Başrolünde kent olan bir üçleme: Joachim Trier’in gözünden Oslo

Modern sinemanın en önemli yönetmenlerinden Joachim Trier’in "Tekrar", "Oslo, 31 Ağustos" ve "Dünyanın En Kötü İnsanı" filmlerinde Oslo başroldedir ve izleyiciye şehrin gerçekçi bir portresini sunar. "Oslo Üçlemesi"nin haritasını çıkarıp Kuzey Avrupa’nın bu en güzel şehirlerinden Oslo’yu Trier’in gözünden geziyoruz.
Başrolünde kent olan bir üçleme: Joachim Trier’in gözünden Oslo

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

The New York Times, Hollywood’un yanı sıra dünyanın dört bir yanından 500’den fazla yönetmen, oyuncu ve sektörün önde gelen isimlerinden oluşan jürisiyle 21. yüzyılın en iyi 100 filmini belirledi. Jürideki Nuri Bilge Ceylan’ın seçtiği 10 filmlik listede 3. sırada Joachim Trier’ın Oslo, 31 Ağustos’u yer alıyordu. Dünyanın En Kötü İnsanı ise 100 filmlik listenin 76. sırasına konumlandı.

Trier’in Oslo Üçlemesi olarak adlandırdığı seri, 2006’da Tekrar ile başlayıp 2011’deki Oslo, 31 Ağustos ve 2021’deki Dünyanın En Kötü İnsanı ile son buldu. Her üç film de orta sınıfı temsil eden kimlikleriyle, umutsuzluk ve arayış içinde yapılan yanlış seçimlerin sonuçlarıyla boğuşan hayatları ele alıyor. Bu filmler aynı zamanda Oslo yaşamına özgü ayrıntılar ile şehrin siluetini başrole taşıyor. 

Geçen baharda Oslo’yu Trier’in film mekanlarının bir haritasını oluşturarak gezdim ve bir yönetmenin gözünden şehri deneyimledim. Bu gezi, üç filmin de başrolündeki Anders Danielsen Lie’ın “Kültürün nesnelerle aktarıldığı bir zamanda büyüdüm. Onlarla beraber yaşıyorduk. Onları tutup kaldırabiliyorduk ve ellerimizle tutabiliyorduk” repliğinin hissettirdiği kültüre dokunmak ve içinde olmak gibiydi. İkonik 30 Ağustos’a sayılı günler kala Joachim Trier’in filmlerindeki mekanların yer aldığı Oslo haritası...

1 Haxthausens gate

Tekrar filminin açılış sahnesinde Erik ve Philip, yazdıkları kitabın bir kopyasını bu sokakta bulunan posta kutusundan içeri atar. Burada aslında böyle bir posta kutusu yok ama sahnenin kadrajındaki her detay aynı şekilde durmakta. Yönetmen Joachim Trier, Norveçlilerin gururla kutladığı anayasa kabulü olan 17 Mayıs Ulusal Günü’nün geçit töreninden görüntülerle Oslo Üçlemesi’ni başlatır. Trier, Oslo’nun en prestijli bölgelerinden biri olan Frogner’in ana caddesi ve şehir merkezini bu özel günde yaşanan her türlü eğlenceyi gösterdiği kadrajlarıyla sinemaseverlere aktarır.

Stensparken

Oslo, 31 Ağustos’ta Andres’in rehabilitasyon merkezinden çıktıktan sonraki bir gününü izlerken eski arkadaşı Thomas ile buluşmasına da şahit oluruz. İkili Thomas’ın evinden çıkıp Stensparken içindeki Blåsen tepesindeki banka oturarak uzun bir konuşma yapar. Ölümden, bağımlılıklardan, gelecek kaygılarından bahsederler. Thomas bir aile kurmuştur, Andres ise hiçbir şeyin düzelmeyeceğine inanmaya devam eder. Joachim Trier’in bu konuşmayı burada yaptırmasının en büyük nedenlerden biri gençliğinin parkın yakınlarındaki Stensgata adlı bölgede geçmesi.

Espresso House

Oslo, 31 Ağustos’un tartışmasız en etkileyici sahnelerinden biri ana karakter Andres’i iş görüşmesinden sonra şehrin işlek bölgesindeki bir kafede otururken izlediğimiz anlar. Dünyanın kargaşası gözünün önünden akan Andres, etrafındaki konuşmaları dinlemeye başlar. Bir kızın arkadaşına hayattaki hedeflerini okumasını işiten Andres, bu gelecek hayalleriyle hiçbir ilişki kuramaz ve bir süre sonra da kafeden kalkıp gider.

  • Bu sahne, Parkveien 27’de bulunan Espresso House’da çekildi. Mekan Norveç’in zincir kahvecilerinden birinin şubesi. Kafeye gittiğinizde yerden tavana kadar uzanan camlarından dışarıyı Andres gibi izleyemiyorsunuz çünkü camlara yapıştırılan dekorlar görüntüyü engelliyor. Ama yine de bir kahve alıp o sahneyi anımsamak inanılmaz bir his.

Louis Malle imzalı Le Feu follet’ten birçok referans alan Joachim Trier, Alain’in de Café de Flore’da oturduğu sahneye burada gönderme yapar. Ayrıca Trier mekan zincir bir kahveye dönüşmeden önce ilham almak için birçok kez senaryo çalışmalarını burada yaptıklarını söylüyor.

Vigeland Park

Oslo’da şehrin herhangi bir bölgesine giderken mutlaka bir parkın içinden geçersiniz. Trier de şehirdeki parkları, üç filmde de karakterlerin hayatlarında çok önemli bir şey hakkında konuştuğu veya içinden geçtiği bir tür dönüştürücü mekan olarak kullanıyor. Ayrıca Norveç’te yazlar çok kısa olduğundan özellikle Ağustos’un son günü buralarda vakit geçirmek çok değerli.

Gustav Vigeland’ın devasa heykellerinin bulunduğu Vigeland Park ise hem Tekrar’da hem de Oslo, 31 Ağustos’ta yer alır. Andres, ev partisinde tanıştığı kişilerle yazın bu son gününü parka gelerek bitirmek ister. Sabaha karşı parkın içindeki devasa yüzme havuzuna giren arkadaşlarını sadece izler. Bu yüzme havuzunun da son saatleridir çünkü 1 Eylül’de kapanıp bir sonraki yaz açılacaktır. Trier yine Oslo’nun düzenini izleyicisine metaforik bir gönderme ile sunar.

Ekebergrestauranten

Dünyanın En Kötü İnsanı, Ekebergrestauranten’ın terasından gözüken muhteşem şehir manzarası ile başlar. Aksel, yeni çizgi romanı Ungdom’un yayımlanmasını Oslo’nun tepelerinde yer alan ve şehrin fiyortlarını gören bu restoranda kutlar. Aksel’in sevgilisi Julie ise bu havalı mekandaki partiden erken ayrılır ve Kongsveien yolu üzerinden Gamlebyen’e yani eski şehir olarak adlandırılan bölgeye doğru yürür. Trier, “Oslo’da ışık çok özeldir” der. Bu yolda da güneş batmadan önceki o mükemmel ışığı görürüz.

Ünlü mimar Lars Backer tarafından 1929’da tamamlanan restoranın binası, Avrupa’nın en iyi fonksiyonalist tasarımlarından biri olarak görülüyor. Oslo çok pahalı bir şehir, burada yemek yemek de minimum 40 avrodan başlıyor.

Rouleur Oslo

Dünyanın En Kötü İnsanı’nda Julie ve Aksel’in tanışmalarını da görürüz. İkili, Rouleur Oslo’da ilk kez tanışıp Aksel’in evine geçerler. Mekana şehir merkezinden yürüyerek ulaşacaksınız mutlaka Our Savior’s Cemetery’inin içinden geçmelisiniz. Ünlü Çığlık tablosunun ressamı Edvard Munch’un mezarı da burada bulunuyor.

İçinde fotoğraf sanatçılarının eserleri bulunan Rouleur Oslo, bisiklet kafe olarak da biliniyor. İlk buluşma mekanı olarak görülen bu yer, minimal bir iç mimariye sahip.

Gamlebyen/St. Hallvards Gate 12

Julie, Gamlebyen yani klasik Oslo mimarisine ait binaların çoğunlukla yer aldığı eski şehirdeki bir evdeki düğüne davetsiz bir şekilde katılır. Julie ile Eivind burada tanışıp filmde hafızalara kazınan aldatmama oyununu oynarlar.

İkili, o büyülü sabah, St. Hallvards Gate’in hemen köşesinde soyadlarını öğrenmeden birbirlerine veda ederler.  

Norli Universitetsgata

Julie, okulu bıraktıktan sonra Oslo’nun zincir kitapçılarından biri olan Nori’nin en büyük şubesinde çalışmaya başlar. Bir gün hiç beklemediği bir anda Eivind ile kitapçıda karşılaşır fakat Eivind’in yanında sevgilisi vardır. Eivind ise gözlüğünü unutma bahanesi ile gerip dönüp Julie’ye çalıştığı yeri söylediğinde ikisinin arasındaki o çekime bir kez daha şahit oluruz. Bu arada Norli’de çoğunlukla Norveççe kitaplar var.

Åpent Bakeri Barcode

Eivind ile karşılaştıktan kısa süre sonra Julie, rüya gibi bir sahnede zamanı durdurur. Josefines Gate üzerindeki Aksel’in dairesinden çıkar, Uranienborg Kilisesi’nin yanından geçer ve Professor Dahls Gate boyunca koşar. Barcode bölgesine Eivind’in çalıştığı Åpent Bakeri’ye ulaşır. Yönetmenin bu bölgeyi seçmesindeki en büyük etken ise değişen Oslo mimarisini göstermek.

2000’lerde Oslo Operası’nın hemen yanında Barcode adlı bir dizi bina yükselmeye başlar ve böylelikle şehrin çehresi değişir. Bu yapılar Oslolu entelektüeller tarafından “çirkin” damgasını yemiş olsa da günümüzde şehrin en pahalı bölgesidir. Eivind’in filmin başında bu bölge için “herkese rağmen güzel” demesindeki amaç ise izleyiciye Julie’den daha az eğitimli olduğunu göstermektir.

Trier önceki filmlerde Barcode bölgesine yer vermezken serinin son filminde kullanma nedeni, değişen şehir hayatını gözler önüne sermek. Oslo’nun bu yeni inşa edilmiş, gökdelenlerden oluşan kısmını hem yeni anıların mekanı olarak görür hem de sürekli değişen Oslo’yu gelecek yıllar için belgeler.

St. Hanshaugen Parkı

Julie ve Eivind, Barcode’dan yürüyerek Ullevålsveien yolundan St. Hanshaugen Parkı’nın tepesindeki şehrin harika manzarasına sahip banka ulaşır.

Tüm şehirdeki insanlar donmuştur ve Oslo’da tek canlı olan sadece ikisinin aşkıdır. İşte burada ilişkileri de başlar.

Colletts Gate / Louises Gate

Julie, Eivind ile St. Hanshaugen’da ayrıldıktan sonra Colletts Gate ve Louises Gate boyunca koşar. Şehrin zengin bohemlerinin oturduğu Uranienborg’daki evine döner ve Aksel ile ilişkisini bitirir. Bu koşu sahnesini ise filmin afişinden hatırlayabilirsiniz.

Akershuskaia

Julie, Eivind ile ilişkisinin çatışmalarını hissetmeye başladığında Aksel’den aldığı kötü haber ile yıkılır ve Oslo sokaklarında sabaha kadar yürür. Oslo’da yaz aylarında güneş çok erken doğup çok geç battığından yönetmen bir bakıma zamansızlığı da bize gösterir. Julie, güneşin doğuşunu Akershuskaia İskelesi’ndeki bir yerde oturarak izler.

Trier, röportajlarında mekanlar konusunda çok titiz olduğunu söyler. Çekimlere başlamadan önce oyuncunun hangi ağacın altında olacağına ya da hangi bankta oturacağına karar verdiğini belirtir. Mesela Julie’nin ağlayarak güneşin doğuşunu izlediği bu sahnedeki en iyi açıyı bulmak için bu bölgede uzun süre vakit geçirmişler.

Kunstnernes Hus

Set fotoğrafçısı olarak çalışan Julie’yi Norveç’te modern mimarinin en önemli örneklerinden biri olan Kunstnernes Hus’un girişinde görürüz. Julie burada bir oyuncunun fotoğrafını çeker. O sırada pencereden dışarı baktığında ise Eivind ve onun çocuğunu fark eder.

Trier’in bu mekanı seçmesindeki neden ise film gösterimlerini ve birçok röportajını bu sanat galerisinde yapması. Girişindeki kafede güzel yemekler yiyip şarap içebilirsiniz. Sanat okulundan mezun olan öğrencilerin Kunstnernes Hus’taki sergisine ve kutlama partisine gidip Oslo’da akşam üzeri eğlencesinin nasıl olduğuna şahit olmuştum. Ayrıca Oslo, 31 Ağustos filminin ikonik kafe sahnesinin mekanı da buranın hemen yanındadır.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

YAZARLAR

Eda Solmaz

Eda Solmaz

Müzik yazarı

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

DuendeDuende
∙

HİKAYE

'Yaşayan Otobiyografi' üçlemesinin düşündürdükleri: Geleceğe dair hayal kurarken bugünün ihtimallerine açık kalmak mümkün mü?

Deborah Levy’nin "Yaşayan Otobiyografi" üçlemesi, bir kadının kendine ait bir hayat kurma çabasını anlatıyor. Bu kitapların eşliğinde, eski düzenin artık bize uymadığı ama yenisinin henüz şekillenmediği dönemleri, geleceğe dair hayallerimizi korurken bugünkü hayatımızı ertelememenin yollarını düşünüyoruz.

Elvan Omay

·

15 Kas 2026

'Yaşayan Otobiyografi' üçlemesinin düşündürdükleri: Geleceğe dair hayal kurarken bugünün ihtimallerine açık kalmak mümkün mü?
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?

Hollanda merkezli sinema zinciri Pathé ve Amsterdam merkezli kreatif ajans ACE, "Pathé REWIND" adlı bir deneye imza attı. Amaç, insanların sevdikleri bir filmi hipnozun etkisiyle ilk kez izliyormuş gibi hissedip hissedemeyeceğini görmekti. Biz de bu deneyden yola çıkarak Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) üyelerine hangi filmi hafızalarından silip yeniden ilk kez izlemek isteyeceklerini sorduk.

Deniz Aytekin

·

13 Kas 2026

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Burcu Fikretoğlu ile Orpheus’un izinde, varlıkla yokluk arasında: 'Taşların uykusunu taklit etmek'

Atina’da yer alan National Archaeological Museum, kalıcı koleksiyonunun içinde ilk kez çağdaş bir sanatçının solo sergisine ev sahipliği yapıyor. William Kentridge’in “Imitate the Sleep of Stones” adlı sergisi, Burcu Fikretoğlu küratörlüğünde izleyiciyle buluşuyor. Sergi, sevdiği Eurydice’yi yeniden hayata döndürmek amacıyla yeraltı dünyasına inen müzisyen Orpheus’un antik Yunan mitinden yola çıkıyor. Sergiyi küratörü Burcu Fikretoğlu’ndan dinledik.

Burcu Dimili

·

13 Kas 2026

Burcu Fikretoğlu ile Orpheus’un izinde, varlıkla yokluk arasında: 'Taşların uykusunu taklit etmek'
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Lee Chang-dong'dan 'Possible Love': Direnişe bakmak

Lee Chang-dong’un "Possible Love"ı, 2009’daki Ssangyong Motor grevinden yola çıkarak sınıf çatışmasını, emeği ve başkalarının acılarına bakmanın etik sınırlarını sorguluyor. İşini kaybeden Choi Ho-seok ve eşi Ahn Mi-ok'a odaklanan film, kendi bakışını bu çifti filme çekmek isteyen Lee Ye-ji'nin gözüyle harmanlıyor. Bazı şeyler kamera orada olduğu için gizleniyor, bazıları ise kamera sayesinde ortaya çıkıyor.

Aslı Ildır

·

12 Kas 2026

Lee Chang-dong'dan 'Possible Love': Direnişe bakmak
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Radu Jude: 'Benim sorumluluğum seyirciye değil, sinemaya karşı'

19. yüzyılda yaşamış Fransız bir hizmetçiyi, Rumen göçmen işçileri ve Roberto Rossellini'yi birbirine bağlayan ne olabilir? Radu Jude'ye sorarsanız, pek çok nokta... Yönetmen son filminde, birbirinden uzak görünen bu dünyaları biraraya getirerek ekonomik göçün görünmeyen insani bedellerine odaklanıyor. Viyana Film Festivali’ndeki sohbetimiz sinemadan siyasete, sömürüden iyi niyete, karamsarlıktan gerçekleri olduğu gibi görebilmeye uzandı.

Müge Turan

·

12 Kas 2026

Radu Jude: 'Benim sorumluluğum seyirciye değil, sinemaya karşı'