<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2026/0/5/1767950599896.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.54" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h1 fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İsrail’in Somaliland’ı tanıması ne anlama geliyor?</h1>İsrail'in Afrika Boynuzu’nda bulunan Somaliland’ı tanıdığını açıklamasıyla Somaliland ilk kez BM üyesi bir ülke tarafından tanınmış oldu. Peki Kızıldeniz’in hemen girişinde stratejik bir konumda bulunan Somaliland ile resmiyete dökülen bu ilişkiler Tel Aviv için ne ifade ediyor? Bu hamleyi sadece Somali merkezî hükümetinin önemli destekçilerinden Türkiye’ye karşı atılmış bir adım olarak mı görmek gerekir?Yazı: Kavel AlpaslanOrtadoğu’da saldırgan bir siyaset izleyen İsrail, Afrika Boynuzu’nda bulunan de facto&nbsp;ülke Somaliland’ı tanıdığını açıkladı. Böylece Somaliland ilk kez Birleşmiş Milletler (BM) üyesi bir ülke tarafından tanınmış oldu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Peki Kızıldeniz’in hemen girişinde stratejik bir konumda bulunan Somaliland ile resmiyete dökülen bu ilişkiler Tel Aviv için ne ifade ediyor? Bu hamleyi sadece Somali merkezî hükümetinin önemli destekçilerinden Türkiye’ye karşı atılmış bir adım olarak mı görmek gerekir?&nbsp;</li></ul>Meseleye biraz daha yakından baktığımızda İsrail’in başka öncelikleri olduğu göze çarpıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Somaliland neresi?&nbsp;</h2>Güneyinde Etiyopya, batısında Cibuti ve Babülmendep Boğazı’nın karşısındaki Yemen’in çevrelediği Somaliland, adından da anlaşılacağı üzere eski bir İngiliz sömürgesi. Bu küçük ülke ilk olarak 1960’da kısa bir süreliğine bağımsızlığını duyurdu. Fakat daha sonra İtalyan kontrolündeki Somali bölgesiyle birleşerek Somali Cumhuriyeti’ne dahil oldu. Somali’nin iç savaşa sürüklendiği dönemde merkezî hükümet gücünü kaybedince 1991 yılında tek taraflı olarak bağımsızlık ilan edildi.&nbsp;Uluslararası deniz ticaretinin en işlek rotalarından Kızıldeniz’in kapısındaki Somaliland, stratejik konumu nedeniyle büyük önem taşıyor. Bu konum, onu yalnızca küresel ticaret için değil, aynı zamanda bölgesel güç mücadeleleri ve askerî dengeleme stratejileri için de kritik bir kavşak hâline getiriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kimlerle ilişkileri var?</h2>Uluslararası alanda tanınmak, Somaliland’ın en büyük hedeflerinden. Komşusu Etiyopya ve Cibuti ile ilişkileri olsa da bu ülkelerden hiçbiri Somaliland’ı resmî olarak tanımıyor. Geçen yıl Etiyopya’yla Somaliland arasında imzalanan mutabakat zaptıyla beraber Addis Ababa yönetimi resmî tanıma kararına hazırlanınca Somali sert tepki göstermişti.&nbsp;Tayvan ise Somaliland&nbsp;ile bir dizi anlaşma imzalamasına ve karşılıklı temsil ofisi açmasına karşın resmî bir tanıma kararı alınmış değil. Yine de resmî ağızlardan Somaliland’ın "bağımsız bir ülke" olduğunu dile getirenler var. Tayvan Dışişleri Bakanlığı, 2020 yılında karşılıklı ofis açılışında Somaliland’ın 1991’den bu yana bağımsız bir devlet olduğunu ifade etmişti.Bölgede etki alanını genişletmek isteyen aktörlerden Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) de Somaliland ile ciddi askerî, stratejik ve ticari ilişkileri bulunuyor. Yapılan anlaşmalar kapsamında deniz kıyısındaki Berbera kentinin limanı BAE’nin kontrolünde, Etiyopya’yla ticarette kullanılıyor. &nbsp;Daha önce BAE’nin Berbera’da askerî üs açması gündeme gelmişti. <p contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-wrapper fr-deletable" fr-original-style="text-align:center" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><a bgcolor="#090909" color="#fefefe" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#090909 !important;color:#fafbfc !important" href="https://aposto.com/s/israilin-somalilandi-tanimasi-ne-anlama-geliyor?a=customButton" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(9, 9, 9) !important; color: rgb(250, 251, 252) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">YAZININ DEVAMI</a>

Spektrum

Ortadoğu’da saldırgan bir siyaset izleyen İsrail, Afrika Boynuzu’nda bulunan de facto&nbsp;ülke Somaliland’ı tanıdığını açıkladı. Böylece Somaliland ilk kez Birleşmiş Milletler (BM) üyesi bir ülke tarafından tanınmış oldu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Peki Kızıldeniz’in hemen girişinde stratejik bir konumda bulunan Somaliland ile resmiyete dökülen bu ilişkiler Tel Aviv için ne ifade ediyor? Bu hamleyi sadece Somali merkezî hükümetinin önemli destekçilerinden Türkiye’ye karşı atılmış bir adım olarak mı görmek gerekir?&nbsp;</li></ul>Meseleye biraz daha yakından baktığımızda İsrail’in başka öncelikleri olduğu göze çarpıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Somaliland neresi?&nbsp;</h2>Güneyinde Etiyopya, batısında Cibuti ve Babülmendep Boğazı’nın karşısındaki Yemen’in çevrelediği Somaliland, adından da anlaşılacağı üzere eski bir İngiliz sömürgesi. Bu küçük ülke ilk olarak 1960’da kısa bir süreliğine bağımsızlığını duyurdu. Fakat daha sonra İtalyan kontrolündeki Somali bölgesiyle birleşerek Somali Cumhuriyeti’ne dahil oldu. Somali’nin iç savaşa sürüklendiği dönemde merkezî hükümet gücünü kaybedince 1991 yılında tek taraflı olarak bağımsızlık ilan edildi.&nbsp;Uluslararası deniz ticaretinin en işlek rotalarından Kızıldeniz’in kapısındaki Somaliland, stratejik konumu nedeniyle büyük önem taşıyor. Bu konum, onu yalnızca küresel ticaret için değil, aynı zamanda bölgesel güç mücadeleleri ve askerî dengeleme stratejileri için de kritik bir kavşak hâline getiriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kimlerle ilişkileri var?</h2>Uluslararası alanda tanınmak, Somaliland’ın en büyük hedeflerinden. Komşusu Etiyopya ve Cibuti ile ilişkileri olsa da bu ülkelerden hiçbiri Somaliland’ı resmî olarak tanımıyor. Geçen yıl Etiyopya’yla Somaliland arasında imzalanan mutabakat zaptıyla beraber Addis Ababa yönetimi resmî tanıma kararına hazırlanınca Somali sert tepki göstermişti.&nbsp;Tayvan ise Somaliland&nbsp;ile bir dizi anlaşma imzalamasına ve karşılıklı temsil ofisi açmasına karşın resmî bir tanıma kararı alınmış değil. Yine de resmî ağızlardan Somaliland’ın "bağımsız bir ülke" olduğunu dile getirenler var. Tayvan Dışişleri Bakanlığı, 2020 yılında karşılıklı ofis açılışında Somaliland’ın 1991’den bu yana bağımsız bir devlet olduğunu ifade etmişti.Bölgede etki alanını genişletmek isteyen aktörlerden Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) de Somaliland ile ciddi askerî, stratejik ve ticari ilişkileri bulunuyor. Yapılan anlaşmalar kapsamında deniz kıyısındaki Berbera kentinin limanı BAE’nin kontrolünde, Etiyopya’yla ticarette kullanılıyor. &nbsp;Daha önce BAE’nin Berbera’da askerî üs açması gündeme gelmişti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İsrail'in kararına doğru</h2>Bu yıl içerisinde "Irro" lakaplı Somaliland Devlet Başkanı Abdurrahman Muhammed Abdullahi uluslararası tanınma hedefiyle ABD’yi ziyareti gündeme geldiğinde çantasına askerî üs ve yeraltı zenginlikleri vaatlerini koymuştu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İsrail’in de bugüne kadar çeşitli şekillerde Somaliland’la ilişki kurduğu biliniyordu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 26 Aralık’ta duyurduğu kararla birlikte bu ilişkiyi resmiyete döktü, Somaliland’ı "bağımsız ve egemen devlet" olarak tanıdıklarını açıkladı.&nbsp;</li></ul>Somali Dışişleri Bakanı Abdüsselam Abdi Ali, İsrail'in "hukuka aykırı kararını derhal geri almaya" çağırdı. Ali, Somali Anayasası, Birleşmiş Milletler (BM) ve Afrika Birliği (AfB) ile tam uyum içerisinde, Somali'nin egemenliği ve toprak bütünlüğünü savunmak amacıyla gerekli tüm diplomatik ve hukuki adımları atacaklarını vurguladı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İsrail'in amacı ne?</h2>Böylece Tel Aviv yönetimi, Somaliland’ın ihtiyaç duyduğu tanınırlılığı BM üyesi sıfatıyla vermiş oldu. Peki ama ne karşılığında?&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İsrail basınında açıkça ifade edilen "askerî üsler", "bölgesel kontrol ağını genişletmek" ve "Gazzelileri sürmek" gibi bazı konu başlıkları var. Bunları daha iyi anlamak için İsrail’in bölgesel çıkarlarını masaya yatıralım.</li></ul>Başta da söylediğimiz gibi Somaliland, stratejik bir konumda bulunuyor. İsrail’in Elyat Limanı’yla dokunduğu Kızıldeniz ticaret rotası&nbsp;bu dar boğazdan geçiyor. Gazze’de 7 Ekim 2023’te başlayan savaşta İsrail’in soykırım politikasına karşı Yemen’deki Husiler boğazdaki ticareti engellemeye başlamıştı. İsrail de ABD ve İngiltere gibi müttefikleriyle birlikte Husilere hava saldırıları düzenlemişti.&nbsp;Somaliland’ın tam bu boğazda, Yemen’in karşısında bulunuyor İsrail için tesadüfi bir seçim değil. Boğazdan kendisine akan ticaretin güvenliğini sağlamak, ayrıca aynı boğazı kullanan İran gibi rakiplerini gözetlemek hatta yer yer saldırmak için Somaliland bulunmaz bir fırsat.&nbsp;Afrika Boynuzu’nda pek çok ülkenin askerî üssü bulunuyor. İsrail’in de tanıma kararına karşılık bir askerî üsse sahip olması çok da şaşırtıcı bir gelişme olmaz. Ortadoğu üzerine çalışan Gazeteci Fehim Taştekin’in de vurguladığı üzere resmî olarak teyit edilmemesine karşın İsrail’in Eritre açıklarında ve diğer bazı bölgelerde askerî üslere sahip olduğu biliniyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Diğer ihtimaller</h2>Askerî üs kadar olmasa da İsrail basınında bir ihtimal daha gündeme geldi. Yedioth Ahronoth gazetesinin haberinde, Somaliland'ın Gazze'de ateşkesin sağlanmasından önce, Filistinlileri bölgeden sürgün etmeyi amaçlayan İsrail'e 1 milyon Gazzeliyi kabul etmeye hazır olduğunu ilettiği aktarıldı.Türkiye’de ise hamlenin Ankara’ya karşı olup olmadığı konuşuldu. Bölgede söz sahibi olmaya çalışan Türkiye’nin Somali’de bir askerî üssü bulunuyor. Fakat tek başına bu üssün varlığına odaklanmak Tel Aviv'in ticari, askerî ve istihbarat açısından çok daha hayati önceliklerini gözardı etmeye neden olabilir.&nbsp;İsrail-Somaliland arasındaki ilişkinin açık ve gizli meyvelerini zaman içerisinde görmek mümkün olacak. Bölgesel istikrarsızlık ve tepkilere sebep olan bu karardan yola çıkarak vardığımız noktada kesin olan şu ki İsrail, etki alanını agresif bir şekilde genişletmeyi önümüzdeki dönemde de sürdürecek.&nbsp;

İsrail'in Afrika Boynuzu’nda bulunan Somaliland’ı tanıdığını açıklamasıyla Somaliland ilk kez BM üyesi bir ülke tarafından tanınmış oldu. Peki Kızıldeniz’in hemen girişinde stratejik bir konumda bulunan Somaliland ile resmiyete dökülen bu ilişkiler Tel Aviv için ne ifade ediyor? Bu hamleyi sadece Somali merkezî hükümetinin önemli destekçilerinden Türkiye’ye karşı atılmış bir adım olarak mı görmek gerekir?

İsrail’in Somaliland’ı tanıması ne anlama geliyor?

<img src="https://images.aposto.com/2025/4/4/1746676482543.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h1 fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">ABD, Çin’le masaya oturuyor: Tarafların talepleri neler?</h1>ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının sonuçları, en sonunda iki ülkeyi de masaya oturmak zorunda bıraktı. Gelinen çıkmaz noktasında, taraflar sonunda ilk doğrudan teması tarafsız bir ülkede yapmak üzere anlaştı.Yazı: Emircan Yaman ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının sonuçları, en sonunda iki ülkeyi de masaya oturmak zorunda bıraktı. Trump’ın 2 Nisan’da duyurduğu tarifelerin ardından atılan karşılıklı adımlar, en sonunda %100’ün üzerine çıkan rekor tarifelerle neredeyse de facto&nbsp;bir ticaret ambargosu durumuna gelmişti. Yaklaşık bir aydır devam eden karşılıklı restleşmeler ve görüşmelere başlamama inadı, iki ülkenin ekonomisine de önemli ölçüde zarar vermeye başlayınca diplomatik temaslar başladı.&nbsp;Gelinen çıkmaz noktasında, taraflar sonunda ilk doğrudan teması tarafsız bir ülkede yapmak üzere anlaştı. Müzakerelerin ilk turunun&nbsp;bu hafta sonu İsviçre’nin Cenevre kentinde, tarafsız bir zeminde yapılması planlanıyor. ABD heyetine Hazine Bakanı Scott Bessent ile Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer liderlik edecek. Çin tarafını ise ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı He Lifeng temsil edecek.&nbsp;Taraflar Cenevre’de sadece birbirleriyle değil, ev sahibi sıfatıyla&nbsp;İsviçre Başkanı Karin Keller-Sutter ile de biraraya gelecek. İlk temasın bir hafta sonu sürecek kısa bir toplantı olması beklenirken, devamında daha kapsamlı müzakere turlarına zemin hazırlaması umut ediliyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Görüşme öncesi açıklamalar</h2>Çin Ticaret Bakanlığı, görüşmeyle ilgili yaptığı ilk açıklamada, küresel beklentileri, Çin’in çıkarlarını ve ABD iş dünyası ile tüketicilerin çağrılarını dikkate alarak görüşmeyi kabul ettiklerini duyurdu. Ancak açıklamada Çin’in prensiplerinden veya küresel adaletten ödün verilmeyeceği de vurgulanarak müzakerelerde&nbsp;taviz konusunda temkinli olunacağının sinyali verildi.&nbsp;ABD tarafı ise bu görüşmeyi açık şekilde bir&nbsp;gerilimi düşürme fırsatı olarak görüyor. Nitekim Bakan Bessent, Fox News’a yaptığı değerlendirmede&nbsp;“Önce tansiyonu düşürmeliyiz, ancak ondan sonra ilerleyebiliriz” diyerek görüşmenin amacının öncelikle karşılıklı tarifelerin indirilmesi için zemin yoklamak olduğunu belirtti. Görünüşe göre ABD tarafı, kapsamlı bir ticaret anlaşmasından önce tarifelerin karşılıklı düşürülmesi konusunda bir çift taraflı bir mutabakata varmak istiyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tarafların talepleri neler?</h2>ABD yönetimi, müzakerelere elindeki tüm baskı gücüyle gelerek Çin’den köklü politika değişiklikleri talep ediyor. ABD’nin öncelikli talepleri arasında fikrî mülkiyet hırsızlığının önlenmesi, zorunlu teknoloji transferinin bitirilmesi, Çin devlet teşviklerinin ve sübvansiyonlarının şeffaflaştırılması ve Amerikan şirketlerine Çin pazarında eşit şartlar sunulması yer alıyor. ABD ayrıca Çin’e karşı verilen devasa ticaret açıklarını da azaltmak için Çin’den daha fazla ABD menşeli ürün satın almasını istiyor. <p contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-wrapper fr-deletable" fr-original-style="text-align:center" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><a bgcolor="#ffe144" color="#090909" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#ffe144 !important;color:#090909 !important" href="https://aposto.com/s/abd-cinle-masaya-oturuyor-taraflarin-talepleri-neler?a=customButton" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(255, 225, 68) !important; color: rgb(9, 9, 9) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">YAZININ DEVAMI</a>

Aposto Gündem

ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının sonuçları, en sonunda iki ülkeyi de masaya oturmak zorunda bıraktı. Trump’ın 2 Nisan’da duyurduğu tarifelerin ardından atılan karşılıklı adımlar, en sonunda %100’ün üzerine çıkan rekor tarifelerle neredeyse de facto&nbsp;bir ticaret ambargosu durumuna gelmişti. Yaklaşık bir aydır devam eden karşılıklı restleşmeler ve görüşmelere başlamama inadı, iki ülkenin ekonomisine de önemli ölçüde zarar vermeye başlayınca diplomatik temaslar başladı.&nbsp;Gelinen çıkmaz noktasında, taraflar sonunda ilk doğrudan teması tarafsız bir ülkede yapmak üzere anlaştı. Müzakerelerin ilk turunun bu hafta sonu İsviçre’nin Cenevre kentinde, tarafsız bir zeminde yapılması planlanıyor. ABD heyetine Hazine Bakanı Scott Bessent ile Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer liderlik edecek. Çin tarafını ise ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı He Lifeng temsil edecek.&nbsp;Taraflar Cenevre’de sadece birbirleriyle değil, ev sahibi sıfatıyla İsviçre Başkanı Karin Keller-Sutter ile de biraraya gelecek. İlk temasın bir hafta sonu sürecek kısa bir toplantı olması beklenirken, devamında daha kapsamlı müzakere turlarına zemin hazırlaması umut ediliyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Görüşme öncesi açıklamalar</h2>Çin Ticaret Bakanlığı, görüşmeyle ilgili yaptığı ilk açıklamada, küresel beklentileri, Çin’in çıkarlarını ve ABD iş dünyası ile tüketicilerin çağrılarını dikkate alarak görüşmeyi kabul ettiklerini duyurdu. Ancak açıklamada Çin’in prensiplerinden veya küresel adaletten ödün verilmeyeceği de vurgulanarak müzakerelerde taviz konusunda temkinli olunacağının sinyali verildi.&nbsp;ABD tarafı ise bu görüşmeyi açık şekilde bir gerilimi düşürme fırsatı olarak görüyor. Nitekim Bakan Bessent, Fox News’a yaptığı değerlendirmede “Önce tansiyonu düşürmeliyiz, ancak ondan sonra ilerleyebiliriz” diyerek görüşmenin amacının öncelikle karşılıklı tarifelerin indirilmesi için zemin yoklamak olduğunu belirtti. Görünüşe göre ABD tarafı, kapsamlı bir ticaret anlaşmasından önce tarifelerin karşılıklı düşürülmesi konusunda bir çift taraflı bir mutabakata varmak istiyor. <h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tarafların talepleri neler?</h2>ABD yönetimi, müzakerelere elindeki tüm baskı gücüyle gelerek Çin’den köklü politika değişiklikleri talep ediyor. ABD’nin öncelikli talepleri arasında fikrî mülkiyet hırsızlığının önlenmesi, zorunlu teknoloji transferinin bitirilmesi, Çin devlet teşviklerinin ve sübvansiyonlarının şeffaflaştırılması ve Amerikan şirketlerine Çin pazarında eşit şartlar sunulması yer alıyor. ABD ayrıca Çin’e karşı verilen devasa ticaret açıklarını da azaltmak için Çin’den daha fazla ABD menşeli ürün satın almasını istiyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Görüşme öncesinde konuşan ABD Ticaret Temsilcisi Greer de “Buradaki amacımız ticaret dengesini yeniden kurmak, yeni pazarlar yaratmak ve ülkemizin çıkarlarını korumak” diyerek perspektiflerini az çok belli etti. &nbsp;</li></ul>Çin tarafı ise öncelikle mevcut tarifelerin geri çekilmesini ve ticaret savaşının sona erdirilmesini talep ediyor. İktisadi kalkınmasının temel taşları olan teknoloji ve sanayi politikasına yönelik saldırgan kararların alınmamasını da isteyen Çin yönetimi, ayrıca ABD’nin Çin'deki teknoloji şirketlerine yönelik ihracat kontrollerini gevşetmesi ve finansal yaptırım tehditlerini geri çekmesini istiyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle Huawei ve TikTok gibi Çin merkezli firmaların ABD’de maruz kaldığı kısıtlamaların da Çin’in masadaki gündeminde olabileceği düşünülüyor. Son olarak Çin, karşılıklı saygı vurgusu yaparak ABD’nin iç işlerine karışmamasını da istiyor. Bu noktada Pekin yönetimi, ABD’nin Tayvan, Hong Kong ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi’yle ilgili politikalarını yumuşatmasını da isteyebilir.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Masada neler var?</h2>Taraflar arasındaki görüşmelerin gündemi oldukça yüklü. İki ülke, hem ekonomik ajandalarına zarar veren hem de ticari ilişkilerinde anlaşmazlık yaratan pek çok konuyu masaya yatırmak istiyor. İki tarafın da rahatsız olduğu, teknoloji transferinden fikrî mülkiyete, tarım ve enerjiden finansal hizmetlere ve kritik madenlere kadar birçok başlıkta pazarlıkların yapılması bekleniyor.İki taraf arasında görüşülmesi beklenen&nbsp;ana başlıklar, kabaca şu şekilde sıralanabilir:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD, iki ülke arasındaki ticaret dengesini lehine çevirmek amacıyla Çin’den ABD menşeli tarım ürünlerini daha fazla satın alma taahhüdü talep ediyor. Trump’ın ilk döneminde imzalanan ikili anlaşmada da Çin’in ABD’den 50 milyar dolar tutarında tarım ürünü satın alması öngörülmüştü ancak bu hedef hiçbir zaman tutturulamadı. Çin tarafı ise tarım ürünlerini müzakere kozlarından biri olarak kullanıyor ve ABD’nin tarifeleri geri çekmesi durumunda, soyadan cevize kadar geniş bir yelpazede alımları artırabileceğini belirtiyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüksek teknolojili ürünlerin üretimi için elzem olan 17 nadir toprak elementi konusunda Çin’in neredeyse tekel konumu bulunuyor. Bu elementler, savunma ürünlerinden akıllı telefonlara, elektrikli otomobillerden güneş panellerine kadar pek çok ürünün üretiminde kritik öneme sahip. Çin, Trump’ın gümrük vergilerine misilleme olarak tekel konumunda olduğu bu madenlerin ABD’ye ihracını kısıtlamıştı. ABD yönetimi ise Çin’in uyguladığı nadir element ihracat kısıtlamalarını kaldırmasını ve bu ham maddelerin tedarikinde garanti sağlanmasını talep ediyor. Çin de bunu en güçlü kozlarından biri olarak görüyor ve karşılığında ABD’nin teknoloji ihracatı kısıtlamalarını yumuşatmasını istiyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD tarafı, Çin’in yabancı şirketlerden zorunlu teknoloji transferi talebine son vermesini ve fikrî mülkiyet hırsızlığı iddialarını giderecek şekilde somut adımlar atmasını istiyor. ABD, yıllardır Çin’i Amerikan şirketlerin teknolojilerini kopyalamakla suçluyor ve bu konuda somut taahhütler peşinde. Çin ise resmî olarak bir zorunlu teknoloji transferi politikası olmadığını savunuyor, ancak imajını düzeltmek adına patent ve telif hakları korumasını güçlendirebileceğinin sinyalini de veriyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Amerikan şirketlerinin Çin pazarına daha kolay giriş yapabilmesi de müzakere gündeminde. ABD tarafı özellikle Amerikan finans kuruluşlarının Çin piyasasına girişiyle ilgili engellerin kaldırılmasını ve bölgesel ortaklık sınırlarının gevşetilmesini istiyor. Çin tarafının ise bu noktada verilecek bir tavize karşılık, Çinli teknoloji ve fintech şirketlerine ABD’de adil muamele yapılmasını talep edebileceği düşünülüyor. Son dönemde ABD borsalarından Çinli şirketlerin çıkarılması veya Çin bankalarına yaptırım tehditleri gibi konular da Çin yetkililerinin müzakere listesinde olacak gibi görünüyor.&nbsp;</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sonuç olarak</h2>Cenevre’deki kritik buluşma ticaret savaşında bir dönüm noktası olabilir. Bu ilk görüşmeden kapsamlı bir anlaşma çıkması beklenmese de gerginliğin düşürülmesi ve müzakerelerin devamı için yol haritası çizilmesi bile iş dünyasında ve piyasalarda olumlu karşılanıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Karşılıklı uygulanan %100’ün üzerindeki tarifeler, son dönemde hem ABD hem Çin ekonomisinde ciddi etkiler göstermeye başladı. Tedarik zincirlerinde yeniden yapılanma, sektör bazında kazananlar ve kaybedenler ile şirketlerin finansal performanslarında bozulmalar gözlemlendi. Müzakerelerin arka planında bu ekonomik maliyetlerin yarattığı baskı önemli rol oynuyor.</li></ul>Her iki taraf için ekonomik dinamiklerin yanı sıra iç siyasi dinamikler de süreci etkileyecek. Trump, sert tutumunu iç kamuoyuna “Çin’e karşı dik duruş” olarak sunuyor ve sıkça “Çin anlaşmak istiyor ama biz mecbur değiliz”&nbsp;diyerek üstünlük mesajı veriyor. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise yüz yüze bir görüşme yapılmadan büyük tavizler vermek istemiyor ancak ekonomideki yavaşlama tehdidi onu diyaloğa açık olmaya zorluyor.&nbsp;Bu ikili denge içinde, Cenevre görüşmesinin her iki taraf için de zamana yayılacak geniş bir pazarlık sürecinin başlangıcı olması muhtemel. Konuyla ilgili görüşlerini açıklayan uzmanlar, bu buluşmayı olumlu bir gelişme olarak nitelese de hızlı kararlar beklenmemesi uyarısını yapıyor. Tarafların karşılıklı güven inşa etmesi ve kapsamlı bir anlaşma yolunda hızlıca değil, yavaş yavaş ilerlemesi gerekecek. Bundan sonraki müzakere turlarının seyri ve liderlerin olası yüz yüze görüşmeleri ise ticaret savaşının kaderini belirleyecek.

ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının sonuçları, en sonunda iki ülkeyi de masaya oturmak zorunda bıraktı. Gelinen çıkmaz noktasında, taraflar sonunda ilk doğrudan teması tarafsız bir ülkede yapmak üzere anlaştı.

ABD, Çin’le masaya oturuyor: Tarafların talepleri neler?

DEVA Partisi Sözcüsü İdris Şahin tarafından bir televizyon programında açıklanan muhalefetin parlamenter sisteme geçiş süreci bir dizi tartışmanın fitilini ateşledi. “De facto parlamenter sistem” olarak da adlandırılan bu geçiş süreci senaryosu henüz altılı masa tarafından resmi olarak açıklanmamış ve kabul edilmemiş olsa da şimdiden muhalefetin parlamenter sisteme geçiş stratejisi olarak dillendiriliyor.Söz konusu geçiş stratejisinin temelini aslında muhalefet partilerinin çıkaracağı ortak Cumhurbaşkanı adayının seçimleri kazanması halinde görev ve yetkilerinin bir kısmını devretmesi ve sembolik bir Cumhurbaşkanı gibi hareket etmesi oluşturuyor. Habertürk’ten Kübra Par bu stratejiyi şu şekilde <a fr-original-style="" href="https://www.haberturk.com/yazarlar/kubra-par-2561/3475187-aday-degil-topal-ordek" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">özetliyor</a>:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet partileri TBMM seçimlerinde 360’dan fazla milletvekili çıkarmayı başarırlarsa referandumla, 400’den fazla vekil çıkarırlarsa referanduma gitmeden Cumhurbaşkanlığı sistemini değiştirecek. Fakat yeniden bir genel seçime veya Cumhurbaşkanlığı seçimine gitmeyecekler. 2023 genel seçimlerinde en çok oy alan partinin liderine hükümeti kurma görevi verilecek. Bu kişi, Meclis’te güven oyu alırsa Başbakan olacak. Alamazsa ondan sonra en çok oyu alan partinin genel başkanı hükümet kurma şansını elde edecek. Aynı zamanda, 2023 seçimlerinde seçilen Cumhurbaşkanı parlamenter sisteme geçilse bile Cumhurbaşkanı olmaya devam edecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet partilerinin Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanıp Meclis’te yeterli çoğunluğu elde edemediği ikinci senaryoda ise “de facto yönetim” formülü devreye girecek. Genel seçimlerde seçilen Cumhurbaşkanı görev ve yetkilerinin tamamını kullanmayacak ve pratikte Cumhurbaşkanı yardımcılarından biri Başbakanlık rolünü üstlenecek.</li></ul>Yani altılı masa Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanması durumunda Meclis’te 360 milletvekili çıkaramasa bile de jure veya de facto olarak parlamenter sisteme geçmeyi planlıyor. Parlamenter sisteme geçiş stratejisinin tüm muhalefet partileri tarafından ortak bir şekilde kamuoyuna açıklanmamış olması ise çeşitli tartışmalara ve spekülasyonlara neden oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Riskler büyük</h2>Söz konusu strateji ile ilgili en önemli soru ise şu: Muhalefet partileri, seçimleri kazanmaları halinde her halükârda Cumhurbaşkanının yetkilerini devrederek sembolik bir görev üstlenmesini planlıyorlarsa 2023 seçimleri için gösterilecek ortak Cumhurbaşkanı adayı da mı sembolik bir isim olacak? Parlamenter sisteme geçiş stratejisi ile uyumlu bir şekilde sembolik bir Cumhurbaşkanı adayı çıkarılması durumunda bunun seçmen kitlesinde büyük bir kararsızlık yaratma ihtimalini göz ardı etmemek gerekiyor. Yapılan birçok kamuoyu anketinde, kararsız seçmenlerin seçimin kaderini değiştirecek çoğunluğa sahip olduğu düşünüldüğünde sembolik bir ismin Cumhurbaşkanı adayı olarak gösterilmesi bu kararsız seçmenlerin oylarını kazanma konusunda olumsuz bir etki yaratabilir. Muhalefetin adayının Cumhurbaşkanlığı seçimini kazandığı senaryoda ise seçilen Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini en çok oy alan partinin genel başkanına devretmesi ise bir meşruiyet krizi yaratacaktır.Muhalefet partilerinin 360 milletvekili çıkaramadığı ikinci senaryoda devreye giren “de facto parlamenter sistem” formülü detayları tam olarak açıklanmadığı için büyük bir kafa karışıklığına neden oluyor. Bu senaryoda, muhalefetin Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan ortak adayının yine görev ve yetkilerini kullanmaması ve Cumhurbaşkanı yardımcılarından birinin fiili olarak Başbakan olması öngörülüyor. İlk senaryoda olduğu gibi yine halkın oylarıyla seçilen Cumhurbaşkanının ülkeyi yönetme ve parlamenter sisteme geçiş sürecini başlatma yetkileri seçim meşruiyeti olmayan bir kişiye devredilmiş oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Muhalefetin görevi</h2>Parlamenter sisteme geçişi öngören her iki senaryonun da seçmenler nezdinde önemli bir meşruiyet problemi yaratacağını göz önünde bulundurmak gerekiyor. Özellikle kararsız seçmenlerin seçimin kaderini belirleyebilecek bir oranda olduğu gerçeğiyle yüzleştiğimizde hem muhalefet partilerini destekleyen seçmenlerin hem de kararsızların güvenini kazanacak bir ortak adayın muhalefet partilerinin en önemli stratejisi olması gerekiyor.Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ülkemizin içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik krizin en önemli sebeplerinden biri ve 2023 seçimlerinin ardından tekrar parlamenter sisteme geçilmesi 20 yıldır devam eden kurumsal erozyon ve denge-denetleme mekanizmalarının tahrip edilmesi gibi hayati problemlere uzun vadeli çözümler üretebilir. Ancak, Türkiye’nin uzun vadeli kurumsal inşasına yeniden başlayabilmek için muhalefetin seçim stratejisini reelpolitik üzerine kurgulaması ve hem kararsız seçmenlerin hem de tüm muhalefet bloğunun oylarını ve güvenini kazanabilecek ortak bir aday çıkarabilmesi büyük önem taşıyor.

Muhalefet Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanır da TBMM çoğunluğunu elde edemezse parlamenter sistemin "de facto" uygulanması gündemde

"De facto" parlamenter sistem: Meşruiyet krizi mi çıkış yolu mu?

<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(44, 48, 119); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(44, 48, 119); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Diz çökme eylemi, Amerika’nın parçalandığı yer. 11 Eylül-sonrası spordaki militarizmin ve bütün polis yanlısı mesajların, ordu ve polis teşkilatı hakkındaki gerçeklikle yüz yüze geldiği nokta...”</blockquote><a fr-original-style="" href="https://twitter.com/TurRadyosu/with_replies" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">YAVUZ YAVUZ</a>The Nation dergisinin spor editörü Dave Zirin, Amerikan futbolu oyuncusu Colin Kaepernick’in başlattığı ulusal marş okunurken diz çökme eylemlerinin Amerika’daki okul sporlarına etkisini araştırdığı “The Kaepernick Effect” (Kaepernick Etkisi) kitabına, ESPN yazarı Howard Bryant’tan bu alıntıyla başlıyor.&nbsp;San Francisco 49ers’ın oyun kurucusu Colin Kaepernick 2016’da, sezon öncesi maçlar oynanırken ulusal marş okunduğu esnada ülkede siyahlara yönelik polis şiddetini protesto için diz çökmeye başlamış, bu eylem zamanla gündemin birinci sırasına otururken Colin Kaepernick ise National Football League’de (Ulusal Futbol Ligi, NFL) bir de facto ambargoyla karşı karşıya kalmıştı.&nbsp;Kaepernick’in protestosu uluslararası sınırları ve sporun disipliner sınırlarını aşarken, NFL’de bir daha iş bulamayan yetenekli quarter-back kendisine yeni bir yol çizdi ve eylemini insan hakları aktivizminin bir parçası haline getirdi. Bu esnada sporda gittikçe yaygınlaşan diz çökme eylemlerine saldırılar Amerikan politikasının en üst seviyesinden gelirken, aynı zamanda sporcular ve insan hakları örgütleri dışında destekçiler de çekti.&nbsp;Örneğin 2018’de Kaepernick Nike’ın aktivizm temalı reklam kampanyasının yüzü oldu. Eylem beşinci yılını geride bırakırken, yaşananlar da bir Netflix dizisinin konusu oldu. Bu yazı da, Colin Kaepernick’in sporun politikayla ilişkisinin yakın dönemini neredeyse bütünüyle etkileyen ve dönüştüren eyleminin öncesinin, eylem süresince yaşananların ve mevcut durumun öyküsü.<img src="https://images.aposto.com/2021/9/6/1635581753779.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: AFP<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">IAmerika, lig müsabakalarından önce ulusal marşın okunduğu ülkelerden birisi. Bu, dünyanın her yerinde yapılan bir uygulama değil ancak Kanada, Fransa ve Türkiye gibi ülkelerde uluslararası müsabakalar dışındaki spor karşılaşmalarından önce de ulusal marş okunuyor. Amerika’da ise bunun başlangıcı Birinci Dünya Savaşı yıllarına, özel olarak 1918’e uzanıyor.&nbsp;İşin aslı bu ironik, çünkü mevcut tartışmaların odağındaki Star-Spangled Banner (Yıldızlarla Bezeli Bayrak) marşı 1931’e kadar resmi olarak Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) ulusal marşı ilan edilmemişti. Ancak savaş sırasında, beyzbol maçları esnasında yedinci inning’den önce verilen arada (seventh inning stretch) Star-Spangled Banner söylenmeye başlandı.İkinci Dünya Savaşı boyunca ise ABD’de spor ve milliyetçi hezeyanlar iyiden iyiye iç içe geçti. Ulusal marşın maçlardan önce çalınması en başında bir savaş dönemi uygulaması olarak başlamış, ancak Soğuk Savaş’ın başlaması ve Amerika’nın kendini sonsuz bir savaş hâli içine sokmasıyla lig maçları öncesi marş çalmak, kalıcı bir uygulama haline geldi. 1950’lerde yerleştirilen ses sistemleriyle birlikte stadyumlar da buna adapte oldu.&nbsp;Soğuk Savaş bitse de Körfez Savaşı’yla birlikte ABD’nin sınır ötesindeki savaşları başladı ve bunların 11 Eylül’den sonra “sonu gelmeyen” bir hale gelmesiyle domestik maçlardan önce marş söylemek iyiden iyiye bir norm haline geldi.ABD sporunda milliyetçiliğin yansımaları her zaman dış politika ve iç politikayla aynı anda ilişkili oldu. Soğuk Savaş boyunca bu bir yandan ABD ve liderlik ettiği kapitalist blok ülkelerinin sosyalist ülkeleri tehdit olarak görmesinin yanında, yükselen insan hakları hareketi ve siyahların ülkedeki sistematik ırkçılığa karşı direnişlerinin önünü kesmekle ilgiliydi.&nbsp;Bu, kaçınılmaz olarak protestolara da yol açıyordu. Politik protesto, spor tarihine en az antrenman yapmak kadar içkin bir şey, bu nedenle bu dönem gördüğümüz atlet aktivizminin sırtını yasladığı önemli bir geçmiş var.&nbsp;Vietnam Savaşı’na gitmeyi reddeden Muhammed Ali ve onun insan hakları hareketindeki yeri, dış politika ve iç politikadaki gelişmelerin spora yansımalarının iç içe geçtiği örneklerden yalnızca biri. Kaepernick’in eyleminde olduğu gibi ulusal gururu sembolize eden anların sekteye uğratılmasının en meşhur örneği de 1968 Mexico City Yaz Olimpiyat Oyunları’nda, John Carlos ve Tommie Smith’in Olympic Project for Human Rights (İnsan Hakları için Olimpik Proje) örgütünün öncülüğünde 200 metre podyumunda yaptıkları eylem.&nbsp;Soğuk Savaş sonrası ABD’de sporda politik eylemlilik momentini belirleyen belki de en önemli uluslararası gelişme, 1991’de birinci Körfez Savaşı’yla başlayan ve 21. yüzyıla da yayılan savaşlar oldu. Örneğin 1996’da Denver Nuggets basketbolcusu Mahmoud Abdul-Rauf, yaygınlaşan Müslüman karşıtı söylemleri protesto etmek için ulusal marşa katılmamış ve marş boyunca dua etmişti.&nbsp;2003’te ise iki kolej basketbolu oyuncusu, Toni Smith ve Deirdra Chatman protestoya katılmış, Irak Savaşı’nı protesto için marş okunurken yüzlerini Amerikan bayrağına dönmeyi reddetmişlerdi. Ancak 2010’lara gelinirken bu dönem de dönüşmeye başladı. Savaşların uzaması ve küresel ekonomik kriz gibi gelişmeler ABD hegemonyasının gevşemesine yol açıyordu.&nbsp;Öte yandan bütün bu dönüşümler ve daha fazlası dünyada protesto dalgalarının ortaya çıkmasına sebep oluyordu. Orta Doğu’da 2010 sonunda başlayan Arap Baharı, 2011’de ABD ve Batı Avrupa’da ortaya çıkan Occupy! (İşgal Et!) hareketi, 2013’te Türkiye ve Brezilya’daki kitlesel gösteriler bütün dünyada eşitsizliklere karşı yeni direnişlerin yükselmeye başladığının bir göstergesiydi.&nbsp;ABD’de ise kitleselleşen protestoların en önemlilerinden biri 2013’te başlayan Black Lives Matter (Siyahların Hayatları Önemlidir) hareketiydi. ABD’de polisin siyahları öldürmesi her zaman protestolara konu olmuştu ancak 2010’lardan itibaren protestoların etrafında döndüğü odak noktası bu örgütlü hareketti. Bu hareket siyahlara dönük polis şiddetini ülke çapında eylemlerle gündemin ilk sıralarına taşıyordu.&nbsp;Black Lives Matter, Trayvon Martin isimli bir çocuğu öldüren güvenlik görevlisi George Zimmerman’ın beraat etmesinin ardından kurulmuş ve bütün ülkede örgütlenmişti. Bu anlamda, örneğin, 2014’te Missouri eyaletinin Ferguson kentinde polisin Michael Brown adlı bir siyah genci öldürmesinin ardından başlayan protestolar hem Black Lives Matter hareketinin bir parçası olarak yayılmış hem de yukarıda bahsedilen küresel protesto dalgasının bir parçası olarak tüm dünyada takip edilmişti.&nbsp;2016 yazında da bir dizi polis cinayeti gerçekleşmiş, Temmuz ayında Alton Sterling ve Philando Castile gibi isimlerin öldürülmesi bütün ülkede tepkiye yol açmıştı. Colin Kaepernick de, Ağustos ayında, bu atmosferin içinde protestosuna başladı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">IIColin Kaepernick ilk defa ulusal marşı protesto ettiğinde bundan pek kimsenin haberi olmamıştı. Bir sezon öncesi maçıydı, Kaepernick yedekti, hatta marş esnasında diz dahi çökmemişti. Yalnızca marş okunurken ayağa kalkmamış, benchin arka kısımlarında oturmuştu. NFL Media’dan Steve Wyche durumu fark edene kadar iki maç geçmişti bile. Wyche, Kaepernick’e marş okunurken neden ayağa kalkmadığını sorduğunda 49ers oyun kurucusu “Ayağa kalkıp, siyahlara baskı uygulayan bir ülkenin bayrağını onurlandırmayacağım” demişti. 1 Eylül 2016’da, 49ers’ın sezon öncesi son maçında ise Kaepernick ilk kez marş esnasında diz çöktü.Kaepernick’in eylemi ilk önce başka NFL takımlarından daha sonra ise başka sporlardan atletlerden destek buldu. Örneğin ABD kadın futbol takımının yıldız oyuncusu Megan Rapinoe, 17 Eylül günü Tayland’la oynayacakları hazırlık maçından önce marş okunduğu esnada diz çöktü.&nbsp;Bu esnada ABD politikasında önemli bir gelişme yaşandı ve aşırı sağcı bir başkan, Donald Trump seçildi. ABD sağı 2010’dan bu yana önemli bir dönüşüm geçiriyor, küresel ekonomik krize beyaz orta sınıfın tepkisi olarak ortaya çıkan Tea Party (Çay Partisi) hareketi ve onu destekleyen aşırı sağcı politikacılar, gazeteciler ve iş adamlarının desteğiyle Cumhuriyetçi Parti’yi iyiden iyiye etkisi altına alıyordu.Bunun son adımı da Donald Trump’ın önce 2016’da Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adayı olması ardından da başkan seçilmesi olmuştu. Böylelikle ırkçı söylem ve eylemler daha da açık bir biçimde siyasetin merkezinde yer almaya başlamıştı. Bunun spora yansımaları da diz çökme eylemleri üzerinden gerçekleşti.2017’de Kaepernick artık sahada değildi, 49ers onu serbest bırakmıştı ve hiçbir takım onunla sözleşme imzalamıyordu. Ancak Kaepernick’in eyleminin etkisi sahalarda devam ediyordu. Diz çökme protestoları devam ederken sezonun ilk haftalarında Donald Trump’ın, Alabama’da yaptığı bir konuşmada “Birisi bayrağımıza saygısızlık ederse o o… ç…nu sahadan alın” demesi bütün NFL’in tepkisine yol açtı. Üçüncü hafta maçlarından önce yaklaşık 200 oyuncunun katıldığı diz çökme eylemlerinde, namlı sağcı zenginlerden Jerry Jones dahi sahibi olduğu Dallas Cowboys oyuncularıyla birlikte maçtan -ve marşın çalınmasından- önce sahada diz çökmüştü. Bu geniş katılımlı protesto, aşağıda tartışacağım problemli yanlarını bir kenara bırakacak olursak, NFL’in merkezine oturmuştu.<img src="https://images.aposto.com/2021/9/6/1635581801864.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Guardian<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">III2017’deki oyuncularla takım sahiplerinin, bir diğer deyişle patron ve işçinin birlikte yaptığı eylem aslında Amerikan kültürel sermayesinin Trump yönetimiyle arasına mesafe koyma çabasının da bir tezahürüydü. NFL’in ve takım yöneticilerinin de paylaştığı hâkim anlatı, Trump’ı Amerikan tarihindeki sistematik ırkçılığın bir devamı olarak görmektense geçici bir sapma gibi yansıtıyor ve buna karşıtlığını da yine milliyetçi bir aksla inşa ediyordu.&nbsp;Bu nedenle 2017 sezonunun üçüncü haftasındaki protesto, bir ‘Amerikalılık’ anlatısı ile çerçevelenmişti ve bu da Trump’ın protestocu atletlere tepkisini ‘Amerikalı olmayan’ bir tepki olarak sınıflandırıyor, protesto edilen ırkçılığın kendisinin baştan aşağı ‘Amerikalı’ bir olgu olduğunu maskeliyordu.&nbsp;Ancak 2020 yazı, atlet protestolarının yeni bir boyut kazanmasına sahne oldu. Önce Mayıs ayında, Minnesota eyaletinin Minneapolis kentinde George Floyd isimli bir siyahın polis tarafından boğularak öldürülmesi üzerine NFL oyuncuları, takım sahiplerinin ve lig yönetiminin haberi olmadan, cinayetle ilgili “Ya ben George Floyd olsaydım?” başlıklı bir video yayınladı.&nbsp;Ağustos’ta ise, Wisconsin’de Jacob Blake isimli siyah bir gencin polis tarafından vurularak ciddi şekilde yaralanmasının ardından Milwaukee Bucks’ın sahaya çıkmamasıyla başlayan ve daha sonra diğer sporlara da yayılan kısa bir grev yaşandı. Diğer büyük ligler WNBA, MLB ve MLS’te de atletler sahaya çıkmadılar, tenisçi Naomi Osaka da New York’ta greve katıldı. Böylelikle atletler bu süreçte ilk kez üretimden gelen güçlerini kullanarak hayatı sekteye uğratıyorlardı ve gösteriyi durduruyorlardı.İnsan hakları hareketinin spordaki mevcut yansıması 1960’lardan bu yana süren gelenekten önemli ölçüde beslense de bu yeni dönem kendine özgü özellikler de taşıyor. Örneğin kadın atletler 1960’lardakine göre çok daha ön planda ve ırkçılıkla birlikte toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine de vurgu yapıyorlar.&nbsp;Diğer yandan atletler örgütlü bir şekilde emeklerini sahadan çekmekten geri durmuyorlar ve dikkatleri saha içinden farklı bir yere yöneltebiliyorlar.&nbsp;Bütün bunlar protestonun yöneticiler ve sermaye tarafından ‘millileştirilmeye’ ve ‘markalaştırılmaya’ çalışıldığı bir dönemde ayrı bir önem kazanıyor. Çünkü en azından Donald Trump dönemi sona erdi ve kültürel sermayenin Amerika’daki bütün yakıcılığıyla varlığını sürdüren eşitsizliklerle yüzleşmekten kaçabileceği deniz de böylelikle bitti. Sporda bunlar olurken Colin Kaepernick’in beş yıl önce başlattığı ulusal marş protestoları, Kaep sahalardan uzak olsa da, hâlâ bu yüzleşme için beki de en kaydadeğer yol gösterici olarak önemini koruyor.<a fr-original-style="" href="https://www.behance.net/gallery/59008507/Colin-Kaepernick?tracking_source=search_projects_recommended%7Ccolin%20kaepernick" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bülten kapağı: Amy Matsushita-Beal</a>

de facto ile ilgili hikayeler