Çiftlikten Çatala

Ayşe Erenel Margossian

Her geçen gün yükselen “Çiftlikten Çatala” trendi, gıda sistemlerini daha adil, sağlıklı ve çevreye daha da duyarlı hale getirmeyi amaçlıyor.

Pandemi sürecinde mevcut gıda sistemlerinin COVID-19 gibi krizler karşısında sürdürülebilir olmadıklarına şahit olduk. Bu sistemler; küresel sera gazı salımının üçte birinden, doğal kaynakların harcanmasından, biyoçeşitlilik kaybından ve sağlık sorunlarından sorumlular. Aynı zamanda gelir adaletsizliği ile bireylerin özellikle de çiftçilerin yaşadığı geçim sıkıntısı, ortaya çıkan sosyal problemlerin başında yer alıyor.

Diğer yandan gıda sistemlerinde daha sürdürülebilir yöntemler kullanmak, yeni fırsatları da beraberinde getiriyor olacak. Yeni teknolojilerle bilimsel buluşların birleşiminin, toplumsal farkındalığı artırma ve üreticiden nihai tüketiciye kadar tüm bireylere fayda sağlama kapasitesi var.

Sürdürülebilir bir gıda sistemine geçişi hızlandıracak “Çiftlikten Çatala” stratejisinin gıda sistemleri için şart koştuğu sistemin gereklilikleri şöyle:

• Çevreye nötr, hatta pozitif etkisi olmalı,
• İklim krizinin azalmasına ve etkilerine uyum sağlamaya yardımcı olmalı,
• Biyoçeşitlilik kaybını tersine çevirmeli,
• Gıda güvenliğini ve halk sağlığını garanti altına almalı, 
• Her bireyin yeterli, güvenli, besleyici, sürdürülebilir gıdaya ulaşımını sağlamalı,
• Adil ticari getiri sağlarken gıda alımı gücünü koruyabilmeli ve tedarikçileri adil ticarete teşvik etmeli.

İdeal olan sistemlerin, ulusların bu stratejiye doğru evrilmeleri olacaktır ancak bizler de elimizden geleni yaparak sürece destek olabiliriz. Dünyahali’nin Dünya Günü Özel sayısında, Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver ‘ Herkes Kendi Gıdasını Yetiştirebilir!’ başlıklı yazısında, küçük ölçekte de olsa, hepimizin ister bahçemizde ister saksımızda, topraktan tabağa nasıl gıdamızı yetiştirebileceğimizden ve daha birçok yöntemden bahsetmiş. Biz de evimizde, bahçemizde Tanrıöver’ın bahsettiği benzer yöntemleri uyguluyoruz hâlihazırda. 

Yaşadığım bölgenin kuzeyinde bulunan Ewshurt Park ‘a ilk kez bir “foraging atölyesi”  için gitme fırsatım oldu ve uyguladıkları yöntemlerden çok etkilendim. Foraging atöyesi, doğada yiyecek aradığımız, çiftlikte doğada, kendiliğinden üreyen otların, çiçek türlerinin isimlerini öğrenip tadına bakıp hatta toplayıp yemeklerde, çaylarda kullandığımız bir atölye. Ewshurt Park’ın kapısı tüm şeffaflığı ve dürüstlüğüyle bütün ziyaretçilere açık. Bu büyük çiftlik, uyguladığı onarıcı tarım yöntemleriyle, topraktaki canlılığı tekrar sağlıyor, biyoçeşitlilik kaybını azaltıyor ve böylece iklim krizine karşı da harekete geçiyor. 

• Ülkemizde onarıcı tarım denilince ilk akla gelen isim, hem eğitim hem de danışmanlık konularında hizmet veren Anadolu Meraları. Bütüncül yönetim ve onarıcı tarım ile ilgili daha fazla Türkçe kaynağa ulaşmak için web sitelerine göz atmanızı tavsiye ederim.

Ewhurt Park’ın diğer bir özelliği ise Londra, Notting Hill’deki The Good Plot ‘un menüsünde bulunan lezzetli tariflerinin malzemelerini tedarik ediyor olması. Ayrıca çiftlikte elde edilen birçok ürünü de The Good Plot ‘dan satın alabiliyorsunuz. Yani bir diğer deyişle bu dükkandan satılan aldığınız her ürün topraktan, ilk üreticisi olan çiftlikten çatalınıza geliyor.

• Geçen hafta Mardin gezisi sırasında yoğun tavsiye üzerine gittiğim Cercis Murat Konağı da oldukça etkileyiciydi. Topraktan tabağa gelen kereviz sarmasının, tüm mezelerin ve Süryani şarabının tadı damağımda kalsa da, en çok Cercis Murat Konağı sayesinde tanıdığım Ebru Baybara Demir projelerine ve yaptıklarına hayran oldum. Ebru Baybara Demir’in yakın zamanda çektiği videosunda yaptıklarını, gelecek planlarını ve hepimizin neler yapabileceğini ve bir an önce harekete geçmemiz gerektiğini çok güzel anlatmış.

Ekolojik endişemiz devam ederken, bu endişe karşısında harekete geçen herkes bize umut oluyor. Artık hiç birimizin bekleyecek zamanı kalmadı; o zaman, bir gün artık bugün!