Birleşik Krallık'ta neler oluyor?

GBP/USD kuru, Asya piyasalarında %4’ten fazla değer kaybıyla 1,03 seviyesine kadar gerileyerek tarihinde gördüğü en düşük seviyeyi kaydetti. Kur, gün içerisinde ufak bir toparlanma kaydetse de hala 37 yılın en düşük seviyesinde yer alıyor. 10 yıllık gösterge tahvil faizleri %4’ün üzerine çıkarak 12 yıllık zirveyi kaydederken, piyasalarda Bank of England’ın kasım ayına kadar 200 baz puan faiz artışına gitmesi fiyatlanıyor. Peki neden, Birleşik Krallık’ta neler oluyor?

• Vergi indirimleri: GBP’deki tarihi düşüşün öncelikli sebebi olarak, Birleşik Krallık hükümetinin henüz açıklamış olduğu vergi indirimi paketi gösteriliyor.
  
  Maliye Bakanı Kwasi Kwarteng’in açıklamış olduğu vergi paketi 50 yılın en büyük ve kapsamlı vergi indirimlerini içeriyor ve Kwarteng bunun bir başlangıç olduğunu, “dahasının geleceğini” söylüyor. Ekonomistler ise bunun “bir kumar” olduğunu, enflasyonist bir ortamda böylesine vergi indirimlerinin tehlikeli sonuçlara yol açabileceğini ve enflasyonda daha yüksek artışlara sebep olabileceğini savunuyor. Bakan Kwarteng  ise kısa dönem piyasa hareketlerine değil, uzun vadeli büyümeye odaklı olduğunu ve enflasyonu düşürmenin Bank of England’ın görevi olduğunu ifade ediyor.
  
  Vergi paketi, yıllık 150 bin GBP üzerinde yer alan en yüksek gelir grubuna %5’lik, yıllık 12 bin - 50 bin GBP bandında yer alan gelir grubuna ise %1’lik gelir vergisi indirimi yapılması, emlak alımlarında damga vergisi muafiyeti eşiğinin yükseltilmesi, sosyal güvenlik primlerine bir önceki hükümet tarafından konulan, her bir GBP için 1,25 penny’lik artışın geri alınması, alkollü içkilere getirilmesi planlanan yeni vergilerin iptali ve 2023’te gerçekleştirileceği duyurulan %6’lık kurumlar vergisi artışının iptali gibi mefhumları içeriyor.
  
  Paketin 2026-2027 dönemine kadar 45 milyar GBP maliyete yol açması, bu maliyetin ise kamu borçlanması yoluyla finanse edilmesi bekleniyor.
  
  
• Tepkiler:  Konuyla ilgili İşçi Partisi parlementeri ve gölge Maliye Bakanı Rachel Reeves, “Başbakan ve bakan kumarhanede sürekli kaybeden iki kumarbaz gibi fakat kaybettikleri kendi paraları değil, bizim paramız” açıklamasında bulundu.
  
  Financial Times’a konuşan Resolution Foundation direktörü Torsten Bell, Başbakan Liz Truss’ın vergi kesintisi ve deregülasyon hamlelerinin 80’lerdekiyle aynı etkiyi yapmayacağını, Birleşik Krallık’ta gelir vergisinin halihazırda çok düşük olduğunu ve ekonominin pek çok gelişmiş ekonomiden daha az regülasyona tabi olduğunu söyledi. Bell hamlenin muhtemelen, “Daha kötü bir kamu maliyesi, daha yüksek borçlama maliyetleri ve daha düşük kamu harcamalarıyla” sonuçlanacağını düşündüğünü belirtti.
  
  Singapur Merkez Bankası başekonomisti Mansoor Mohi-uddin, ülkenin politika yapıcıların güveni yeniden tesis etmekte zorlandığı, genellikle gelişmekte olan ülkelerde görülen bir sarmalın içine doğru ilerlediğini ifade etti.
  
  
• Bank of England: Hamlenin duyurulmasının ardından GBP’nin tarihi dip seviyelere gerilemesiyle birlikte gözler Bank of England’a çevrildi. Eski bir Bank of England üyesi olan Sushil Wadhwani, “Hala Bank of England’da çalışıyor olsaydım, bu hafta ekstra bir toplantı düzenleme fikrine olumlu gözle bakardım” ifadelerini kullandı.
  
  Queens’ College başkanı ve ekonomi profesörü olan Mohamed El-Erian ise, Bank of England’ın konuya ilişkin bir şeyler yapması ve daha “şahinleşmesi” yönünde beklentilerin arttığını aktardı.
  
  Piyasa katılımcıları Bank of England’ın bu hafta acil bir toplantı düzenleyerek duruma müdahale etmesini bekliyor. JP Morgan ekonomistleri ise Bank of England’ın yazılı veya sözlü bir açıklama yapmasını beklediklerini aktarıyor. Piyasalarda ise BoE’nin kasım ayına kadar 200 baz puanlık faiz artışına gitmesi ihtimali fiyatlanıyor.