Çip kıtlığı yeni güçlü oyuncuları ortaya çıkardı

Pandeminin başlamasıyla birlikte hızlıca evden çalışmaya geçiş sürecinde teknolojik aletlere olan talep artışı, hâlihazırda üretilen çip miktarıyla karşılanamadı ve çip kıtlığı ortaya çıktı. Kısa bir süre sonra bu sorun evden çalışma ihtiyaçlarının ötesine geçerek tabletler, oyun konsolları, oyun bilgisayarları için grafik kartları gibi ev içi eğlencesi ürünlerinin satışlarının artmasıyla daha da büyüdü.

Öte yandan, otomotiv sektörünün en büyük çip tedarikçilerinden biri olan Japonya merkezli Renesas Electronics'te çıkan yangın ve Teksas'taki en büyük çip üreticilerinin fabrikalarının kapanmasına neden olan soğuk hava dalgası olayı da çip krizini oldukça etkiledi. Otomobil şirketlerinin üretimi durdurmasına neden olan bu sorunla birlikte nakliyat için konteyner sayısının az olması, ürünlerin parçalarının ve hammaddelerinin de teslimatını da engelledi.

Ne zamana kadar sürecek?

Çip üretimi ve talebindeki uyumsuzluklar yıllar boyunca vardı ancak bu boyutlarda değildi. Bu konuda Intel'in CEO'su Pat Gelsinger, 2021'in sonuna kadar süreceğini öngördüğü çip kıtlığının en kötü kısmını atlattığımızı ve 2023'te sorunun azalacağını düşündüğünü söyledi. IBM CEO'su Arvind Krishna ise bu sorunun 2024'e kadar sürmesini beklediğini belirtti.

Üretimi artırmak için neler yapılabilir?

Yarı iletken üreticileri, üretim kapasitesini artırmak için çalışıyorlar ancak bunu yapmak çok da kolay değil. Yakın zamanda Intel ve Samsung, ABD'de yeni çip fabrikaları kuracağını duyurdu. Ancak Intel'in üretim ve tedarik zinciri lideri Keyvan Esfarjani, 2024'ün ikinci yarısına kadar seri üretime başlayamayacaklarını söyledi. Yeni üretim tesisi hem maliyetli hem de istenilen kapasiteye ulaşması zaman alıyor.

Bunun için Intel CEO'su Gelsinger, otomobil üreticilerini, çipin boyutunu küçülterek çipi üzerinde taşıyan transistörlerin sayısını artıran yeni "minyatürleşme" üretim teknolojisi gibi yeni teknolojileri kullanmaya çağırıyor.

Talep düşük profilli şirketlere yöneldi

Aslında çip kıtlığı sıkıntısı, bazı şirketlerin faaliyetlerinin iyileşmesini sağladı. Eski tip fabrikaları olan düşük profilli çip üreticileri, çip kıtlığı döneminde şaşırtıcı derecede güçlü hâle geldi ve arz sıkıntısını aşabilecek değişiklikler sağladı.

• Sözleşme değişikliği: Mikro denetleyiciler adı verilen çipleri üreten Microchip Technology şirketi, küresel çip kıtlığı sayesinde yükselişe geçti. Normalde müşterilerinin siparişleri teslimattan sonraki 90 gün içinde iptal etmesine izin veren şirket, çip kıtlığı döneminde 12 aylık siparişler için sözleşme imzalayan müşterilere teslimat önceliği sunmaya başladı. Bu taahhüt, çip kıtlığı dönemi bittiğinde siparişlerin iptal olma ihtimalini azaltarak şirkete yeni işçi ve maliyetli ekipmanları alma konusunda güven sağladı ve şirketin CEO'su Ganesh Moorthy, son çeyrekte kârın üç katına çıktığını ve satışların %26 artarak 1,65 milyar dolara ulaştığını bildirdi. 
• Üreticiler ve satıcılar: Çip sıkıntısı, uzun vadede pazar gücünün çip alıcılarından özellikle yarı iletkenler üreten fabrikalara sahip satıcılara doğru kayma eğilimine neden oldu. En görünür fayda sağlayanlar, diğer şirketler için çip üreten "dökümhane" adı verilen hizmetler sunan Taiwan Semiconductor Manufacturing Company gibi dev çip üreticileri oldu. Binlerce müşteriye çeşitli çipler tasarlayan ve satan Microchip, NXP Semiconductors, STMicroelectronics, Onsemi ve Infineon gibi daha az bilinen çip üreticilerinin etkisi de kıtlık döneminde keskin bir şekilde arttı. Pek çok ürünü kendi eski fabrikalarında üreten bu şirketlerin artık hangi müşterilerin çip alacağı konusunda seçicilikleri artıyor ve şirketler, müşterilerden hangi çiplere ihtiyaç duyacakları hakkında daha fazla bilgiyi erkenden paylaşmalarını istiyor. Bu da üretimi nasıl artıracaklarına ilişkin kararlar almalarına yardımcı oluyor.
• Üretim teknolojileri: Çip kıtlığıyla, çiplerin üretimi için gerekli silikon levhaları üreten dökümhane tesislerine sahip olanlarla birlikte çip fabrikaları daha değerli hâle geldi çünkü üretim maliyeti arttı ve çip tasarımcıları artık ürünlerini yapmak için gelişmiş fabrikaları tercih etmemeye başladı. Böylece bazı dökümhanelere ve eski üretim teknolojilerine yapılan yatırımlar arttı. 
• Tasarım değişiklikleri: Öte yandan, çip tasarlayan şirketler de yeni taktikler geliştirmeye başladı. Capgemini küresel genel müdür yardımcısı Shiv Tasker, bazı tasarımcıların ürünlerini farklı fabrikalarda daha fazla üretim kapasitesine sahip olacak şekilde uyarladığını söyledi. Çipleri fiyat-performans açısından değerlendirip satın alan şirketler ise artık bulunabilirliği daha çok önemsiyor. Şirketlerin ekipmanları ve diğer cihazları internete bağlamasına yardımcı olacak cihazlar ve yazılımlar geliştiren bir start-up olan BrightAI kurucu ortağı Alex Hawkinson, farklı çiplere uyum sağlamak için devre kartını altı ay içinde dört kez yeniden tasarladığını söyledi. Şirket, ayrıca Çin'den alınan parçalarla ürünleri daha hızlı revize etmek için bazı tasarımcıları Çin'e transfer ettiklerini aktardı.
• Büyük oyuncular: Otomobil üreticileri gibi daha büyük çip kullanıcıları artık taşeronlarla çalışmak yerine doğrudan üreticilerle konuşmaya başladı. General Motors, ekim ayında elektrikli araçlar için enerji tasarruflu parçalar üreten yeni fabrikadan gelen yarı iletkenleri paylaşması için çip üreticisi Wolfspeed'le bir anlaşma yaptı.