Avrupa Birliği'nden yapay zekanın düzenlenmesi için kritik adım

Avrupa Parlamentosu, tüketicileri yapay zekanın potansiyel olarak tehlikeli uygulamalarından korumayı amaçlayan Avrupa Birliği (AB) Yapay Zeka Yasası'nı Çarşamba günü onayladı. "Risk temelli bir yaklaşım"ın benimsendiği mevzuat, kanun yapıcıların, yapay zeka uygulamalarının ne kadar tehlikeli olabileceğini öngörmelerine olanak sağlayan bir takım kısıtlamalar içeriyor.

Geniş açı: Son bir yılın belki de en çok konuşulan teknoloji başlığı olan yapay zekanın kötü amaçlar için kullanılabileceği; demokrasiyi altüst edebilecek gözetim, algoritmik olarak yönlendirilen ayrımcılık ve üretken yanlış bilgilendirmeye yol açabileceği endişesiyle AB, yapay zekanın olası tehlikelerine karşı benzer uygulamalar ortaya koymak için çalışmalar yürüten diğer hükümetlerden çok daha hızlı hareket ediyor.

• Buna göre, kabul edilen yasa ile kolluk kuvvetlerinin analitik kullanarak suç davranışlarına yönelik tahmin yürütmesine olanak tanıyan sistemler gibi Avrupalı kanun yapıcılar tarafından "kabul edilemez" olarak nitelendirilen yapay zeka araçlarının yasaklanması mümkün olacak. 
• Ayrıca, seçim sonuçlarını etkilemek için seçmenleri yönlendirebilecek araçlar veya insanların sosyal ağlarda hangi gönderileri, fotoğrafları ve videoları görecekleri konusunda öneride bulunan tavsiye algoritmaları gibi "yüksek riskli" olarak kabul edilen teknolojiler de sınırlandırılabilecek.

Hedef: Yasa tasarısı, ABD merkezli OpenAI tarafından geliştirilen popüler sohbet robotu ChatGPT gibi genellikle insana yakın bir şekilde metin veya görüntü oluşturan yapay zeka araçları için yeni yükümlülükler getirerek üretken yapay zekada son zamanlarda yaşanan patlamayı hedef alıyor. 

• Buna göre, bu teknolojileri üreten şirketlerin, yapay zekanın yanlış bilgileri yaymak için kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla bu araçlar tarafından üretilen içeriği etiketlemek zorunda kalacağı; araçların eğitilmesinde hangi telif hakkıyla korunan verilerin kullanıldığına dair özetler yayınlamakla sorumlu olacağı belirtiliyor.

Ne anlama geliyor: Mevzuatın yapay zeka odağında teknolojiler üreten şirketler için potansiyel olarak yarattığı tehdit öylesine büyük ki OpenAI, nihai metinde yer alanlara bağlı olarak şirketin Avrupa'dan çekilmek zorunda kalabileceğini söylüyor.

• Her ne kadar Avrupa Parlamentosu'nun onayı yasama süreci için son derece kritik bir adım olsa da tasarı hâlâ üyelerinin büyük bir kısmı AB üyesi ülkelerin devlet ya da hükümet başkanlarından oluşan Avrupa Konseyi'nin müzakerelerini bekliyor. Buna göre, yetkililer, yıl sonuna kadar nihai bir anlaşmaya varmayı umduklarını ifade ediyor.

Öte yandan: Aralarında Microsoft, OpenAI ve Google'ın da bulunduğu ABD merkezli şirketleri hâlihazırda bir süredir yapay zekanın regüle edilmesi için çağrıda bulunuyor. Bu hususta kısa bir süre önce Senato Yargı Komitesi karşısına çıkan OpenAI CEO'su Sam Altman, ABD'nin yapay zekâyı düzenlemesi için çağrıda bulunarak yapay zekâ şirketlerine lisans vermek için yeni bir ajans kurulması gerektiğini ifade etmişti. 

• İfadesi sırasında yapay zekanın zamanında matbaanın yarattığı etkiyi yaratabileceğini belirten Altman, teknolojinin potansiyel tehlikeleri olduğunu da kabul ederek "Bence bu teknoloji yanlış giderse, oldukça yanlış gidebilir... bu konuda sesimizi duyurmak istiyoruz," ifadelerini kullanmıştı. 
• Benzer şekilde, Google da daha önce defalarca yapay zekanın düzenlemesi için çağrıda bulunan Google da yakın zamanda yapay zekanın "güvenilir" bir şekilde geliştirilmesi için Ticaret Bakanlığı'na bir teklif sunmuş; söz konusu teklifte şirket, "daha fazla şeffaflık yaratmayı amaçlayan hükümetlerin önemli ödünler getireceği" konusunda uyarıda bulunarak AB'nin yapay zeka yasasını hedef göstermişti.

• Bununla birlikte, geçtiğimiz hafta Birleşik Krallık Başbakanı Rishi Sunak ile ABD Başkanı Joe Biden bir araya gelmiş, bu buluşma sonrasında Birleşik Krallık ve ABD'nin yapay zeka güvenliği için birlikte çalışma konusunda anlaşmaya vardığı; tam tarih verilmemekle birlikte Birleşik Krallık'ın bu yılın sonlarında yapay zeka güvenliği konusunda küresel bir zirveye ev sahipliği yapacağı bildirilmişti.