İşçi Bayramı: Türkiye işçi haklarının en kötü olduğu 10 ülkeden biri

Dün dünyada ve Türkiye'de 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kutlandı. "İşçi Bayramı" olarak anılan bugünde Türkiye'nin neredeyse her ilinde kutlamalar ve gösteriler düzenlendi. İstanbul'un Maltepe ilçesinde sendikalar, emek örgütleri ve yüzlerce işçi bir araya gelirken Taksim Meydanı'nda kutlama yapmak isteyen 192 kişi gözaltına alındı. 

^{Can EROK/DHA}

Ankara'da kutlamalar Tandoğan Meydanı'nda düzenlenirken İzmir'de yüzlerce kişi Cumhuriyet Meydanı'ndan Gündoğdu Meydanı'na yürüdü. Diyarbakır, Bursa, Gaziantep ve Sinop'ta da yüzlerce kişi bir araya geldi, Van'da 6 yıl süren eylem yasağının ardından işçiler ilk kez bir araya geldi. Türkiye'nin dört bir yanında "özgürlük ve eşitlik" çağrısı yapıldı, bir kez daha çalışma koşullarının iyileştirilmesi talep edildi. 

Dünyaya göre Türkiye'de işçi hakları 

Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu'nun (ITUC) her yıl dünya ülkelerini işçi hakları açısından değerlendirdiği Küresel Haklar Endeksi raporunun geçtiğimiz yıl yayımlanan verilerine göre Türkiye işçi haklarının en kötü olduğu 10 ülkeden biri.   

ITUC'nin raporunda 2021 yılında dünya genelinde grev hakkı, sendika kurma veya sendikaya üye olma hakkı, sendikal etkinlikler, temel hak ve özgürlükler, ifade özgürlüğü ve toplantı hakkının ihlal edildiği belirtildi. 

Raporun Türkiye bölümünde hükümetin temel özgürlüklerin yanı sıra işçilerin hak ve özgürlükleri üzerinde de ciddi kısıtlamalara devam ettiği, sendika protestolarına polisin müdahale ettiği ve sendika yöneticilerinin keyfi olarak tutuklandığı belirtildi. İşverenlerin de özellikle "metal, cam, deri ve plastik sektörlerinde örgütlenmeye çalışan işçileri devamlı şekilde işten çıkararak sistematik sendika düşmanlığı yaptığı" vurgulandı.

İş cinayetleri ve kurye eylemleri

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) verilerine göreyse 2021 yılında en az 2 bin 170 işçi, iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Ölenlerin %86'sını ücretliler %14'ünü ise kendi hesabına çalışanlar oluşturdu.

• Kurye ve depo çalışanlarının eylemleri: Bu yıl ise Trendyol Express çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve maaş zamlarının artırılması talebiyle başlattıkları iş bırakma eylemi, Yemeksepeti, Migros, Yurtiçi Kargo gibi çok sayıda şirketin çalışanları arasında da yayıldı. Haftalar süren eylemler neredeyse Türkiye'nin tüm şehirlerinde yapıldı. Protestolar, uzun sürenin ardından Türkiye'de belirli bir meslek kolunun çalışma şartlarına yönelik düzenlenen en büyük eylemler oldu. Sağlık ve medya çalışanları da aynı hak talepleriyle geçtiğimiz aylarda eylemler düzenledi.  

Sendika başkanlarının değerlendirmeleri 

BBC Türkçe'ye konuşan Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın ve KESK Genel Başkanı Mehmet Bozgeyik de geçtiğimiz yılı değerlendirdi. Milyonlarca kamu çalışanını ve emeklisini ilgilendiren "6'ncı Dönem Toplu Sözleşme'nin" 2021 yılı içinde mücadele verdikleri önemli alanlardan biri olduğunu söyleyen Ali Yalçın, sözleşmedeki kazanımlara karşılık ekonomideki dalgalanmanın ve artan hayat pahalılığının alım gücünü yeniden aşağı çektiğini vurguladı. Yalçın buna karşılık ek zam talebinde bulunduklarını anlatarak şunları söyledi: 

"Şubat ayında açıklanan enflasyon, Ocak ayında maaşlara yansıyan zammın üstüne çıktı. Memurların alım gücü düştü. Bu yüzden enflasyon karşısında aylık eşel mobil sistemini gündeme getirdik. Enflasyonist bir ortamda sabit gelirlilerin ezilmemesi için eşel mobil işlemeli. Aylık olmasa bile en azından 3 ayda bir olmalı."

Hem Yalçın hem de Bozgeyik ekonomik şartların sendikal örgütlenmeyi artırdığını savundu.

Erdoğan'ın 1 Mayıs mesajı 

Cumhurbaşkanı Erdoğan dün 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü'ne ilişkin açıklamasında 2009 yılında bugünü yeniden resmî tatil ilan ettiklerini hatırlatarak "Hayata işçi unvanıyla başlamış bir kardeşiniz olarak, 1 Mayıs’ı kendi bayramım olarak da kabul ediyorum." dedi. Erdoğan açıklamasının devamında şunları söyledi: 

"Maalesef ülkemizde bazı kesimlerde bir şükürsüzlük, bir tatminsizlik, bir karamsarlık aldı başını gidiyor. Hâlbuki önce elimizdekilere şükredeceğiz, sonra daha iyisi için çalışacağız. Hayat pahalılığı sebebiyle alım gücümüz bir parça düşmüş olabilir ama 30 milyon vatandaşımıza çalışacak iş, her ay evine girecek düzenli gelir sağladıktan sonra inşallah bu kayıpların hepsini de kısa sürede telafi ederiz. Devlet olarak çalışanlarımıza destek olmak için kendi gelirlerimizden vazgeçtik. Önümüzdeki dönemde de çalışan ve işçilerimizi her alanda desteklemeye devam edeceğiz."