyun 12 Ocak’ta prömiyer yapıyor. Anlaşılması pek de kolay olmayan bir metin tercih edilmiş, ama yerele ve güncele uyarlanmasıyla bu mesafeyi kapatmayı başarmışlar. Ayrıca Dostoyevski gibi karanlık bir yazardan bu kadar güldürücü öğe çıkartabilmek de oyunun ayrı bir başarısı olmuş. Tabii bu, yazarın eserlerine sinmiş sivri ve alaycı dilin günümüze uyum sağlaması olarak da okunabilir. Oyun, temel çatışmasını, alter-egomuzla mücadelemiz üzerine kuruyor. Size fiziksel olarak benzeyen, ancak karakter bakımından taban tabana zıttınız olan, üstelik de nefret ettiğiniz özellikler taşıyan biriyle aynı işyerinde çalışmaya başlarsanız neler olur? Hele ki sizin hayallerinizi bir bir gerçekleştirmeye başlayan o olursa nasıl tepki verirsiniz?&nbsp;Bütün bu soruları, kara komedi tarzıyla ele alan oyunun kadrosunda Erdem Şenocak, Cem Yiğit Üzümoğlu, Derya Karadaş ve Gökhan Yıkılkan var. Tehlikeli Oyunlar’daki muazzam oyunculuğuyla hatırladığımız Erdem Şenocak, yine müthiş bir performansa imza atıyor. Craft’ın sahneye koyduğu Kalp oyunuyla radarımıza giren, daha sonra Evlat ve Sırça oyunlarıyla da hafızamızda yer edinen Cem Yiğit Üzümoğlu’nu ise onun “şeytan ikizi” olarak izliyoruz. “İş arkadaşı” rolünde Gökhan Yıkılkan ve Hayriye rolünde televizyon ekranlarından tanıdığımız Derya Karadaş da rollerinin hakkını veriyorlar.Kitabın baş kahramanı Jakov Petroviç Golyadkin, bir memur; daha doğrusu işinde terfi bekleyen bir memur. İstediği terfi başkasına verildiği gibi, bir de kendisiyle aynı pozisyona gelen kişinin fiziksel olarak kendisine tıpatıp benzediğini görüyor. Neredeyse ikizi gibi... Bu karşılaşma sonrası kurdukları arkadaşlık, “ikizinin” onun hayatını ele geçirmeye başlamasıyla bir düşmanlığa dönüşüyor.&nbsp;Yönetmen Emin Alper, oyunda 1846’da yazılan Golyadkin karakterini yerelleştirip bugüne taşıyarak “Burak Çıplak” adını veriyor. Onu beyaz yakalı bir banka çalışanı olarak tasvir ediyor. Alper, Milliyet Sanat’a verdiği röportajda karakteri şöyle anlatmış: “Romanın orijinalinde Dostoyevski’nin ve 19. yüzyıl romanlarının pek çoğunda olduğu gibi yükselme arzuları, hırsları aristokrasi tarafından ketlenmiş bir küçük memurun mücadelesi ve trajedisi anlatılıyor. Ben onu büyük ölçüde beyaz yaka dünyasına transfer etmeye çalıştım.”&nbsp;Büyük plazaların büyük ofislerindeki yükselme yarışına taşınan hikayede, hayatın neredeyse her alanında karşımıza çıkan “kayırmacılık” ve “liyakatsizlik” de temel çatışma eksenlerinden. Emin Alper’in sıklıkla sinema perdesine aktardığı taşradan şehre, şehirden taşraya giden karakterlerin varoluş mücadelesi, burada da yansımasını buluyor. Kayseri’den İstanbul’a gelen “öteki” Burak, kısa zamanda kendini insanlara sevdirerek bir yerlere gelmeye çalışırken, “Golyadkin”i temsil eden esas Burak’ın kurumsal beyaz yaka dünyasının iktidar duvarlarına toslarken dengesini iyice yitirmesini izliyoruz.&nbsp;Oyunun en merak uyandırıcı yönlerinden biri, Emin Alper’in ilk tiyatro deneyiminde nasıl bir dil benimseyeceğiydi. Bir tiyatro oyununun, sinemacı gözüyle sahneye nasıl konulacağını görmek seyirci açısından da heyecan verici bir deneyim. Nitekim sinemacı gözünün yarattığı fark, aynalar ve dijital ekranlarla donatılmış sahnede de kendisini hissettiriyor–burada sahne tasarımına imza atan Deniz Göktürk Kobanbay’a bir alkış. Aynalardaki yansımaların kullanımı, farklı benlik algıları ve yüzleşmeyle ilgili temel temayı desteklerken oyunla eşzamanlı olarak arka plandaki ekrandan izlediğimiz bazı sahneler, sinematografik bakış açısının tiyatroyla iç içe geçtiği anları yansıtıyor. Bunun başka bir örneğini geçen sezon sahnelenen “Saatleri Ayarlama Enstitüsü”nde de görmüştük. Dijital teknolojinin giderek tiyatronun parçası hâline geldiği bir ana şahitlik ediyoruz. Ancak bu tercihin tiyatroya kattıklarını ya da ondan eksilttiklerini tartışmak başka bir yazının konusu olsun.Sonlara doğru maskelerin kullanımı da karakterlerin kendileriyle konuştuğu hissini yaratmak bakımından yaratıcı bir tercih olmuştu. Oyunun alt metnindeki “kendine dışarıdan bakma” meselesiyle de örtüşüyordu.Bazı oyunların sonları belliyken bazı oyunların sonları muğlak bırakılarak seyirciye teslim edilir. “Öteki”de de Burak’ın akıbeti seyirciler olarak bize teslim edilmiş. Burak’ın yaşadıkları rüya mı, gerçek mi? Gerçekse ne kadarı gerçek? Oyunun sonunda bu sorular havada kalırken, biz de kendimizle karşılaşmanın dünyayı ve içindeki her şeyi sorgulamaya kapı açıp açmayacağını düşünerek salondan ayrılıyoruz. Hatta belki gerçekliğin kendisini bile… <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"> ÖTEKİSüre: 90 dakika. Yaş Sınırı: +12 Yazar: Fyodor Mihailoviç Dostoyevski Yönetmen / Uyarlayan: Emin Alper Oynayanlar:&nbsp;Cem Yiğit Üzümoğlu, Erdem Şenocak, Derya Karadaş, Gökhan Yıkılkan Yapımcı: Luz Yapım, Nisan Ceren Özerten Sahne Tasarım:&nbsp;Deniz Göktürk Kobanbay Işık Tasarım: Ahmet Sesigürgil Ses Efekt &amp; Tasarım:&nbsp;Okan Kaya Yardımcı Yönetmen:&nbsp;Ömer Güneş Yapım Asistanı: Ekinsu Köse Uygulayıcı Yapımcı: Deniz Saip Yürütücü Yapımcı: Naz Güven

Aposto İstanbul

Abluka, Kız Kardeşler ve Kurak Günler filmleriyle tanıdığımız yönetmen Emin Alper, tiyatro sahnesindeki prömiyerini Dostoyevski uyarlaması “Öteki”yle yaptı. 

Sinemacı gözü sahneye taşınırsa: Emin Alper'den 'Öteki'

<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1900 yılında Rusya'da doğan Nihal Yalaza Taluy, çoğu okurun göz bebeği ve Rus çevirilerde ilk tercihi. Dostoyevski, Tolstoy, Gogol, Turgenyev çevirileri adeta kitap Türkçe yazılmış gibi hissettirir. Taluy, 1968 yılında vefat etmesine rağmen 2021 yılında onun çevirileri hala en ufak bir rahatsızlık vermeden okunabilir. Güncelliğini öylesine koruyan bir çeviri dili. Bu da Nihal Hanımın iki dili de ne kadar güzel kullandığının ve asla eskimeyeceğinin bence bir göstergesi. Şu an çevirilerine İş Bankası Kültür Yayınları ve Varlık Yayınlarından ulaşılabilir. Yer Altından Notlar ve Karamazov Kardeşler tereddütsüz Nihal Yalaza Taluy çevirisi ile okunabilir. Ben en son Turgenyev'in İlk Aşk romanını sadece Taluy çevirisi olduğunu görerek edindim. Çok iyi olduğundan eminim.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hasan Ali Ediz, 1905 yılında doğar ve hayatının bir döneminde Moskova'da eğitim görür. Ve Türkiye'ye döndükten sonra; Gogol, Gorki, Dostoyevski, Puşkin, Tolstoy, Çehov gibi çok önemli yazarların eserlerini harika bir Türkçe ile dilimize kazandırır. Hayat hikayesi ilginç ama üzücü olan hakkında çok az bilgi oluşu. Çevirilerinin gölgede kaldığı söylenir. Ancak artık kimse böyle düşünmüyor. Yordam Edebiyat&nbsp;bence harika bir iş yaparak Hasan Ali Ediz çevirilerini peş peşe yayınlıyor. Ben uzun araştırmalar sonucunda Anna Karenina'yı gözüm kapalı olarak Yordam'dan Hasan Ali Ediz çevirisi ile aldım. Ayrıca ilk fırsatta da Suç ve Ceza'yı tekrar Ediz çevirisi ile okuyacağım. Yine Maksim Gorki ve Puşkin çevirilerinin de eşsiz olduğu söyleniyor. Derinleşirsek: Daha detaylı bir kıyas görmek isteyenler; Anna Karenina'nın üç çevirmene göz atarak kıyaslandığı <a fr-original-style="" href="https://www.ilkyaz.world/2020/09/24/anna-kareninanizi-nasil-alirdiniz/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">şu yazıya</a> bakabilir.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Leyla Soykut; 1921 Kars doğumlu gazeteci bir çevirmenimiz. Hakkında sanal dünyada çok fazla bilgi yok, ama çevirdiği eserlerin büyüklüğüne bakınca Leyla Hanımın burada ismi geçmese olmazdı. Dostoyevski'nin&nbsp;Karamazov Kardeşler ve Delikanlı&nbsp;çevirisi şu an Yordam Edebiyat'tan, Tolstoy'un Savaş ve Barış, Hacı Murat ile Kazaklar eserleri ve yine Turgenyev'in Babalar ve Oğulları İletişim Yayınları'ndan, &nbsp;Mihail Şolohov'un Uyandırılmış Toprak eseri ise Yordam'dan çıkmakta.&nbsp;</li></ul>

Nihal Yalaza Taluy,  Leyla Soykut ve Hasan Ali Ediz

Oldies But Goldies

<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1948 doğumlu Mazlum Beyhan, çok kıymetli bir çevirmen. Dostoyevski, Tolstoy, Maksim Gorki, İlya Ehrenburg, Lenin&nbsp;çevirileri ile bir çok kişinin favorisidir. İş Bankası Kültür Yayınları Suç ve Ceza'yı&nbsp;Mazlum Beyhan çevirisi ile yayınlıyor. Ben de bu çeviriden okumuş ve herhangi bir rahatsızlık duymamıştım. Kazaklar, Bir Delinin Hatıra Defteri, Burun, Palto, Gorki'nin otobiyografik üçlemesi çevirileri İş Bankası Kültür Yayınlarından, Rus Klasiklerinde ilk toplumcu gerçekçi klasik olarak kabul edilen Suçlu Kim? - Herzen&nbsp;isimli eserin çevirisi ve bazı politik çevirileri Yordam Yayınlarından, Dostoyevski-Budala çevirisi İletişim Yayınlarından çıkıyor.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nuri Yıldırım, İvan Gonçarov'un Oblomov'unu kimin çevirisi ile okumalıyım diye araştırırken tanıştığım ve bence çok önemli bir isim. 1969'da Mülkiye'den mezun olduktan sonra bir süre Moskova'da eğitim görür ve özellikle emekli olduktan sonra çeviri yapmaya eğilir Nuri Yıldırım. <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/kitap/2019/09/21/cevirmen-nuri-yildirim-cevirdigim-rus-klasiklerine-birer-dini-metinmis-gibi-yaklasiyorum" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bu</a> röportajını okuduktan ve bir süre daha araştırdıktan sonra Yıldırım'ın beni yanıltmayacağından çok eminim. Bu bültene ismini veren Zamanımızın Bir Kahramanı - Lermontov ve Yeraltından Notlar - Dostoyevski, Ölü Canlar - Gogol çevirilerini Yordam Edebiyat'ta bulabilirsin. Yine aynı emek ve özenle hazırlandığından emin olduğum Çehov seçkisi de Yıldırım çevirisi ile bulunuyor.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayşe Hacıhasanoğlu,&nbsp;bir Rus klasiğine elimizi attığımızda en çok karşılaşacağımız isimlerden biri olabilir. Şu ana kadar sıraladığım neredeyse tüm kitapların çevirisinde ismi var. Oldukça beğeniliyor ama yer yer eleştiriliyor da. Örneğin Anna Karenina çevirisi kıyaslaması ile ilgili eklediğim yazıda yapılan eleştirileri görebilirsin. Yine de zamanında sansürü kabul etmeyen nadir Karamazov Kardeşler&nbsp;çevirisinin kendisine ait olduğunu belirtmek gerekir burada. Çok sayıda Maksim Gorki çevirisi, Anna Karenina, Diriliş gibi büyük Tolstoy eserleri&nbsp;çevirisi, Turgenyev'in Babalar ve Oğulları, Rus bilimkurgu yazarı Bogdanov'un&nbsp;eserlerinin çevirisi Hacıhasanoğlu'nun kaleminden çıkmıştır. Çevirilerini büyük oranda İş Bankası Kültür Yayınları, Can Yayınları ve Yordam Edebiyat yayınlamaktadır.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu noktada bilinen çevirmenler Mehmet Özgül ve Ergin Altay'a da mutlaka değinmek gerekir elbette. Ben kendi kitap dünyamda bir Rus çeviri okuyacak isem bu iki ismi tercih etmiyorum. Ancak örneğin Soljenitsin gibi şu an sadece İletişim Yayınları'ndan çıkan ve başka çeviri bulunmayan durumlarda elbette okuyorum. Burada ismi geçmeyen bir çok çevirmen daha var ama en başta da dediğim gibi kendi okuma serüvenimde tercih ettiğim isimlerden özellikle bahsetmek istedim.</li></ul>

Suç Ve Ceza ile ilgili hikayeler