• Almanya'da sivrisinek istilası: Almanya’da adi sivrisinek ve Asya kaplan sivrisineği popülasyonlarının iklim değişikliği ve artan sıcaklıklar nedeniyle hızla yayıldığı ve ülkenin özellikle güney ve batı bölgelerinde sivrisinek istilası riskiyle karşı karşıya olduğu bildirildi.<ul><li>Uzmanlar, Asya kaplan sivrisineğinin dang humması, chikungunya ve Zika gibi tropikal hastalıkları taşıyabildiğini ve bu türün Almanya’da artık kalıcı hale geldiğini ifade etti.</li><li>Araştırmacılar, daha sıcak ve nemli yazların yanı sıra şehirlerdeki su birikintileri ve bahçe süs havuzlarının sivrisinekler için ideal üreme alanları oluşturduğunu aktardı.</li><li>Yetkililer, vatandaşlara balkon ve bahçelerdeki su kaplarını düzenli boşaltma, varil ve bidonları kapatma ve sivrisinek larvalarına karşı biyolojik mücadele yöntemleri kullanma çağrısı yaptı.</li><li>Bilim insanları, sivrisinek türlerinin dağılımını izlemek için tuzaklar ve vatandaşlardan gelen fotoğraflarla veri toplayan çevrimiçi platformlar kullandıklarını, bu sayede yeni odakları hızlıca tespit etmeye çalıştıklarını belirtti.</li></ul>

Canlı Gündem

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından düzenlenen 79. Dünya Sağlık Kurulu, 18-23 Mayıs tarihleri arasında İsviçre'nin Cenevre kentinde düzenlenen oturumların ardından sona erdi. "Küresel sağlığı yeniden şekillendirmek: Ortak bir sorumluluk" teması altında toplanan zirvede, küresel sağlık alanındaki zorluklarla mücadele etmek üzere yeni stratejiler görüşüldü.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">190’ı aşkın ülke delegasyonu, geçen yıl kabul edilen tarihî Pandemi Anlaşması'nın (WHA78.1) ilk uygulama raporlarını, Uluslararası Sağlık Tüzüğü'ndeki güncellemeleri ve daralan bütçelerin gölgesinde kalan küresel sağlık personeli krizlerini görüşmek üzere biraraya gelmişti.</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Sahadaki DSÖ ekipleri, Hantavirüs gündeminin ardından bu kez de Ebola salgınıyla mücadele ediyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda sınırında hızla yayılan nadir Bundibugyo virüsü nedeniyle bölgede 1.018'den fazla şüpheli vaka ve 234 ölümün kayda geçtiğini belirten DSÖ, resmî olarak "Uluslararası Önemi Haiz Halk Sağlığı Acil Durumu" ilan etti. Henüz onaylı bir aşısı bulunmayan bu varyant nedeniyle bölgesel risk "yüksek" görülüyor.2026 yılında insanlık, Ebola’nın yanı sıra yeni COVID varyantları, yakın dönemde bir cruise gemisinde yayılmasıyla gündeme gelen hantavirüs, "yatağa düşüren grip" olarak bilinen İnfluenza A ve mutasyon riskleri barındıran Mpox (maymun çiçeği) gibi birçok salgınla karşı karşıya&nbsp;kalsa da henüz hiçbiri adına dünya genelinde bir "pandemi" alarmı verilmedi. Peki, olası bir alarm durumunda buna gerçekten hazır mıyız?<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">GPMB 2026 Raporu: Küresel alarm</h2>Küresel Hazırlık İzleme Kurulu (GPMB) 2026 Raporu, COVID-19 pandemisinden bu yana kağıt üzerinde birçok küresel reform ve fon hayata geçirilmesine rağmen, biyolojik risklerin tırmanma hızının bu adımları gölgelediğini ortaya çıkardı.&nbsp;Son 10 yılda ilan edilen altı büyük uluslararası sağlık acil durumunun (Ebola, Zika, COVID-19 ve Mpox) incelendiği "Uçurumun Kenarında Bir Dünya" isimli raporda, salgınların artık çok daha sık yaşandığı&nbsp;fakat buna karşın dünyayı koruması gereken finansal ve toplumsal sistemlerin hızla zayıfladığı vurgulanıyor.Resmî verilere göre DSÖ, 2024 yılında 2015 yılına kıyasla neredeyse&nbsp;iki kat daha fazla salgın ve sağlık acil durumu vakası tespit etti. İklim krizi ve ekolojik bozulmalar virüslerin hayvandan insana sıçrama riskini artırırken 2020-2030 yılları arasında pandemiler nedeniyle küresel ekonominin uğrayacağı toplam kaybın 50 trilyon doları bulacağı öngörülüyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna rağmen, salgınları büyümeden durduracak küresel sağlık yardımları hızla azalarak yeniden 2009 seviyelerine gerilemiş&nbsp;durumda.</li></ul>Raporda dikkat çekilen en somut gerileme alanı, tıp dünyasında "eşitlik yorgunluğu" olarak adlandırılan küresel bıkkınlık ve tedarik adaletsizliği oldu. Zengin ülkelerin pandeminin başındaki küresel dayanışma ruhunu kaybetmesi ve kendi iç mali baskılarına dönmesinin, kırılganlığı artırdığı söylenirken bunun en belirgin kanıtı olarak Mpox salgını gösteriliyor. COVID-19 döneminde hayat kurtarıcı aşıların düşük gelirli ülkelere ulaşması 17 ay sürmüşken yakın zamandaki Mpox krizinde bu süre, zengin ülkelerin aşıları erkenden stoklaması ve ön satın alma anlaşmaları&nbsp;nedeniyle 24-27 ayı buldu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DSÖ Pandemi Anlaşması</h2>Küresel salgın yönetimi tarihinde ilk kez devletlere yasal olarak bağlayıcı sorumluluklar yükleyen tarihi DSÖ Pandemi Anlaşması (WHA78.1), geçen yıl düzenlenen 78. Dünya Sağlık Genel Kurulu'nda kabul edilmişti. Anlaşma, 12. madde kapsamında kurulan&nbsp;PABS (Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı) sistemine sahip, böylelikle küresel bir pandemi ilanı durumunda, ilaç ve aşı üreticilerinin ürettikleri biyolojik önlemlerin (aşı, ilaç, tanı kiti ve kişisel koruyucu ekipman) %20'sini&nbsp;gerçek zamanlı olarak&nbsp;DSÖ'ye teslim etmesini&nbsp;zorunlu kılıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">79. Dünya Sağlık Genel Kurulu'nun Komite A oturumlarında resmî olarak tartışılan ilk uygulama raporları, bu hukuki çerçevenin COVID-19 sürecinde ortaya çıkan tıbbi malzeme dağıtımındaki eşitsizlikleri çözmeyi hedeflerken patojen verilerinin küresel ağlarda şeffaf paylaşımını ve gelişmekte olan ülkelerde bölgesel aşı üretim kapasitelerinin kurulmasını planlıyor.</li></ul>Öte yandan bu yasal çerçeve; bütçe daralmaları, çıkar çatışmaları ve ulusal meclislerdeki onay süreçlerinin yavaşlığı nedeniyle ciddi bir uygulama duvarıyla karşı karşıya kalıyor. GPMB’nin yayımladığı denetim raporunda, zengin ülkelerin ön satın alma sözleşmeleriyle aşıları tekelleştirme eğiliminin sürdüğü belgeleniyor. Batılı ülkeler ve arkalarındaki ilaç tekelleri, kâr marjlarını korumak adına zorunlu teknoloji transferinin ve patent esnekliğinin ilaç sanayisindeki inovasyonu baltalayacağını savunurken gelişmekte olan ülkeler ise paylaştıkları virüs verileri karşılığında aşılara adil ve ücretsiz erişim talep ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">DSÖ’nün yerel karantina veya biyolojik tesis denetim yetkilerinin "ulusal egemenlik ihlali" olarak görülmesi ve ilaç patentleri üzerindeki uzlaşmazlıklar nedeniyle bu yılki Genel Kurul'da yapılan resmî oylamayla Pandemi Anlaşması'nın nihai olarak tamamlanması ve yürürlüğe girmesi 2027 yılına ertelendi.</li></ul>Hukuki sürecin uzatılması, tıp ve teknoloji dünyasındaki bilimsel ilerlemelere rağmen olası bir pandemi durumunda uluslararası sistemin ortak bir mevzuat yerine hâlâ koordinasyonsuz reaksiyonlara mahkûm&nbsp;olduğunu gösteriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütçe kesintileri ve sahadaki çöküş</h2>COVID-19 sonrasında uluslararası bağışçıların ve devletlerin stratejik yöntemlerini değiştirmesiyle birlikte 2026 yılına geldiğimizde küresel sağlık fonlarındaki kesintiler artık bir yapısal krize dönüştü. ABD’de Trump yönetiminin DSÖ’den ayrılma prosedürlerini yeniden işletmesi doğrudan 600 milyon dolarlık bir finansman açığı yarattı.&nbsp;Bunun yanında, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) program bütçelerinde gidilen %80'i aşkın kesintiler;&nbsp;tüberküloz, HIV ve sıtma gibi&nbsp;küresel hastalık mücadele fonlarını&nbsp;durma noktasına getirdi. Ayrıca Birleşik Krallık, İsveç, Japonya ve Almanya gibi büyük donör ülkeler de resmî kalkınma yardımlarını ve küresel sağlık fonlarına taahhüt ettikleri bütçeleri %15-50 arasında düşürdü.Genel Kurul görüşmeleri sırasında DSÖ Doğu Akdeniz Bölgesi Acil Durum Direktörü Dr. Annette Heinzelmann, bu finansal daralmanın sahadaki operasyonel kapasiteleri nasıl gerilettiğini şu sözlerle doğruladı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Salgınlar hızlanıyor, oysa bunları durdurmak için tasarlanmış sistemler zayıflıyor. İhtiyaçlar ve kaynaklar arasındaki uçurum artık sürdürülebilir değil. DSÖ Sağlık Acil Durum Programı 2024 ve 2025 yıllarında 553 milyon dolarlık bir finansman açığıyla karşı karşıya kaldı. Acil durumlar için ayrılan yedek fon 2026 yılına sadece 19,5 milyon dolarla girerken, bölgesel acil durum iş gücümüz yarı yarıya azaltıldı. Azalan kapasiteyle artan acil durumlarla mücadele etmeye devam edemeyiz."</blockquote>Mali kaynakların bu şekilde daralması nedeniyle DSÖ, 2026-2027 dönemi taban bütçesini %21 oranında düşürmek&nbsp;ve kurum genelinde 2.500'den fazla personelin sözleşmesini feshetmek zorunda kaldı. Fon kesintilerinin sahadaki kurumsal yansımalarını gösteren organizasyonlardan bir diğeri de bölgesel salgın yönetimini yürüten Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) oldu. <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">PAHO’yu "yozlaşmış" olarak nitelendiren Trump yönetimi, kuruluşa 134 milyon dolardan fazla üyelik aidatı borcunu ödememişti. Yaşananların ardından taban program bütçesini %19 oranında düşürmek zorunda kalan PAHO, acil durum operasyonlarını ve vaka takibini yürüten kadrolu pozisyonlarında %17’lik (1.042'den 869'a) bir personel küçülmesine gitmiş, yeni uzman alımlarını ise tamamen dondurmuştu.</li></ul>Koruyucu bütçelerin ve saha personelinin geri çekilmesi sadece idari bir küçülme değil, insani bir risk doğuruyor. Uluslararası donör fonlarındaki gerilemeler nedeniyle; aktif savaş, iç çatışma, yoksulluk ya da büyük doğal afetlerin etkisindeki coğrafyalarda 5.600'den fazla sağlık tesisi kapanma noktasına geldi. Tıbbi otoriteler ve bağımsız akademik kuruluşlar, sadece USAID tüberküloz programlarındaki bu uzun vadeli kesintilerin önümüzdeki süreçte dünya genelinde 2.2 milyon ek ölüme ve 10 milyon yeni vakaya yol açabileceğini öngörüyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne durumdayız?</h2>Sonuç olarak, "2026'da yeni bir salgına ne kadar hazırız?" sorusunun yanıtı, küresel sağlık sistemindeki büyük bir çelişkiyi ortaya koyuyor. İnsanlık, laboratuvar ortamında yapay zeka modellemeleri, genomik sekanslama hızı ve mRNA platform teknolojileri sayesinde bilimsel olarak en donanımlı evresini yaşasa da kurumsal finansman sorunları, sahadaki krizler ve kurumlara yönelik güvensizlik yüzünden operasyonel düzeyde kritik sorunlarla karşı karşıya kalıyor.Pandemi Anlaşması’nın 2027 yılına ertelenmesiyle yasal gücünü de kaybeden küresel sistem; olası bir salgını çok kısa sürede moleküler düzeyde çözecek teknolojiye sahipken sahada ilk vakayı tespit edip virüsün izini sürecek kurumsal finansmandan ve ortak iradeden yoksun kalıyor. Bu tıkanıklık, dünyayı kağıt üzerinde tarihin en korunaklı, sahada ise yeni bir salgına karşı kırılgan bir konumda bırakıyor.

Aposto Gündem

79. Dünya Sağlık Kurulu tamamlanırken gündeme gelen Ebola salgını, DSÖ Pandemi Anlaşması’nın 2027 yılına ertelenmesi ve küresel sağlık fonlarındaki kesintiler artan salgın risklerine karşı soru işaretlerini de beraberinde getirdi: Küresel sistem yeni bir pandemi riski karşısında hazırlıklı mı?

Uçurumun kenarında bir dünya: 2026’da yeni bir salgına ne kadar hazırız?

Yazan: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/ender.okur/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Hüseyin Ender Okur</a>, Düzenleyen: <a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/ceyda-ayhan-3248a42/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Ceyda Açılan Ayhan</a>İklim krizi gezegenimizdeki birçok döngüyü zincirleme şekilde tetikleyerek, bizleri beklenmedik tehlikelerle dolu bir gelecekle karşı karşıya getiriyor, karmaşık ve tehlikeli etkilerle yaşamlarımızı tehdit ediyor. Sıcaklık artışları hastalıkların yayılması ve salgınların ortaya çıkması üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilere sahip. Afrika ve Orta Doğu gibi bölgeler özellikle bu durumdan olumsuz etkileniyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı bir <a fr-original-style="" href="https://www.afro.who.int/sites/default/files/2017-06/9789241507691_eng.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">analize</a> göre, 2030 ve 2050 yılları arasında sıtmaya bağlı ölümlerin yüzde 15 oranında artması bekleniyor. Bu, senede 60,000 fazladan, önlenebilir ölüm demek. Bu durum, doğal afetler ve mülteci krizleri ile birleştiğinde, dünya genelinde sağlık hizmetlerinin zorlanmasına ve ölümcül enfeksiyonlarla baş etmemiz gereken bir geleceğe yol açıyor.Peki, sıcaklık artışları enfeksiyon hastalıkları oranlarını nasıl artırıyor?Bu duruma neden olan iki sebep var: daha fazla vektör (sivrisinekler, böcekler, keneler vb.)&nbsp;ve daha güçlü mikroplar (virüsler, bakteriler, parazitler). Sıcak hava böceklerin daha hızlı çoğalmasına ve hastalıkların daha kolay yayılmasına neden oluyor. Bu yüzden sıtma, dang humması, Kırım Kongo kanamalı ateşi, Zika, Ebola, Batı Nil Ateşi ve sarıhumma gibi hastalıklar daha sık görülüyor. Ayrıca sıcak ve nemli hava, mikropların daha uzun süre havada kalmasına ve böylece hastalıkların daha kolay bulaşmasına neden oluyor. Dolayısıyla bir sivrisinek tarafından ısırılmadan bile bu mikroplara maruz kalma ihtimali artıyor. Bunun dışında, su ve yiyeceklerle bulaşan hastalıklar (kolera, tifo ve salmonella) da sıcak havada daha sık görülüyor. Çevreyi kirleten sanayi bölgelerinde ise solunum yolu enfeksiyonları artıyor.2004 ile 2018 arasında Amerika'da sivrisinek, kene ve pire ısırıklarından kaynaklanan hastalıklar iki katına çıkarak senede <a fr-original-style="" href="https://www.cdc.gov/ncezid/what-we-do/climate-change-and-infectious-diseases/index.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">760,000</a>’e ulaştı ve 9 yeni mikrop keşfedildi. Lyme hastalığı, anaplazmosis, ehrlikiozis ve riketsiyal enfeksiyonlarının görüldüğü yerler de genişledi. Isınan dünya yüzünden göç eden hayvanlar da kuduz, maymun gribi, ebola gibi hastalıkları yayabilir. Özellikle kuduz çok tehlikeli, çünkü belirtileri ortaya çıktıktan sonra neredeyse her zaman öldürüyor. Soğukkanlı hayvanların vücut sıcaklığı da yükseliyor, onların da hastalık yayan vektör olma ihtimali artıyor.Unutulan, ancak oldukça önemli olan bir başka faktör: fosilleşmiş patojenler.&nbsp;Buzullarda kalmış çok eski mikroplar var. Buzlar eriyince bu mikroplar da ortaya çıkıyor. Doktorlar genellikle bu mikropları bilmiyor, bu yüzden ortaya çıkabilecek hastalıkları tedavi etmek zor oluyor. Buzlardan çıkan mikroplar yüzünden her sene yeni hastalık salgınları olabileceği tahmin ediliyor. İklim krizinin etkileri yüzünden, şu anda kullandığımız hastalık modelleri ve hastalık önleme sistemleri işlevsiz kalabilir. Yeni salgınlar için hazırlıklı olmak için yöntemleri yeniden düşünmemiz gerekiyor.Konuya başka bir açıdan baktığımızda ise durum şöyle: İklim krizi yüzünden, Afrika ve Orta Doğu'da yaşanan su kıtlığı ve açlık, insanların bağışıklık sistemini zayıflatıyor ve hastalıklara daha çabuk yakalanmalarına neden oluyor. Ayrıca, su sıkıntısı hijyen koşullarını kötüleştiriyor ve hastalıklar daha kolay yayılıyor.İklim krizi nedeniyle doğal afetler, 2050'ye kadar 1.2 milyar insanı evsiz bırakabilir.&nbsp;Bu insanların mülteci kamplarında yaşamak zorunda kalacakları ve bu söz konusu kamplarda yaşanacak kötü hijyen koşulları ve su sıkıntısı nedeniyle ise daha fazla hastalık kapabilecekleri tahmin ediliyor. Bu da, dünya genelinde sağlık hizmetlerini zorlayabilir ve daha önce karşılaşmadığımız enfeksiyon hastalıklarıyla mücadele etmemizi gerektirebilir.Kısacası, iklim krizi sadece buzulların erimesi ve deniz seviyelerinin yükselmesi ile sınırlı değil; çok derin, kapsamlı ve beklenmedik etkileri olan bir tablo ortaya koyuyor. Bu durumu, sadece bir kelebek etkisi olarak değil, yaşamlarımızı ve dünyamızı köklü şekilde etkileyen ve gelecekte daha da büyük sorunlara yol açabilecek bir meydan okuma olarak görmeliyiz.&nbsp;

Dünyahali

Buzdağının Görünmeyen Yüzündeki Yabancılar

İklim Krizi Bizi Nasıl Hasta Ediyor?

<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/mine-durusu-tanriover-53015336/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver</a>Merhaba! Havaların iyice soğuduğu ve kapalı ortamlarda daha fazla zaman geçirdiğimiz bugünlerde her sohbet şöyle başlıyor: ‘herkes hasta’. COVID-19 pandemisi için alınmış olan maske, mesafe ve hijyen tedbirleri nedeniyle bir süredir ortalıkla dolaşamayan her türlü solunum yolu virüsü, tedbirlerin neredeyse tamamen ortadan kalkmasıyla tekrar sahneye çıktı. Amerika Birleşik Devletleri’nde, 2009 domuz gribi pandemisinden bu yana en ağır grip mevsiminin yaşandığı açıklandı. Pandemik SARS-CoV-2 virüsü dışındaki solunum yolu virüslerine karşı bağışıklığı iyice düşmüş olan insanlık şu anda nezlesiz, gripsiz geçirdiği yılların <a fr-original-style="" href="https://www.thelancet.com/journals/lanchi/article/PIIS2352-4642(21)00333-3/fulltext" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bağışıklık borcunu faizi ile ödüyor</a>.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Anthony_Fauci" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dr. Anthony Fauci</a> ismini pandemi döneminde sıklıkla duyduk. Kendisi Amerika Birleşik Devletleri’nde Ulusal Alerji ve Enfeksiyon Hastalıkları Enstitüsü’nün 38 yıl yöneticiliğini yapmış ve aynı enstitüde 54 yıldır çalışarak yakın geçmişteki tüm salgınlara tanıklık etmiş bir bilim insanı ve hekim. Dr. Fauci, yeni ortaya çıkan ve yeniden önem kazanan enfeksiyon hastalıkları ile ilgili yazdığı <a fr-original-style="" href="https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMp2213814" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazıya</a> şu başlığı vermiş: ‘Bitene kadar bitmez, ama hiç bir zaman bitmez’. İnsanlığın mikrop ve virüslerle olan savaşında, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerin mücadelelerinin hiç bitmediğinden bahsediyor ve 1981 yılında ilk AIDS vakalarının tanımlanması ile tüm dünyada yeni cephelerin açıldığına vurgu yapıyor Dr. Fauci. Bu son beş dekatta HIV, hepatit C, SARS, Ebola, Zika, MERS ve maymun çiçeği virüsleri gibi pek çok virüs tanımlandı ve insanlık küresel ölçekte bir influenza bir de koronavirüs pandemisi ile sınandı. Dr. Fauci, COVID-19 pandemisinin ‘yeni ortaya çıkan enfeksiyonların yol açtığı salgınlara olan savunmasızlığımız için en güçlü uyandırma çağrısı’&nbsp;olduğunu belirtiyor. İnsan topluluklarının doğayı işgal edecek şekilde hızla yayılması ve hayvan ekosistemlerine girmesi dolayısıyla ve iklim değişikliğinin de etkileriyle yeni enfeksiyon ajanlarının insanlara ‘atlaması’ için daha fazla olasılık olacağını ifade ediyor. &nbsp;İklim krizi ve yeni enfeksiyonlarla ilişkili büyük bir potansiyel tehlike daha kapımızda bekliyor:&nbsp;Sıcaklığı hızla artan Sibirya başta olmak üzere, özellikle Kuzey Yarımküre’de donmuş olan toprak katmanının çözülmesiyle ortaya çıkabilecek yeni enfeksiyonlar. Yıllardır donmuş halde bulunan ve <a fr-original-style="" href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Donmu%C5%9F_toprak" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">‘permafrost’</a> olarak adlandırılan toprak tabakası büyük miktarda metan ve karbondioksit içeriğinin yanında donmuş mikroplara ve virüslere de yataklık yapar. Başka bir deyişle, permafrost tabakasının küresel ısınma ile çözülmesi hem yüksek miktarda sera gazını atmosfere salarken hem de belki binlerce yıldır donuk halde bekleyen mikrop ve virüslerin de ‘canlanma’ riskini ortaya çıkarır.&nbsp;Son yıllarda bu konuda yapılan araştırmaların en çarpıcısı Kasım 2022’de açık erişimli bir platformda ‘baskı öncesi’ haliyle yayımlandı. <a fr-original-style="" href="https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2022.11.10.515937v1" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Alempic ve arkadaşları</a>, Sibirya’nın yedi ayrı bölgesinden elde edilen permafrost örneklerinde, 13 yeni virüsün tanımlandığı rapor etti. Yoğun güvenlikli laboratuvarlarda, bir amip türünde aktifleştirilen virüslerin neredeyse elli bin yıldır permafrostta saklanıyor olmalarına rağmen enfeksiyon yapma potansiyellerini koruduğu gösterildi. Bu virüslerin bitki, hayvan ve insanlarda hastalık yapması durumunda dünyanın nelere tanık olacağını tahmin etmek bile gerçekten korkutucu.&nbsp;Şurası çok açık ki ne kadar ileri bir bilim ve teknolojiye sahip olursak olalım, bağışıklık sistemimizin daha önce hiç karşılaşmadığı bir patojen ile karşılaştığımızda savunmasızız. Sekiz milyar savunmasız insanın bir virüs ile ilk defa karşılaşmasında neler olabileceğini de <a fr-original-style="" href="https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">COVID-19 pandemisinin ilan edildiği</a> 11 Mart 2020 tarihinden beri canlı yayında izliyoruz. Küresel ısınmanın katastrofik bir sonucu olarak, uyuyan mikrop ve virüslerin tekrar yeryüzüne çıkma ve hastalık etkeni olma potansiyeli olduğunu ortaya koyan bilimsel çalışmaların sonuçları, iklim krizine karşı mücadele etmek için insanlığa çok hayati bir neden daha sunuyor.&nbsp;

Uyuyan mikrop ve virüslerin hastalık etkeni olma potansiyelini ortaya koyan bilimsel çalışmalar, iklim krizine karşı mücadelede hayati bir neden daha sunuyor. 

Zika ile ilgili hikayeler