Pandeminin başlamasıyla birlikte hızlıca evden çalışmaya geçiş sürecinde teknolojik aletlere olan talep artışı, hâlihazırda üretilen çip miktarıyla karşılanamadı ve çip kıtlığı ortaya çıktı. Kısa bir süre sonra bu sorun evden çalışma ihtiyaçlarının ötesine geçerek tabletler, oyun konsolları, oyun bilgisayarları için grafik kartları gibi ev içi eğlencesi ürünlerinin satışlarının artmasıyla daha da büyüdü.Öte yandan, otomotiv sektörünün en büyük çip tedarikçilerinden biri olan Japonya merkezli Renesas Electronics'te çıkan yangın ve Teksas'taki en büyük çip üreticilerinin fabrikalarının kapanmasına neden olan soğuk hava dalgası olayı da çip krizini oldukça etkiledi. Otomobil şirketlerinin üretimi durdurmasına neden olan bu sorunla birlikte nakliyat için konteyner sayısının az olması, ürünlerin parçalarının ve hammaddelerinin de teslimatını da engelledi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne zamana kadar sürecek?</h2>Çip üretimi ve talebindeki uyumsuzluklar yıllar boyunca vardı ancak bu boyutlarda değildi. Bu konuda Intel'in CEO'su Pat Gelsinger, 2021'in sonuna kadar süreceğini öngördüğü çip kıtlığının en kötü kısmını atlattığımızı ve 2023'te sorunun azalacağını düşündüğünü söyledi. IBM CEO'su Arvind Krishna ise bu sorunun 2024'e kadar sürmesini beklediğini <a fr-original-style="" href="https://www.cnet.com/tech/computing/how-the-global-chip-shortage-is-boosting-us-manufacturing/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtti</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Üretimi artırmak için neler yapılabilir?</h2>Yarı iletken üreticileri, üretim kapasitesini artırmak için çalışıyorlar ancak bunu yapmak çok da kolay değil. Yakın zamanda Intel ve Samsung, ABD'de yeni çip fabrikaları kuracağını duyurdu. Ancak Intel'in üretim ve tedarik zinciri lideri Keyvan Esfarjani, 2024'ün ikinci yarısına kadar seri üretime başlayamayacaklarını söyledi. Yeni üretim tesisi hem maliyetli hem de istenilen kapasiteye ulaşması zaman alıyor.Bunun için Intel CEO'su Gelsinger, otomobil üreticilerini, çipin boyutunu küçülterek çipi üzerinde taşıyan transistörlerin sayısını artıran yeni "minyatürleşme" üretim teknolojisi gibi yeni teknolojileri kullanmaya çağırıyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Talep düşük profilli şirketlere yöneldi</h2>Aslında çip kıtlığı sıkıntısı, bazı şirketlerin faaliyetlerinin iyileşmesini sağladı. Eski tip fabrikaları olan düşük profilli çip üreticileri, çip kıtlığı döneminde şaşırtıcı derecede güçlü hâle geldi ve arz sıkıntısını aşabilecek değişiklikler <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2021/11/08/technology/computer-chip-shortage.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sağladı</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sözleşme değişikliği: Mikro denetleyiciler adı verilen çipleri üreten Microchip Technology şirketi, küresel çip kıtlığı sayesinde yükselişe geçti. Normalde müşterilerinin siparişleri teslimattan sonraki 90 gün içinde iptal etmesine izin veren şirket, çip kıtlığı döneminde 12 aylık siparişler için sözleşme imzalayan müşterilere teslimat önceliği sunmaya başladı. Bu taahhüt, çip kıtlığı dönemi bittiğinde siparişlerin iptal olma ihtimalini azaltarak şirkete yeni işçi ve maliyetli ekipmanları alma konusunda güven sağladı ve şirketin CEO'su Ganesh Moorthy, son çeyrekte kârın üç katına çıktığını ve satışların %26 artarak 1,65 milyar dolara ulaştığını bildirdi.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üreticiler ve satıcılar: Çip sıkıntısı, uzun vadede pazar gücünün çip alıcılarından özellikle yarı iletkenler üreten fabrikalara sahip satıcılara doğru kayma eğilimine neden oldu. En görünür fayda sağlayanlar, diğer şirketler için çip üreten "dökümhane" adı verilen hizmetler sunan Taiwan Semiconductor Manufacturing Company gibi dev çip üreticileri oldu. Binlerce müşteriye çeşitli çipler tasarlayan ve satan Microchip, NXP Semiconductors, STMicroelectronics, Onsemi ve Infineon gibi daha az bilinen çip üreticilerinin etkisi de kıtlık döneminde keskin bir şekilde arttı. Pek çok ürünü kendi eski fabrikalarında üreten bu şirketlerin artık hangi müşterilerin çip alacağı konusunda seçicilikleri artıyor ve şirketler, müşterilerden hangi çiplere ihtiyaç duyacakları hakkında daha fazla bilgiyi erkenden paylaşmalarını istiyor. Bu da üretimi nasıl artıracaklarına ilişkin kararlar almalarına yardımcı oluyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üretim teknolojileri: Çip kıtlığıyla, çiplerin üretimi için gerekli silikon levhaları üreten dökümhane tesislerine sahip olanlarla birlikte çip fabrikaları daha değerli hâle geldi çünkü üretim maliyeti arttı ve çip tasarımcıları artık ürünlerini yapmak için gelişmiş fabrikaları tercih etmemeye başladı. Böylece bazı dökümhanelere ve eski üretim teknolojilerine yapılan yatırımlar arttı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tasarım değişiklikleri:&nbsp;Öte yandan, çip tasarlayan şirketler de yeni taktikler geliştirmeye başladı. Capgemini küresel genel müdür yardımcısı Shiv Tasker, bazı tasarımcıların ürünlerini farklı fabrikalarda daha fazla üretim kapasitesine sahip olacak şekilde uyarladığını söyledi. Çipleri fiyat-performans açısından değerlendirip satın alan şirketler ise artık bulunabilirliği daha çok önemsiyor. Şirketlerin ekipmanları ve diğer cihazları internete bağlamasına yardımcı olacak cihazlar ve yazılımlar geliştiren bir start-up olan BrightAI kurucu ortağı Alex Hawkinson, farklı çiplere uyum sağlamak için devre kartını altı ay içinde dört kez yeniden tasarladığını söyledi. Şirket, ayrıca Çin'den alınan parçalarla ürünleri daha hızlı revize etmek için bazı tasarımcıları Çin'e transfer ettiklerini aktardı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Büyük oyuncular:&nbsp;Otomobil üreticileri gibi daha büyük çip kullanıcıları artık taşeronlarla çalışmak yerine doğrudan üreticilerle konuşmaya başladı. General Motors, ekim ayında elektrikli araçlar için enerji tasarruflu parçalar üreten yeni fabrikadan gelen yarı iletkenleri paylaşması için çip üreticisi Wolfspeed'le bir anlaşma yaptı.</li></ul>

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

Çip kıtlığı yeni güçlü oyuncuları ortaya çıkardı 

İnsanlar yıllar boyu, gece gökyüzüne bakarak onun ötesinin, uzayın hayalini kurdu. Gökyüzüne bakarken yıldızları hayal güçlerinde gruplayan insanlar, grupladıkları bu yıldızları, bir hayvana, mitolojik bir karaktere veya bir nesneye benzeterek takımyıldızları oluşturdu. Bazıları da daha ileriyi görebilmek için teleskoplar yaptı ve muhteşem keşiflere imza attı. Merakını daha da ileri taşıyan Wright kardeşler, gökyüzüne bir adım daha yaklaşabilmek için uçağı icat etti. Yıllar sonra, 20'nci yüzyılın ikinci yarısında, bu fikrin geliştirilmesiyle yörünge hızına ulaşmak için yerçekimi kuvvetini yenecek kadar güçlü roketler geliştirildi ve uzay araştırmalarının gerçeğe dönüşmesi için yeni yollar açıldı. Bu durum, günümüzde gezegeni dışarıdan görebilmek için bir koltuğa milyarlar ödeyen sivil insanların birkaç gün, hatta birkaç dakikalık macerası olacak kadar ilerledi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uzay turizmine ilk adımlar</h2>4 Ekim 1957'de, Sovyetler ilk yapay uydu olan Sputnik 1'i uzaya <a fr-original-style="" href="https://spacetourismguide.com/history-of-space-tourism/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">fırlattı</a>. Dört yıl sonra 12 Nisan 1961'de Yuri Gagarin, Vostok 1'de Dünya yörüngesine giren ilk insan oldu. Uçuşu 108 dakika sürdü ve Gagarin 327 kilometre yüksekliğe ulaştı. O zamandan bu yana yaklaşık 600 insan uzaya gitti.İlk ABD uydusu Explorer 1, 31 Ocak 1958'de yörüngeye girdi. 1961'de Alan Shepard, uzaya uçan ilk ABD vatandaşı oldu. 1960'ların sonlarında, insanların uzay uçuşunun tekrarlanabileceği kanıtlanmış oldu.&nbsp;1970'lerde, eğitimli astronotlar ve kozmonotlar dışındakilerin de uzaya gidebileceği konuşulmaya ve uzay turizmi kavramının temelleri atılmaya başlandı. 1972'de ABD Başkanı Richard Nixon, düşük maliyetli ve yeniden&nbsp;kullanılabilir mekiklerin kullanılacağı "Space Shuttle" programını duyurdu. Uzay istasyonları için araştırma yapmayı ve inşaat malzemelerini taşımayı amaçlayan ilk “Shuttle” tasarımlarında yolcu bölümü de bulunuyordu ve uzay turizmi için hazırlanan ilk büyük ölçekteki konsept&nbsp;oldu.&nbsp;1990'lara kadar çok ilerleyemeyen uzay turizmi, 90'lardan sonra hareketlenmeye başladı. SpaceDev, Space Adventures gibi uzay turizmine yönelik çalışmalar yapan şirketler kuruldu. 1990 yılında gazeteci Toyohiro Akiyama, Rusya uzay istasyonu Mir'e gitti. 2001'de ABD vatandaşı Dennis Tito, Rusya ticari uzay uçuşu şirketi MirCorp aracılığıyla Mir uzay istasyonuna bir bilet satın aldı. Mir görevi iptal oldu ve Tito, Space Adventures ile biletini Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) transfer etti. Nisan 2001'de Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yaklaşık sekiz gün kalan Tito, ilk uzay turisti olarak tarihe geçti. Sonraki yıllarda, 2021’e kadar 6 özel vatandaş daha Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2000’li yıllar</h2>2002’de Elon Musk uzay taşımacılığı ve uygun fiyatlı uçuşlar için SpaceX’i, 2004'te Jeff Bezos Blue Origin'i ve Richard Branson Virgin Galactic'i kurdu. Yıllar süren araştırmaların ve testlerin sonunda, bu yıl 11 Temmuz'da Richard Branson ve 20 Temmuz'da Jeff Bezos kendi şirketlerinin uzay araçlarıyla&nbsp;uzaya seyahat&nbsp;etti. NASA ticari uçuş direktörü Phil McAlister, bu seyahatlerin ulaşım konusunda demir yolu sistemleri, otomobiller ve hava yollarının icat edilmesinden sonraki dönemlere benzer bir yenilik dalgasını başlatabileceğini <a fr-original-style="" href="https://www.nextgov.com/emerging-tech/2021/08/nasa-space-tourism-seminal-moment-humanity/184775/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyledi</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Inspiration4</h2>15 Eylül 2021'de, bir sonraki uzay turisti grubu, Jared Isaacman tarafından organize ve finanse edilen Inspiration4 görevi kapsamında SpaceX roketiyle yörüngeye bir seyahat gerçekleştirdi ve Inspiration4 "tamamen sivillerden oluşan ilk uzay görevi" olarak tarihe geçti.İlham veren dörtlü olarak adlandırılan Inspiration4 ekibi, dünyanın yörüngesinde 3 gün dolaşarak uçuşu güvenle tamamladı ve Atlas Okyanusu’na iniş yaptı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden önemli?</h2>Inspiration4'u bir dönüm noktası yapan, halkın katılımını vurgulaması, sıradan insanları yörüngeye göndermesi oldu. Peki uzay yarışı bitti mi? Hayır. Aslında bu bir yarış da değil. SpaceX uçuşları, çoğu insan için finansal olarak karşılayabilecekleri aralığın çok dışında olsa da Virgin Galactic, 250 bin dolarlık biletleriyle şu an 600 rezervasyonun hazır olduğunu söylüyor. Bu, aslında birbiriyle rekabet eden üç milyarderle ilgili değil. Bu gelişmeler, insanlı uzay uçuşu ve uzay turizminde yeni bir dönemin başlangıcına <a fr-original-style="" href="https://theconversation.com/spacex-inspiration4-mission-sent-4-people-with-minimal-training-into-orbit-and-brought-space-tourism-closer-to-reality-167611" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">işaret ediyor</a>.Blue Origin ve Virgin Galactic uçuşlarında, yolcular yörünge altına&nbsp;kadar fırlatıldı ve gelecekte de böyle olacak. Fırlatılan araçlar geri dönmeden önce yalnızca uzayın başlangıcına&nbsp;kadar ulaşabilecek. SpaceX'in Falcon 9&nbsp;roketi ve mürettebatın bulunduğu Dragon aracı ise Dünya'nın çevresini üç gün&nbsp;boyunca dolaşacak kadar güçlü bir şekilde fırlatıldı.&nbsp;St. Jude Çocuk Araştırma Hastanesi için farkındalık ve fon yaratma gibi sosyal bir amaçla gerçekleştirilen ve bununla da dikkat çeken uçuş tamamen Florida'daki uzay üssünden yönetildi. Bezos ve Branson'ın uçuşları, "milyarder şımarıklığı" şeklinde eleştirilere maruz kalırken Inspiration4 uzay turizmini insanlar için daha anlaşılabilir ve ilişkilendirilebilir bir hâle getirdi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Madalyonun diğer yüzü</h2>Space News'un Genel Yayın Yönetmeni Olivier Sanguy, "uzay turizmi" ifadesinin yanıltıcı olabileceğini söylüyor. Inspiration4 ekibi, bu uçuş için 5 aylık bir eğitim aldı ve Sanguy'a göre insanların bir "tatil" için bu kadar eğitim alması pek olası görünmüyor. Öte yandan Sanguy, bu bir uzay uçuşu olduğundan riskin ticari bir uçaktan çok daha yüksek olduğunu da <a fr-original-style="" href="https://www.france24.com/en/video/20210916-spacex-all-civilian-mission-the-label-space-tourism-is-misleading" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">vurguluyor</a>.Uzay turizminin <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/60f838f1b27a8e00062eed88" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gerçek maliyeti</a>, aslında yalnızca uçuşa katılmak için ödenen milyarlar değil. Araştırmacılar, roketlerden yayılan parçacıkların karışımlarını inceleyerek Dünya'nın daha fazla roket egzoz dumanına nasıl tepki vereceğini anlamaya çalışıyor. Çoğu roket, uçaklardan daha fazla küresel ısınmaya neden olacak ölçüde karbon <a fr-original-style="" href="https://www.cnbc.com/2021/08/27/how-blue-origin-spacex-virgin-galactic-space-race-could-impact-the-atmosphere.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">üretiyor</a>. Uzay fırlatma sistemlerinin geliştirilmesi, inşa edilmesi ve işletilmesinden kaynaklanan karbon ayak izi ve diğer sera gazı katkıları da çok fazla.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Büyük oyuncular ne yapıyor?</h2>Virgin Galactic, şirketin “gelecekteki müşteri uçuşları için karbon emisyonlarını dengeleme fırsatlarını incelediğini”&nbsp;söylerken SpaceX doğrudan karbon emisyonları hakkında yorumda bulunmadı ancak Musk, karbon vergisi politikasını destekliyor. SpaceX ve Blue Origin roketleri hidrojen ve oksijen gibi karbonsuz yakıtlar kullanıyor.Aerospace Corporation'da atmosfer bilimcisi olan Martin Ross, bu konudaki çalışmaların geleceği için şu şekilde yorum yapıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Şaşırtıcı bir gelecekten kaçınmak istiyoruz. Şu anda, uzay endüstrisinin sürdürülebilir bir şekilde ilerleyebileceğini söyleyebilmek istiyoruz."</blockquote>

Sonsuzluk ve ötesine: uzay turizmi

14 Eylül’de gerçekleşen Apple Özel Etkinliği’nde Tim Cook, konuşmasına açılış heyecanını Kaliforniya ruhuna benzeterek başladı.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Kaliforniya her zaman büyük hırsları ve hayalleri olan; işleri daha iyi hâle getirmek, dünyayı değiştirmek için iyimserlikle beslenen insanların bulunduğu bir yer olmuştur... Kaliforniya'ya evimiz demekten gurur duyuyoruz."</blockquote>Kaliforniya'dan beslenen bu yaratıcı insanların bir araya geldiği Apple, etkinlikte tanıttığı yeni ürünleriyle meraklılarını heyecanlandırmayı başardı mı?&nbsp;Yeni iPad, Apple Watch ve iPhone modellerinin tanıtıldığı etkinlik, bütün beklentileri karşılamamış olsa da ürünler, geliştirilmiş özellikleriyle kullanıcılara sunuldu. Etkinlikte, yeni ürünlerin yanında&nbsp;iOS 15, iPadOS 15 ve WatchOS 8’in 20 Eylül’de piyasaya sürüleceği de duyuruldu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">iPhone 13 ve iPhone 13 Mini</h2>İlk bakışta çapraz yerleştirilmiş iki arka kamerasıyla dikkat çeken yeni iPhone 13 modelleri, A15 Bionic çiple&nbsp;daha hızlı bir kullanım ve geliştirilmiş bataryasıyla daha uzun pil ömrü&nbsp;sunuyor. Tüm iPhone 13 modellerinde, gelişmiş kamera ve objeye odaklanan akıllı kamera sistemi sinematik modla&nbsp;içerik üreticilere yönelik iyileştirmeler bulunuyor. Ön taraftaki TrueDepth kamera dizisi daha küçük olarak tasarlanan bu modellerde çentik de daha küçük hâle getirilmiş ve Super Retina XDR özelliği kullanılan ekran, iPhone 12 modellerinden daha parlak bir görüntü sağlıyor. 60 ülke ve bölgede 5G özelliğini destekleyen telefonlardan&nbsp;iPhone 13, 799 dolar; iPhone 13 mini modeli de 699 dolardan başlayacak şekilde ABD’de satışa sunulacak.&nbsp;Türkiye'de ise iPhone 13 mini'nin fiyatı 10.999 liradan,&nbsp;iPhone 13'ün 11.999 liradan başlıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/8/3/1631744454557.gif" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Sinematik Mod" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">iPhone 13 Pro ve iPhone 13 Pro Max</h2><img src="https://images.aposto.com/2021/8/3/1631744100996.gif" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="iPhone 13 Pro Max" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Geliştirilmiş büyük pilleri ve A15 Bionic çipleri, 5 çekirdekli GPU ile daha uzun pil ömrü&nbsp;ve daha&nbsp;iyi performans&nbsp;sunan iPhone 13 Pro ve Pro Max cihazları, ProMotion özelliğiyle, 120 Hertz yenileme hızıyla ekranda daha yumuşak bir kaydırma, daha duyarlı bir oyun deneyimi sağlıyor. Pro ve Pro Max modelleri, 12 megapiksellik "Telefoto", "Geniş" ve "Ultra Geniş" kameralarıyla ve gece modu özellikleriyle daha profesyonel fotoğraf çekimi ve 4K ProRes video kaydı yapma imkânı sunuyor. Telefonlar, 128 GB, 256 GB, 512 GB ve 1 TB dahilî depolama seçenekleriyle iPhone 13 Pro 999 dolar; iPhone 13 Pro Max de 1099 dolardan başlayacak şekilde satışa sunulacak.Türkiye'de ise iPhone 13 Pro'nun fiyatı&nbsp;15.999 liradan, iPhone 13 Pro Max'in fiyatı da 17.999 liradan başlıyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Apple Watch Series 7</h2><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/8/3/1631744133118.gif" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Apple Watch Series 7" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h2><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Apple Watch 7, bir önceki modelinden %40 daha ince kasası, suya ve toza dayanıklılık özellikleriyle karşımıza çıkıyor. Butonları büyüyen ve klavye yerleştirilebilen, %50 oranında daha geniş içerik okuma imkânı sağlayan ekranda emoji seçimleri de yapılabiliyor. Gelişmiş kullanıcı arayüzüne sahip Apple Watch 7 serisi, 6 modelinden %33 daha hızlı şarj oluyor ve 399 dolardan satışa sunuluyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">iPad&nbsp;</h2><img src="https://images.aposto.com/2021/8/3/1631744287993.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="iPad" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Uzaktan çalışma ve çevrim içi ders koşullarına uygun olması için “Center Stage” özelliğiyle 12 megapiksel ön kameraya sahip olan iPad, görüşme esnasında kişiyi görüntünün merkezine alarak takip edebiliyor. A13 Bionic&nbsp;çiple daha hızlı bir kullanım deneyimi sağlayan iPad, önceki modellerinden daha uzun pil ömrüne ve gelişmiş renklere sahip ve ekranda birden fazla uygulamanın yan yana kullanılabilmesine izin veriyor. iPad, 24 Eylül’de 329 dolardan başlayan fiyatlarla piyasaya sunulacak.Yeni iPad 64 GB fiyatı Türkiye'de 3.899 liradan başlıyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">iPad Mini</h2><img src="https://images.aposto.com/2021/8/3/1631744322144.gif" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="iPad" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">4 farklı renkle piyasaya sunulacak olan iPad Mini’de Touch ID özelliği ve Type C bağlantısı bulunuyor. 12 megapiksel kamerası, Center Stage&nbsp;özelliği, Liquid Retina ekranıyla iPad Mini, 499 dolara satışa sunulacak.Yeni iPad mini'nin 64 GB depolama sunan versiyonu Türkiye'de&nbsp;5.799 liradan başlıyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Görseller Apple internet sitesinden alındı.

Apple Özel Etkinliği beklentileri karşıladı mı?

Elektrikli otomobil yangınları: Gerçek mi, abartı mı?

🚘 Otonom araçlara ne kadar uzaktayız?

Bir aralar oldukça popüler olan The Sims oyununu bilirsiniz. Bir karakter avatarı oluşturuyorsunuz, ev, eşyalar ve aileyle bir dünya kuruyorsunuz. Daha sonra karakterinizi bu dünyada yaşatıyorsunuz. Karakteriniz spora gidebiliyor, yemek yapıyor, arkadaşlarıyla sohbet edebiliyor, çalışıyor, gitar çalıyor, resim ve daha birçok şey yapabiliyor. Şimdi bu dünyaya kendinizi koyun. Kendi karakterinizi oluşturuyorsunuz ve bir dünya tasarlıyorsunuz. İstediğiniz deneyimi yaratabilir ve istediğiniz arkadaşınızı dâhil edebilirsiniz. Facebook veya WhatsApp gruplarındaki arkadaşlarınızla ortak sanal bir yaşam hayal edin...<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sosyal medya şirketinden “metaverse” şirketine&nbsp;</h2>Facebook, bunu uzun zamandır hayal ediyor ve 2020 yılında, kullanıcılar tarafından tasarlanan sanal ortamlarda yeni anılar biriktirebileceğiniz ve arkadaşlarınızla iletişime geçebileceğiniz bir sanal gerçeklik dünyası olan Horizon’ı duyurdu. 2020 yılında beta testlere başlayan Horizon, şirketin "birbiriyle bağlantılı sosyal paylaşım uygulamaları ve bunları destekleyecek donanımlar oluşturma" vizyonunu çok daha öteye taşıyacak bir potansiyele sahipti.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Önümüzdeki beş yıl içinde, sosyal medya şirketi olmaktan metaverse şirketi olmaya etkili bir geçiş yapacağız.”</blockquote>Mark Zuckerberg haziran ayında, Facebook’un artık "metaverse" olarak bilinen bilim kurgu dünyasıyla, birbirine bağlı bir dizi deneyim&nbsp;inşa etmek için çalışacağını duyurdu. Zuckerberg; şirketin topluluklar, yaratıcılar, ticaret ve sanal gerçeklik odaklı bölümlerinin artık bu vizyonu gerçekleştirmek için daha fazla çalışacağını; bu temaların daha büyük bir fikir için nasıl bir araya geleceğini ve meta verinin kullanımının gideceği yer için heyecanlandığını söyledi.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Horizon Workrooms&nbsp;</h3><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/7/3/1629912923632.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Horizon Workrooms" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h3>Facebook<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Facebook bu konuda çalışmalarını çoktan ilerletmiş ve pandeminin getirdiği fırsatları görmüş olacak ki geçtiğimiz hafta Zuckerberg, çalışanların sosyalleşmelerini ve ekip toplantılarını daha canlı bir hâle getiren sanal gerçeklik çalışma alanı&nbsp;Horizon Workrooms'u duyurdu. Horizon Workrooms ile kullanıcılar, Facebook'un sanal gerçeklik başlığı Oculus Quest 2'yi kullanarak bir metaverse içinde iş arkadaşlarıyla etkileşime girebiliyor.Nasıl?&nbsp;Sanal bir çalışma odası görünümündeki Workrooms'ta kullanıcılar kendi avatarını oluşturarak toplantıya katılabiliyor. Toplantı ortamını daha gerçekçi kılmak için ortama defterler ve dev beyaz tahtalar eklenmiş. Bir masa etrafında yalnızca belden yukarısı görünen kullanıcılar konuşurken avatarları da mimiklerini taklit ediyor ve ağzını oynatıyor ancak yorumlara göre henüz hareket takibi çok verimli çalışmıyor.&nbsp;Henüz tam olarak ne zaman piyasaya sürüleceği belli olmayan Horizon projesinin bir parçası olan Workrooms, aslında Facebook'un vizyonunun anlamaya yardımcı oluyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Metaverse 101</h2><img src="https://images.aposto.com/2021/7/3/1629912745986.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Snowcrash" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">The Playlist üzerinden<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Neal Stephenson'ın 1992 yılında yazdığı Snow Crash romanında, yazılımcı ve pizza dağıtıcısı olan Hiro, kendisini "bilgisayarının oluşturduğu, gözlük ve kulaklıklarına aktardığı 'metaverse' evrenine" kaptırıyor. Kitabın kurgusu, insanların fiziksel ve sanal dünyada akıcı bir şekilde ilerleyen tanıdık yaşamlarını konu alıyor. Bu kitaptan ilham alınarak ortaya çıkan metaverse kavramı, günümüzdeki anlamına çok da uzak görünmüyor.&nbsp;Tek ve belirli bir tanımı olmasa da meta (sonra) ve universe (evren) kelimelerinden oluşan metaverse'ü kısaca, insanların çalıştığı, oynadığı, sosyalleştiği alternatif dijital gerçeklik olarak tanımlayabiliriz. Zuckerberg, ilk duyurusunda, “dijital alanlarda insanlarla birlikte olabileceğiniz sanal bir ortam” olarak tanımlamıştı.Nasıl bir şey?Bu sorunun yanıtını Matthew Ball'un kavrama bir çerçeve çizdiği <a fr-original-style="" href="https://www.matthewball.vc/all/themetaverse" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">şu yazısı</a> üzerinden açıklamak iyi olabilir.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">•&nbsp;Zamansız. Sıfırlanmaz, duraklamaz veya bitmez. Süresiz olarak devam eder.• Canlı ve gerçek dünyayla eş zamanlı. Önceden planlanmış olaylar olsa bile gerçek hayattaki gibi herkes için gerçek zamanlı ve canlı bir deneyim.• Kullanıcılara sınırsız bir bireysel "varlık" duygusu sağlar. Herkes metaverse içinde bireysel hissedebilirken diğer kullanıcılarla metaverse'ün bir parçası olarak etkinliklere de katılabilir.• Bir şeyler üretmek, sahiplenmek, satmak, yatırım yapmak ve bir değer üretmek isteyenler için geniş bir iş yelpazesi&nbsp;yaratır.•&nbsp;Dijital ve fiziksel dünyayı, özel ve genel deneyimleri, açık ve kapalı platformları kapsayan bir deneyim sunar.• Bireyler, gruplar veya şirketler gibi çeşitli kullanıcılar tarafından üretilen ve işlenen "içerik" ve "deneyimlerle" doludur.• Veri, dijital öğeler/varlıklar veya içerikler için birlikte çalışabilirlik (interoperability) sunar. Birlikte çalışabilirlik, ürünlerin, sistemlerin veya iş süreçlerinin beraber çalışarak ortak bir işlemi yerine getirmelerini sağlar. Bu sayede Counter Strike'taki silah görünümünü Fortnite'ta da kullanabilir, Facebook'taki arkadaşınıza hediye edebilirsiniz veya sahip olduğunuz bir NFT'yi Roblox platformunda bir oyunda kullanabilirsiniz.&nbsp;Metaverse için bir oyun, donanım veya çevrim içi bir deneyim demek, Google'ı "internet" olarak tanımlamak gibi bir şey olur. İnternet geniş protokoller, teknoloji ve dillerin yanı sıra cihazlara, içeriklere, iletişime ulaşmanın bir yoludur. Metaverse de böyle olacak. Herhangi bir deneyime, etkinliğe, ihtiyacınız olan herhangi bir şeye tek bir noktadan veya tanıdığınız herkesle birlikte olduğunuz bir dünyanın içinden ulaşabileceksiniz.</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ütopya mı, distopya mı?</h2>Metaverse dünyasını herkes Mark Zuckerberg'ün coşkusuyla karşılamıyor. Pokémon Go'nun geliştiricisi ve Niantic'in CEO'su <a fr-original-style="" href="https://nianticlabs.com/blog/real-world-metaverse/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">John Hanke</a>, paylaştığı blog yazısında böyle bir sanal dünyayı "distopik bir kâbusa" benzetiyor. Hanke, bu tarz kitap ve televizyon şovlarının "yanlış giden teknolojinin distopik geleceği hakkında uyarılar" olduğunu düşünüyor.&nbsp;Hanke, teknolojinin artırılmış gerçekliğin insanları ayağa kalkmaya, dışarı çıkmaya, çevremizdeki dünyayla bağ kurmaya teşvik eden "gerçeklik" kısmına destek olması ve temel insan deneyimlerinin yerini almak için değil, onları daha iyi hâle getirmek için kullanılması gerektiğini savunuyor.Atari, Epic Games ve Nvidia gibi şirketler, sosyal teknolojinin geleceği olacağına inandıkları versiyonlarını inşa ediyor. Bu da tek bir meta veri deposu mu olacak veya yönetişimi nasıl sağlanacak gibi soru işaretleri oluşturuyor.Öte yandan, Audiomob'un CTO'su Wilfrid Obeng ise metaverse için gizlilik, güvenlik, refah ve erişilebilirlik gibi kavramların kritik olduğunu ve metaverse geliştirilirken bağımsız kuralların belirlenmesi gerektiğini söylüyor. Böylece dijital bir toplum olarak ilerlerken moda, kimlik, oyun, seyahat gibi kavramların eş zamanlı olarak bu yönde genişlemesi ve yeni deneyimler sunma olasılıklarını heyecan verici buluyor.Dentsu'nun Asya-Pasifik bölgesi veri ve dönüşüm müdürü <a fr-original-style="" href="https://www.prweek.com/article/1725039/peek-metaverse-prevent-virtual-world-becoming-dystopian-nightmare" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Jonathan Edwards</a>&nbsp;ise metaverse kavramının internet gibi insanın doğasını yansıttığını düşünüyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"İnternete iyi veya kötü diyemiyoruz. Herkes birbirine bağlandı ama bundan hem harika hem de korkunç sonuçlar ortaya çıktı. Metaverse de böyle olacak ancak bu, ilerlemesini durdurmak için bir sebep değil."</blockquote>Metaverse, hayatımıza nasıl değişiklikler getirecek bilemiyoruz ancak ufukta büyük değişimler görünüyor. Bu büyük değişimler nelere sebep olacak ve kontrolü nasıl sağlanacak, merakla takip ediyoruz. Siz neler düşünüyorsunuz?

Neil Stephenson’ın distopik Snow Crash romanı ile metaverse kavramı, geniş kitlelere ulaşmayı başarmıştı. Peki büyük teknoloji şirketleri bu kavramı hayatımızın bir parçası hâline gelmeyi başarabilecek mi?

Metaverse ile başka bir dünya mümkün mü?

Emma Chamberlain, 20 yaşında milyonlarca takipçisi&nbsp;ve kendine ait bir kahve markası olan YouTuber ve girişimci. YouTube’ta ABD'de yaşayan neredeyse her gencin kendi hayatından bir şeyler bulabileceği videolarıyla 10,5 milyon&nbsp;aboneye ulaşan Emma, aynı zamanda bir kahve bağımlısı.&nbsp;Hayatını olduğu gibi doğal hâliyle paylaşan ve kahve tutkusunu bir markaya dönüştüren Emma’nın sosyal platformlarda sağlam bir kitle oluşturduktan sonra kurduğu Chamberlain Coffee markasının hikâyesine yakından bakalım:&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">📚 Nasıl başladı?</h2>Okul yıllarında derslerini oldukça önemseyen ve onu geleceğine hazırladığını düşünen Emma, oldukça başarılı ve çalışkan bir öğrenciydi. Bu durumu 16 yaşına kadar sürdürebildi. 16 yaşına geldiğinde dersler üzerinde çok büyük bir baskı oluşturmaya başladı. Derslere olan ilgisini ve motivasyonunu kaybeden Emma’nın onu bu&nbsp;stres atmosferinden uzaklaştıracak bir şeye ihtiyacı vardı.O yaz, yağlı boya tablolarını yaparken videolar çeken ve YouTube’ta paylaşan babası gibi bir YouTube kanalı&nbsp;açmaya karar verdi. Yaz boyunca video günlükleri, kendisini anlattığı veya rastgele çektiği videolar gibi çeşitli içeriklerle her gün kanalına video yükledi. Okul başladıktan sonra okulda yaptıklarını da paylaşan Emma’nın okul yetkilileri bu durumdan pek hoşlanmadı. Böylece videolarını okul dışında çekmeye ve düzenlemeye çalışan Emma için bu durum zorlayıcı bir hâl aldı. Ailesiyle konuştuktan sonra okulu bırakmaya karar verdi.Daha fazla zamanı olduğu için daha yaratıcı videolar çekmeye başlayan Emma, yaklaşık 1 yılda 1 milyon aboneye ulaştı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">☄️ Her şey hızla ilerliyor</h2>2017’de açtığı kanalı hızla büyüyen Emma için marka anlaşmaları başladı ve kariyerini bu alanda ilerletmek istediği için Los Angeles’a taşındı. Kendisi gibi milyonlarca takipçisi olan James Charles&nbsp;ve Dolan ikizleriyle videolar çekmeye başladı, birlikte çektikleri videolar 25-30 milyon&nbsp;görüntülenmeye ulaşıyordu. Ekibin dağılmasıyla Emma, kendi başına videolar çekmeye devam etti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🤔 Girişimcilik adımları</h2>Doğal, rahat, umursamaz ama eğlenceli kişiliğiyle şahsına münhasır&nbsp;bir YouTuber olan Emma için sponsorluklar, röportajlar, iş birlikleri devam etti. Vogue, Target, Louis Vuitton&nbsp;gibi dev markalarla iş birlikleri yaptı. Snapchat, Instagram, Spotify gibi platformlarda çeşitli içerikler üretmeye devam etti. İçerik üretmenin ötesinde bir şeyler yapmak isteyen Emma, videolarında sürekli tükettiği ve artık insanları da bu konuda etkilemeye başladığı kahve tutkusuna dayanan bir iş kurmaya, marka oluşturmaya karar verdi: Chamberlain Coffee.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🧋 Chamberlain Coffee</h2>Kahve, Emma Chamberlain için yalnızca bir içecek değil, kişiliğinin ve aynı zamanda kişisel markasının&nbsp;da bir parçası. Takipçileri Emma’yı gördüğünde elinde mutlaka bir kahve görmeyi de bekliyor.Kahvenin onun için insanlarla bağlantı kurmak, anıları paylaşmak ve işleri halletmek için bir araç olduğunu söyleyen Emma; hayatının ve günlük rutininin çok büyük bir parçası olduğu için kahve sevgisini dünyayla doğru olduğunu düşündüğü bir şekilde paylaşmaya karar verdi.Yoğun bir programı olan Emma'nın&nbsp;tadı güzel&nbsp;olan ve her yere götürebileceği&nbsp;bir kahveye ihtiyacı vardı. Evde veya seyahat ederken lezzetli ve çevre dostu&nbsp;kahve yapmanın kolay bir yolunu bulamadığı için kahve dünyasına&nbsp;çay poşetlerinde demlenen kahvelerle giriş yaptı. Başlangıç için tek bir kahve çeşidi seçti ve tamamen onun kalitesine odaklandı. Basit bir internet sitesi ve müşteri yönetim sistemiyle başlayan Chamberlain Coffee, kurucusunun onunla aynı yaşta ve benzer yaşam tarzına sahip takipçi kitlesi göz önünde bulundurulduğunda hiç de şaşırtıcı olmayan bir hızla büyüdü.Chamberlain Coffee'nin kahve karışımı çeşitleri internet sitesinde satılmaya devam ederken Emma, şimdi müşterilerinin ilham alması için&nbsp;kendi tariflerine de internet sitesinde yer veriyor ve bir video içerik üreticisi olarak bu tariflerin çoğuna tarifleri yaparken çektiği videoları da eşlik ediyor.Emma gibi birçok YouTuber, bir takipçi kitlesi oluşturduktan sonra kendi kişiliğiyle eşleşen ürünleri kendi markasıyla üretiyor ve geleceğin Nike, Louis Vuitton gibi markaları bu kişilerin markalarından oluşacak gibi görünüyor.

YouTube videolarıyla milyonlarca takipçiye ulaşan Emma Chamberlain, içerik üretmenin ötesine geçerek en büyük tutkusunu iş fikrine nasıl dönüştürdü?

YouTube videolarından kahve markasına: Emma Chamberlain

Kariyerine Xbox ve PlayStation 2 için oyun geliştirme stüdyolarında başlayan Jason Citron, bu işle tatmin olmuyordu. 2008'de "App Store"un duyurulmasıyla her yeni konsol çıktığında bu konsola özel yeni deneyimlerin de ortaya çıktığını bilen Jason, burada bir fırsat gördü. iPhone'da uygulama mağazası piyasaya sürülmeden önce bir oyun geliştirmeliydi.&nbsp;Oda arkadaşlarından birinin amcasından bir miktar sermaye alarak&nbsp;Aurora Feint oyununu geliştirdi. App Store piyasaya sürüldüğünde mevcut olan sadece 50 oyundan biriydi. Sorun şu ki, iş modeli yürümedi. Ücretsiz yayımlanan bu oyun, takım arkadaşlarıyla birlikte oynanabiliyordu ancak bu sosyal özellikler için 8 dolar isten. App Store’daki oyunlar arttıkça fiyatı düşürdü ancak kendisini ve 5 kişilik ekibini kurtaramadı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🧩 Her platform için “Xbox Live”</h2>Bir gün Jason bir arkadaşıyla konuşurken iPhone için, "Xbox Live" gibi oyunları çevrim içi oynamayı ve yeni oyunları keşfetmelerini sağlayan bir platform olmadığını fark etti ancak bunu geliştirmeleri için yazılımcılara ödeyecek parası yoktu. O da birkaç sahte ekran görüntüsü ve "mobil için Xbox Live" mesajıyla sahte bir açılış sayfası oluşturdu, TechCrunch'ı&nbsp;da bunu duyurması için ikna etti ve biraz da vizyon katarak bunu yatırımcılara gönderdi. Bu sayede 10 tane yazılım geliştirici alacak parayı elde etti. Böylece, yazılımcıların birbiriyle paylaşım yapmasını ve sohbet etmesini sağlayan OpenFeint geliştirildi. Bu platformu oyun geliştiricilere satan Jason, onların oyunları patladıkça kendisi de kazandı.2010 yılına kadar OpenFeint 10 milyon kullanıcıya&nbsp;ulaştı ve en popüler 100 oyundan 30'u tarafından kullanılıyordu. Sonraki yıl Japonya merkezli bir şirket tarafından 104 milyon dolara satın alındı ve bu sayede daha büyük başarılara ulaşmayı hayal eden Jason, 3-4 ay sonra şirketle aynı düşünce yapısında olmadığını anlayınca anlaşmadan ayrılmak zorunda kaldı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🎮 Oyun oyna, geliştir ve dönüştür</h2>7 ay boşlukta kalan Jason, bu süreyi bir sürü video oyunu&nbsp;oynayarak geçirdi. 2013 yılı, iPad'in ilk yıllarıydı ve Jason yeniden takımla oynanacak oyunlar için iPad'in çok verimli bir platform olacağını -yine yanılıyordu- düşündü.Hammer ve Chisel&nbsp;adında yeni bir oyun geliştirme stüdyosu kurdu, bunu iPad oyunlarının HBO'su gibi düşünebilirsiniz. Aslında, OpenFeint modelinin iPad versiyonuydu. Jason, App Store için oyun geliştirip bu sefer&nbsp;iPad için bir Xbox Live -Xbox Live, Jason’ın oldukça beğendiği bir şey olmalı ki ona fena hâlde kafayı takmış görünüyor- oluşturacaktı.&nbsp;Yaklaşık 3 oyun yayımladıktan sonra Jason, Fates Forever adında bir oyunun nasıl işlediğini anlatan bir gönderiyi Reddit'te paylaştı. (Dikkat edelim; aslında ortada bir oyun yok, sadece hikâyesi var.) Aldığı geri bildirimlerle oyunu geliştiren Jason, altı ay sonra oyunu App Store'a almayı başardı ancak oyun kendisinin ve ekibinin beklentilerini karşılamadı.Bu durumu düzeltmek için Hammer and Chisel'deki yazılımcılardan ve daha sonra Discord'un kurucu ortaklarından olacak olan Stanislav (Stan) Vishnevskiy ile konuşurken Stan, ideal bir iletişim platformunun yazılımcılar için nasıl olması gerektiğini anlattı ve böylece Discord’un tohumları atıldı.Stan, oyun oynayanlar için iletişimi kolaylaştıracak bir sesli sohbet uygulaması olması gerektiğini söyledi ve Jason da, oyuncular için bir "Xbox Live" olacaksa bunun iPad değil, tüm büyük oyuncuların olduğu yerde, "bilgisayarda" geliştirilmesi gerektiğine ikna oldu.Discord'un ilk versiyonunu şirket içinde bir yan proje olarak geliştirmeye başlayan Jason ve Stan, yeni çıkan platformlar yerine, uygulamayı indirmeden veya IP adresi paylaşmadan link paylaşımını kolaylaştıran bir platform geliştirdi. Artık, müşteri kazanma zamanıydı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🚀 20 kullanıcıdan milyonlarcasına</h2>Discord'un ilk 20 müşterisi, arkadaşlarıydı ve ilk 5 ay boyunca kaydolan ama onu kullanmayan arkadaşlarından geri bildirim ve öneri aldılar. Geri bildirimlere göre sürekli yeni özellikler ekliyorlardı ama hâlâ bir verim alamamışlardı.Böylece, Jason ve Stan farklı bir kanal denemeye karar verdi. Jason ve Stan; bir arkadaşlarına Reddit'te oldukça popüler ve etkileşimi fazla olan Final Fantasy 14 ile ilgili bir gönderinin altına Discord'a bağlanan bir linkle "Hey... Discord isimli yeni IP üzerinden sesli iletişim uygulamasını deneyen var mı?" yazdırdı. Linke bağlanarak gelen kullanıcılarla hemen konuşmaya başladılar ve böylece Reddit kullanıcıları, onlar hakkında Reddit’te yazmaya başladı. Öte yandan, Stan'in bir önceki şirketi GuildWorks de oyuncu grupları için en büyük sosyal ağ ve&nbsp;hosting şirketiydi ve bu da Discord'un yayılmasına oldukça katkı sağladı.Şu an, oyunları seven insanlar arasında bağ kurma amacıyla çalışan Discord; tüm ekibin oyuncuların zihniyetini iyi anlaması, sektör trendleriyle ilgili içgörüleri ve hedef kitlenin nabzını iyi tutmasıyla hızla yükselmeye devam ediyor.

Bir oyun geliştiricisi, oyunları başarılı yazılım şirketlerine nasıl dönüştürdü?

Oyunlardan, oyuncular için sesli sohbet platformuna: Discord

Birkaç yıl önce ortaokul çağındaki kuzenim, bir salgına kapılmıştı. Sürekli müzikli videolar izliyor, çekiyor ve bütün arkadaşlarının böyle yaptığını söylüyordu.&nbsp;Başta “bu kadar kendini kaptıracak ne olabilir?” diye yaklaştığım bu uygulama, saatlerce müzikli video izleme maratonuna dönüştü. Musical.ly, beni de etkisi altına almıştı. Şimdi de TikTok adıyla her gün hepimizi etkisi altında tutmaya devam ediyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🤔 Nasıl başladı?</h2>Çin’den ABD'ye yayılmayı başaran ve dünya çapında en çok&nbsp;kullanılan uygulamalardan biri olan TikTok, aslında üç farklı uygulama olarak gelişimine başladı:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Musical.ly: ABD gençliğini hedefleyen Çin merkezli bir girişim</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Douyin: ByteDance'in Çin pazarını hedefleyen video oluşturma ve paylaşma uygulaması&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TikTok: Douyin’in küresel versiyonu (daha sonra Musical.ly de bünyesine katıldı)</li></ul>İnşaat mühendisliği mezunu olan Alex Zhu, yazılım şirketi SAP SE'de çalışmak için Silikon Vadisi'ne geldi. Yolculuğu sırasında yanında müzik dinleyen ve telefonuyla video çeken bir grup ABD vatandaşı genç dikkatini çekti. Bu iki kültürel akımı&nbsp;birleştiren bir sosyal medya uygulaması oluşturmaya karar verdi. Böylece, eğlenceli kısa videolar oluşturmayı ve paylaşmayı sağlayan Musical.ly ortaya çıktı.Musical.ly, kullanıcıların dikkatini uygulamada tutmak ve yeni içeriklerle uygulamayı beslemek için içerik yüklemeyi kolaylaştırarak işe başladı. Nerede olursanız olun, pijamalarınızla bile video oluşturabilirdiniz çünkü size ilham verecek örnekler, video düzenleme araçları ve filtrelerle 15-30 saniyelik video oluşturmak çok kolay hâle gelmişti. Musical.ly, insanların azalan dikkat süresine hitap ettiği için değil, uygulamaya artan ilgiyi doyuracak&nbsp;yeni içerik üretme potansiyelini kolaylaştırdığı için başarılı bir şekilde ilerliyordu.Uygulama, ilk müşterilerini Instagram ve Messenger için kısa videolar oluşturmaya yönelik bir araç olarak kazandı. Bu sayede uygulama mağazasındaki aramalarda, Instagram ve Messenger'dan daha yukarıda çıkmaya başladı. Instagram ve Messenger'ı arayan kullanıcılar, meraktan veya bir anlık kafa karışıklığıyla en üstte çıkan bu uygulamayı indirdi.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">👥 Her şey kullanıcılar için</h2>Kullanıcıları kapmayı başaran Musical.ly, onların ilgisini korumak için artık başka bir şeyler yapmalıydı ve birkaç strateji belirledi:<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">1) Fenomenleri göz ardı etmek</h3>Musical.ly, sosyal medya fenomenlerini platforma katılmaya ikna etmek için kaynaklarını harcamak yerine, her gün gelen birkaç yüz kullanıcıyla bir topluluk oluşturmayı hedefliyordu. Asıl önemli olan, "günlük tüketici"ydi.Bunu nasıl sağladı? Alex, büyük bir servet (trafik) eşitsizliği yarattı. Bir avuç kullanıcı, elle tek tek seçilmiş videolardan oluşan "Keşfet" özelliğinde öne çıkarılarak "zengin" oldu. Diğer kullanıcılar da popüler ve zengin olma&nbsp;umuduyla içerik üretmeye devam etti. Bu böyle birkaç aylığına devam ederken Alex, "Keşfet" seçeneğinde herkese takipçi toplama ve zengin olma şansı vermek için yeterli trafiğe ulaşarak bir algoritma geliştirmeyi hedefliyordu.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2) Kullanıcılarla birlikte üretmek</h3>Alex, kullanıcıları uygulamada tutmak için onlarla birlikte içerik üretmeye, onları anlamak için onlarla etkileşime girmeye karar verdi. Bunun için:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Onlarca&nbsp;sahte hesap&nbsp;oluşturarak insanların uygulamayı neden ve nasıl kullandığını anlamak için videolara yorumlar yaptı ve geri bildirimde bulundu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uygulamanın ilk versiyonuna, "Fikirlerim" yazan bir buton ekledi. Kullanıcılar buraya tıkladığında uygulama hakkında&nbsp;sevdikleri ve nefret ettikleri&nbsp;üç şeyi listelemeleri isteniyordu. Yol haritası belirlendi: “Kullanıcıların sevdiklerini geliştir, nefret ettiklerini düzelt.”</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Uygulamaların tasarımını geliştirmek için ilk kullanıcıların&nbsp;yüzlercesini WeChat grubuna&nbsp;dâhil etti ve yeni bir özellik yayımlanmadan önce kullanıcılardan geri bildirimler alındı.</li></ul>2016'da, ByteDance şirketi Musical.ly'nin uygulama mağazalarında 1 numaraya ulaşan yurt dışındaki muazzam başarısının sinyalini aldı ve 60 günde rakip olarak Çin pazarı için Douyin'i piyasaya sürdü. Douyin, Çin pazarını bir fırtına gibi ele geçirerek 1 yılda 100 milyondan fazla kullanıcıya ulaştı. Bir yıl sonra Musical.ly, ByteDance tarafından bir milyar dolara satın alındı. Musical.ly, TikTok (Douyin) ile birleşti ve şimdi, aylık yaklaşık 680 milyon kullanıcısıyla TikTok, dünyanın her yerinde en çok konuşulan uygulama oldu.&nbsp;

Çin'de kurulup ABD'yi hedefleyen ve daha sonra tüm dünyayı etkisi altına alan TikTok...

Kullanıcılarıyla omuz omuza: TikTok 

Bir konuda ders almak yalnızca okullarla sınırlı değil. Artık Google, Apple gibi büyük şirketler mezuniyet şartlarını da esnetiyor. Bir alanda yetkinliğe sahip olan ve bunu insanlara öğretmekten keyif alanları, o konuyu istediği yer ve zamanda öğrenmek isteyenlerle bir araya getiren çevrim içi kurslar, pandeminin de başlamasıyla hem öğrenen hem öğreten birçok insanın hayatını değiştirdi.&nbsp;Son 1,5 yılda çevrim içi bir kursa kaydolmayan kaldı mı?&nbsp;Peki ya çevrim içi bir kurs vermek için ne gerekli?<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🧐 MOOC (Kitlesel çevrim içi açık kurslar)</h2>İnsanların hayatını değiştiren çevrim içi platformlar, aslında MOOC (Massive Open Online Course) diye adlandırılan ve bir konuyu öğrenmek isteyen herkese çevrim içi öğrenme seçeneği sunan bir iş modelidir.&nbsp;Dünyanın dört bir yanından milyonlarca insan; kariyerini geliştirme, değiştirme, üniversiteye hazırlanma, kurumsal eğitimler, yaşam boyu öğrenme gibi farklı amaçlarla MOOC platformlarını kullanıyor. Bu platformlar için içerik üretenler; öğrencilerin ilk yazılım geliştirme projesine, birilerinin zam almasına, hobi edinmesine, iş kurmasına ve daha birçok şeye yardımcı oluyor.&nbsp;Bir konuyu öğrenmek istiyorsanız MOOC platformlarından birine giriyorsunuz. Milyonlarca seçenek arasından eğitmeni, kursun uzunluğunu kendiniz seçebiliyor ve kendi takviminize göre eğitimi tamamlıyorsunuz.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🔍 Problem</h2>"Olduğun yer ile olmak istediğin yer arasında bir boşluk var."Kendinizi geliştirmek, farklı bir alana geçmek veya bir yetkinlik edinmek istediğinizde; her zaman bütçe ve takviminize uyan, yaşadığınız yerde açılmış bir kurs bulmak kolay olmuyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">💡 Çözüm</h2>Çevrim içi kurslar, sizi olmak istediğiniz yere götüren köprülerdir.Bu platformlarla öğrenmek istediklerinizi kendi ideal hızınızda, deneme yanılma yoluyla veya istediğiniz şeyi daha önce yapmış birinden öğrenebilirsiniz. Üstelik dünyanın dört bir yanından sizinle birlikte öğrenen insanlarla etkileşim fırsatınız bile olabilir.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🔮 Kehanetler</h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">MOOC platformları, fenomen eğitmenlere sponsor olabilir. Örneğin, YouTube fenomeni olan ve çevrim içi kurslar veren Ali Abdaal, Notion'dan sponsorluk alıyor. Fenomenler, eğitim platformlarına dokümantasyon ve dağıtım sağlıyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Daha fazla "edutainer" (educate+entertainer) görebiliriz. Carl Sagan, Richard Feynman ve Neil deGrasse Tyson gibi ünlü eğitmenler,&nbsp;hikâye anlatmanın gücünü çok iyi anlamışlardı. Bu ekosistem için engeller azalıyor ve en iyiler zirveye çıkıyor. TikTok'ta bile yeni öğretici kısa video formatları ortaya çıkmaya başladı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Duolingo gibi etkileşimli ve uyarlanabilir platformların sayısı artabilir. Kişiselleştirilmiş, oyunlaştırılmış ve kişilerin kendi öğrenme hızında öğrenebileceği eğitimler, düşük maliyetlerle sunuluyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">💭 Öneriler</h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İlk dersi canlı yapın. Kursu yayımlamadan önce hızlıca birilerinden geri bildirim alın. Sorulara, gerçek dünyadaki derslerin sıkıntılarına ve geri bildirimlere göre müfredat&nbsp;oluşturun ve içeriği geliştirin.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Piyasaya giriş riskini azaltmak için ön satış iyi bir seçenek. Bunu, kursun beta sürümüyle ilgili bir geri bildirim almak için kullanın. Kelimelere değil, cüzdanlara güvenin.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kursun bir çıktısı olsun. Kapanış projesi tasarlayın. İçeriğinizin dinleyicileri harekete geçirmesini sağlayın.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir değer merdiveni&nbsp;oluşturun. İnsanlara farklı aşamalarda blog yazıları, kitaplar ve eğitim kampları gibi içeriklerle yardımcı olun ve gelirinizi çeşitlendirin.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kursunuzu versiyonlayın. Her versiyon yayımlandığında bunu kitlelerinize duyurun.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son olarak kurs hazırlamak için yeterli yetkinliğe sahip değilim diye düşünmeyin, en iyi eğitmenler&nbsp;henüz kariyerinin başlangıç aşamasında olup taze bilgiye sahip olanlardır çoğunlukla.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🌎 Platformlar</h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Khan Academy - Lise öğrencileri için matematik, sanat, bilgisayar, ekonomi, fizik, kimya gibi alanlarda ücretsiz çevrim içi dersler sunuyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Coursera - Üniversitelerden ve şirketlerden sertifikalı eğitimleri burada bulabilirsiniz.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Egghead - Orta ve ileri seviye yazılım geliştiriciler için dersler bulunuyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">MasterClass - Ünlü isimlerden eğlenceli eğitimler sunuyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Udemy - Kendi hızında öğrenmek isteyenler için farklı seçeneklerle sunulan eğitimler sunuyor ve bu eğitimler için bir pazar yeri işlevi görüyor.&nbsp;</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">🛠 Araçlar</h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Podia - Kurslar, internet seminerleri, üyelikler ve diğer dijital ürünleri kolayca satmak için uygun araçları sağlar.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Teachable - Çevrim içi kurslar ve koçluk hizmetleri sunar.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Thinkific - Çevrim içi kurslar ve üyelik siteleri oluşturmanıza yardımcı olur.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gumroad - Yazılım, uygulama, animasyon, kurs gibi dijital ürünleri doğrudan kullanıcıya satma imkânı sağlar.</li></ul>

Çevrim içi kursların amacı nedir ve bize nasıl yardımcı oluyor?

Çevrim içi kurs platformları ve MOOC

Bugünlerde bilgisayar veya akıllı telefon gibi bir cihaz almak istediğinizde karşınıza birkaç seçenek grubu çıkıyor. Bunlardan en çok dikkat çekenler; dosya paylaşımı, görüntülü sohbet ve televizyon izlemek için birlikte çalışmak üzere tasarlanmış Apple ailesi ve Android yazılımıyla bir dizi telefon modeline, tablete ve bilgisayara güç veren Google dünyası. Ancak Microsoft'un yeni nesil işletim sistemi Windows 11, bu kalıpları kırmak <a fr-original-style="" href="https://stratechery.com/2021/the-lightness-of-windows/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">istiyor</a>.Şirket, geçtiğimiz perşembe günü Apple, Google ve diğer şirketlerin ürünleriyle birlikte çalışabilecek şekilde tasarlanmış Windows 11'i önümüzdeki güzde piyasaya süreceğini duyurdu.&nbsp;Öne çıkan güncellemelere kısaca bir göz <a fr-original-style="" href="https://www.theverge.com/2021/6/24/22546791/microsoft-windows-11-announcement-features-updates" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">atalım</a>:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px; list-style-type: square;" style="padding-inline-start: 20px; list-style-type: square; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Android uygulamaları, Intel Bridge teknolojisiyle Amazon'un uygulama mağazasından indirilebilecek şekilde sisteme dâhil edildi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Microsoft Teams yazılımı, Mac bilgisayarlardaki FaceTime özelliği gibi doğrudan Windows işletim sistemine entegre edildi ve görev çubuğuna eklendi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sol alt köşede görmeye alışkın olduğumuz "Başlat" menüsü, yeni tasarımda ekranın ortasında konumlandırıldı ve yenilendi.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Windows güncellemeleri artık arka planda gerçekleşeceğinden %40 daha küçük boyutla daha verimli hâle getirildi, performans ve hız iyileştirildi.</li><li fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; box-sizing: border-box;">Xbox'taki Auto HDR (yüksek dinamik aralık) özelliği ve Xbox Game Pass abonelik hizmeti Windows 11'e dâhil edildi.</li></ul>Bir zamanlar Windows güncellemeleri; bilgisayar kullananlar için yeni deneyimler, yazılımcılar için yeni fırsatlar ve rakipler için minik tehditler anlamına geliyorken yakın zaman diliminde bu kitleyi heyecanlandıran duyuruları yapan şirket Apple olmuştu.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki bu yeni güncellemeye kadar neler değişti?</h3>Tabii ki Windows, 1 milyardan fazla kullanıcı tabanı ve özellikle kurumsal alanların önemli bir parçası olan temel bir yazılım olmaya devam ediyor. Microsoft'a daha fazla hareket özgürlüğü veren şey, Windows'un artık Microsoft'un esas işi olmaması diyebiliriz.&nbsp;Şirketin CEO'su Satya Nadella 2018'de, akıllı telefonların bilgisayarların karşılayamadığı ihtiyaçları karşılaması ve bilgisayarların güncelleme döngülerinin uzaması gibi nedenlerle birlikte, bulut bilişim ve mobil işlere öncelik verme hedefiyle şirketin organizasyon yapısını değiştirdi. Bu süreçte "Azure Bulut Bilişim Servisi” ve “Office 365” bölümlerindeki iş gücüne ağırlık verirken Windows'un ağırlığını azalttı. Bu değişimle “Windows” için yeni bir metaforik “Başlat” menüsü doğdu.&nbsp;Microsoft, tamamen tüketicilere odaklanan ve her şeyi onları çekmek için yapan Apple'ın aksine, kendi en iyi bildiği şeyi yaparak ilerledi: Yazılımcılar ve Apple'ın ekosistemine bağlı kalmak istemeyen kullanıcılar için sınırları açmak ve kaldırmak.Geliştiricilerden yaptıkları kesintiyi Apple'ın çok tartışılan %30'una karşı %15'e düşüren Microsoft, platformda geliştiriciler için fırsatlar yaratarak sahada yerini aldı. Satya Nadella, Creative Cloud'u geliştiren Adobe çalışanları veya kurumsal kaynak planlama (ERP) işlerini geliştiren SAP gibi başkalarının doğup büyümesi ve ölçeklenmesi için fırsat yaratan bir platform olan Windows’un, birlikte büyüdüğü gerçek Windows olduğunu söylüyor. Windows uygulama mağazalarından çok para kazanmadıklarını düşününce aslında bu stratejiyle kaybedecek bir şeyleri yok. Bu yüzden sistemlerini iOS, Android ve Windows için geliştiriyorlar, yazılımcıların ortak kod tabanından, buluttan olabildiğince yararlanabilmesini sağlamaya ve aynı zamanda her platformda yerli hâle gelmeye çalışıyorlar. Geliştiricilere daha fazla seçenek sunarak daha farklı bir iş modeliyle rekabette öne geçmeye çalışıyorlar.&nbsp;Yazılımcı Paul Graham, 2005'te yazılımcıların Mac'i tercih etmeye başladıklarını yazdığı yazıda, "Bilgisayar korsanlarını, donanımınızı satacak bir yazılım yazmaları için etkilemek istiyorsanız onu kendilerinin kullandığı bir şey hâline getirmelisiniz. Açık hâle getirmek yeterli değil. Açık ve iyi olmalı." demişti. &nbsp;Windows; üzerine yazabileceğiniz, çalıştırabileceğiniz yazılım veya uygulayabileceğiniz iş modelleri açısından kapısını herkese sonuna kadar açtı. Peki, rekabette öne geçecek kadar "iyi" mi?&nbsp;Belki de bu soru artık şirket için o kadar da kritik değildir.

Yakın zamanda Windows 11'i duyuran Microsoft, temel yazılımlarından biri olan Windows konusunda bir süredir sakin adımlar atıyordu. 

Windows’a neler oldu?

İstanbul’da yaşayan biri olarak ulaşım, hayatımdan zaman çalan büyük bir problem. Yıllardır bu konuyla ilgili farklı çözümler sunulsa da hâlâ bir ilerleme kat edemedik. Elbette bu konuda umutsuz değiliz çünkü parlak zihinler, bu konu üzerine çalışmalara devam ediyor. Uçan arabalar, bu konuda atılmış en büyük adımlardan biri.&nbsp;Bugün, dünyayı trafikten kurtarmak isteyen girişimcilerin bilim kurgu filmlerinden aşina olduğumuz “uçan arabalar” konusunda kat ettikleri heyecan verici yoldan bahsediyoruz.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tam olarak hayal ettiğimiz gibi değil, henüz</h3>Helikopter değil. Bir uçak da değil. Tam olarak araba da değil. Kavisli bir gövdesi, iki küçük kanadı ve burnu ve kuyruğu boyunca sıralanmış rotorlara sahip elektrikli dikey iniş kalkış aracı (eVTOL) olarak tanımlanan bu araçlar, ulaşımın şeklini tamamen <a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2021/06/12/technology/flying-cars.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değiştirecek</a>.Yıllardır pist olmadan kalkış ve iniş yapabilen elektrikli araçlar için geliştirmeler yapan şirketler, bu araçların helikopterlerden daha ucuz ve daha güvenli olacağına ve neredeyse herkese kalabalık caddelerin üzerinde hız yapma imkânı sağlayacak kadar özgür bir ulaşım sunacağına inanıyor. Uzun zamandır prototiplerini saklayan bu şirketler, yavaş yavaş kendilerini göstermeye başladı.Bu şirketlerden Opener’ın kırsal alanlarda kullanılmak üzere geliştirdiği tek kişilik uçan araba “BlackFly” bu yıl satış yapmaya hazırlanıyor. Devlet tarafından "ultra hafif" olarak sınıflandırıldığı için uçuş izni gerektirmiyor ancak şehirler arası uçuş gerçekleştiremiyor. Tek kişilik tasarlanan BlackFly, şarj olmadan yaklaşık 40 kilometre uçabiliyor. Güvenlik için simülasyonla aracı test eden bazı çalışanlar, BlackFly deneyimlerini "gökyüzünde Tesla sürmek gibi" diye tanımlıyor.&nbsp;Öte yandan, daha büyük araçlar geliştiren ve "uçan taksi" olarak bilinen şehir içi uçuş hizmeti sunmak isteyen Volocopter, 2024 yılında faaliyete geçmeyi planlıyor. Bir başka uçan araba şirketi Kitty Hawk ise pilotsuz olarak uçabilen araçların uçan taksi hizmeti üzerinde çalışıyor. Şirketin CEO'su otonominin havada, karadan daha güçlü olacağını ve günlük hayatımıza daha erken gireceğini söylüyor; gelecekte bir gün "insanları evinin kapısına ulaştıran" bir uçan araç hayal ediyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne kadar yakın gelecek?</h3>Uçakların iniş alanları, elektrik kabloları ve alçaktan uçan diğer araçlar nedeniyle yaşanacak problemler ve gürültünün yanında; güvenlik açısından alınacak izinler ve yapılacak düzenlemeler, bu “uçan taksi” hayalini ileri bir tarihe taşıyor. Bununla birlikte, Opener, Kitty Hawk gibi şirketler henüz havada test yapamazken yakın zamanda 6,6 milyar dolarlık değere ulaşan uçan taksi şirketi Joby Aviation, prototiplerini havada test etmeye başladı. Bu da engellerin aşılmasının o kadar imkânsız olmadığını gösteriyor.Bir diğer yandan, uçan arabaların yükselişi otonom araçlara benzetiliyor. Google ve diğer otonom araç şirketlerinin, otonom araçlarla paylaşımlı yolculuk hizmetiyle ilgili vaatlerini henüz yerine getirmediği göz önünde bulundurulursa durum biraz karmaşık bir hâl alıyor ancak bu yine de uçan arabalar konusunda girişimcilerin hayallerini suya düşüremiyor. Teknoloji uzmanları, bilim kurgu senaryolarını gerçeğe dönüştürmek için tam gaz ilerliyor. Yatırımcılar ve ulaşım şirketleri, bu teknolojilere milyarlarca yatırım ve yeni anlaşmalar yapmaya <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2021/06/11/the-air-taxi-market-prepares-to-take-flight/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">devam ediyor</a>.&nbsp;Uçan arabalar, büyük bir ihtimalle "Jetgiller" çizgi filmindeki gibi görünmeyecek olsa da, önümüzdeki birkaç yıl içinde kullanıma sunulabilir. Uçan taksi olarak hizmete başlamalarının ise daha çok zaman alacağı söyleniyor. Şimdilik öngörülen teknolojiyle, helikoptere benzeyen araçlarla pilotlar, insanları belirli bir ücret karşılığında bir yerden bir yere taşıyacak. Bunlar daha çevreci, daha az bakım gerektiren ve daha sessiz araçlar olacak. Bir süre sonra da daha ucuz olacak. Bir gün, kendi başlarına bile uçabilecekler.Bilim kurgu filmlerinden başka hangi teknolojileri yakın gelecekte görmek isterdiniz? (Aslında Jetgiller'den bahsetmişken Rosie de hiç fena olmazdı :))

Bilim kurgu dünyasının en ilgi çeken öğelerinden biri olan “uçan arabalar” ne zaman gerçek olacak? Bu teknolojide hangi aşamadayız? 

Uçan arabalara hazır mıyız?

Arka planda <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/6kEyuKmF4kZylB5LcuRd8Y?si=12d73225cf1a4bab" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Space Oddity</a> açın. O’nun için her şey daha yeni başlıyor.&nbsp;“Gradatim Ferociter”&nbsp;Jeff Bezos’un uzay şirketi Blue Origin’in mottosu olan bu sözcükler, “Adım adım, yırtıcı bir şekilde” anlamına geliyor. 5 yaşından beri uzaya gitmeyi hayal eden Bezos, adım adım ama azimle ilerleyerek bu hayalini 20 Temmuz'da kardeşiyle birlikte, kendi şirketinin ilk insanlı uçuşuna katılarak gerçekleştirmeye <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/p/CP0MSOqnYEo/?" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hazırlanıyor</a>.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nereden nereye?</h2>Amazon’un kurucusu, Jeff Bezos’un uzay merakı okul yıllarında başladı. Onun hayali, uzayı merak eden diğer çocuklardan farklıydı. Astronot değil, uzay girişimcisi olmak istiyordu. “İnsanlığın geleceği bu gezegende değil” diyordu.Dünyaya bir şey çarpması durumunda, bir uzay gemisiyle hazırlıklı olmak gerektiğini söyleyen bu çocuk, 2000 yılında uzay yolculuğunu&nbsp;yeniden kullanılabilir fırlatma sistemleriyle ucuz, sık ve daha erişilebilir hâle getirme amacıyla Blue Origin'i kurdu. Blue Origin, insanlık için Dünya dışında bir yerde hayat kurmak yerine, Dünya'daki kaynakların korunabilmesi için uzaydan kaynak bulmayı hedefliyor.&nbsp;Şimdiye kadar 15 insansız test uçuşu gerçekleştiren New Shepard, altı kişiyi kısa yörünge altı uçuşlarla taşımak için tasarlandı ve dünyanın uzay sınırının üstüne çıktıktan sonra hızlanmak yerine inişe geçerek uçuşunu tamamlıyor.Geçtiğimiz ay, henüz hiç "gerçek insanlı uçuş" gerçekleştirmese de güvenliğini doğrulamak için NASA ve özel bilim deneylerinde kullanılan New Shepard’ın temmuz ayında gerçekleştireceği ilk insanlı uçuşunun biletleri açık artırmayla satışa çıkarıldı. Açık artırmayı kazanan kişi, 20 Temmuz’da gerçekleşecek uçuşta, Bezos kardeşlere eşlik edecek. Roket, yaklaşık 100 kilometre yükseldikten 10 dakika sonra paraşütle iniş yapacak. Yolcular, ses hızının üç katı hızda seyahat etmeyi ve yer çekimi kuvvetinin üç katını (fazla heyecanlı bir roller coaster gibi) deneyimleyecekler.Blue Origin'in ilk insanlı uçuşunu ücret ödeyen bir yolcuyla gerçekleştirecek olması zaten şaşırtıcı bir durumdu, artık bu uçuşun dünyanın en zengin insanlarından birini ve kardeşini de taşıyacağını biliyoruz. Blue Origin'in en büyük rakiplerinden Virgin Galactic’in; Richard Branson'la yapılacak uçuştan önce test pilotları ve astronotlarla birkaç uçuş gerçekleştirdiğini, Elon Musk’ın henüz hiçbir SpaceX aracıyla uçuşa katılmadığını göz önünde bulundurursak Jeff Bezos’un kararının oldukça cesur bir karar olduğunu söylemek gerek.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl bir his?</h2>Dünya'yı uzaydan gözlemlemek yoğun duygulara neden olabiliyor. Bilim yazarı Frank Wight'ın "genel bakış etkisi" olarak tanımladığı bu durum, gezegenimizi yüksek noktalardan gören astronotların zihnini değiştiren uyanışları ifade ediyor.&nbsp;Bir yıl önce SpaceX ile uzaya gönderilen NASA astronotu Bob Behnken, bu duyguyu şöyle <a fr-original-style="" href="https://www.cnbc.com/2020/06/02/nasa-astronauts-hopelaunch-is-an-inspiration-during-time-of-unrest.html?tpcc=nldatasheet" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">anlatıyor</a>:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Uzaydan, gerçekten gözlemlenebilen hiçbir sınır olmadığını fark ediyorsunuz. Ortak bir atmosferi paylaşan tek bir gezegen olduğunu görüyorsunuz. O, evrendeki ortak yerimiz. Dolayısıyla, salgın veya milletimizin ve dünyamızın karşılaştığı zorlukları gördüğümüzde bunlarla hep beraber yüzleştiğimizi anlıyoruz.”</blockquote>57 yaşındaki Jeff Bezos da, gelecek ay, Amazon’daki CEO görevini&nbsp;bıraktıktan 2 hafta sonra bu deneyimi tadacak. Bakalım, “genel bakış etkisi” onda nasıl bir etki bırakacak? Bu deneyim; vergi kaçırma, sendikaları ezme ve antitröst ihlalleri&nbsp;iddiaları&nbsp;nedeniyle eleştirilerle karşı karşıya kalan ama bunun yanında müşterilerin hayatını zenginleştirerek ve işletmelerin çalışma şeklinin kalitesinin artırarak dünyadaki muazzam yeniliklere neden olan bu adamı nasıl dönüştürecek?Siz de Jeff Bezos’un heyecanını biraz olsun hissedebilmek ve gök bilimci Carl Sagan'ın “Soluk Mavi Nokta” adını verdiği gezegenimizin görüntüsünü ve o soluk mavi noktanın hayranlık uyandıran zamansız anlatımını izlemek isterseniz internet molanıza <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=GO5FwsblpT8" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">şuradan</a> devam edebilirsiniz.

Kemerlerinizi bağlayın. Dünyanın en zengin insanlarından birinin, hayallerini gerçekleştirmek için uzay yolculuğuna uzanan hikâyesine eşlik edeceksiniz.

Bir milyarderin uzay yolculuğu

Doğa, her gün farklı şekillerde bize uyarı veriyor. İklim değişiyor, küresel karbon emisyonları artıyor, çevre krizi büyüyor. Bu konuda büyük şirketler, enerji kaynaklarını yenilenebilir enerjilerle değiştirmek için adımlar atarken ve çevreyle ilgili yatırımlarını artırırken bazı girişimler de olayın farklı bir boyutunu ele alarak karbondioksiti atmosferden temizlemek için çalışıyor.&nbsp;Neden mi? İklim değişikliğinin kötü etkilerini önlemek için atmosfere verdiğimizden daha fazla karbondioksiti yakalayıp depolayarak dünyanın net sıfır emisyona ulaştırılması gerekiyor. Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği gibi stratejiler önemli olsa da net sıfıra ulaşmak için karbondioksiti atmosferden aktif olarak uzaklaştıran stratejiler gerekiyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler yapılıyor?</h2>2018 yılında yapılan bir <a fr-original-style="" href="https://www.nap.edu/resource/25259/Negative%20Emissions%20Technologies.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmaya</a> göre, dünyanın 2˚C ısınmasını önlemek için 2050 yılına kadar her yıl atmosferden&nbsp;10 milyar ton (10 gigaton) karbondioksit çekilmesi gerekeceği tahmin ediliyor ancak yalnızca erken aşamadaki bir avuç girişim bu konu üzerine çalışıyor. Bu girişimler, karbondioksit moleküllerini doğrudan havadan çeken makineler geliştiriyor, biyoatıkları yeraltına enjekte ederek yağa dönüştürüyor ya da yeniden ağaçlandırma veya toprakta daha fazla karbon tutabilecek tarımsal uygulamalar gibi doğal yaklaşımları teşvik etmek için sistemler geliştiriyor. Bazı bilim insanları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar; özellikle silikat, kalsiyum ve magnezyum açısından zengin olan minerallerin karbondioksiti havadan veya yağmur suyundan çekme sürecini hızlandırma olasılığını araştırıyor.Bu konuda yakın zamanda büyük yatırımlar alan Heirloom Carbon Technologies isimli girişim ise karbondioksiti havadan çekmek ve iklim değişikliğini yavaşlatmak için mineralleri <a fr-original-style="" href="https://www.technologyreview.com/2021/05/26/1025402/heirloom-stripe-breakthrough-energy-lowercarbon-carbon-removal/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kullanıyor</a>.&nbsp;Heirloom, karbondioksitle bağlı kalsiyumdan oluşan öğütülmüş kireç taşı gibi malzemeleri elektrikli fırınlarla 400-900˚C ısıtarak sera gazlarının ortaya çıkmasını sağlıyor. Bu işlemin ardından elde edilen karbondioksit kolay bir şekilde yakalanıp sıkıştırılabiliyor, yeraltına enjekte edilebiliyor veya sonsuza kadar saklanabiliyor. Şirket, geriye kalan mineralleri kalsiyum karbonata dönüştürerek en az 10 kez yeniden karbondioksiti yakalama işlemi yapmayı hedefliyor. Tüm aşamalarıyla çevre dostu bir süreç tasarlanıyor.Bu sürecin maliyeti de diğer teknolojilere göre daha uygun. Ticari ölçeğe ulaştığında ton başına 50 dolara karbondioksit temizleme işlemini yapabileceğini söyleyen Heirloom, 2035 yılına kadar 1 milyar ton temizlemeyi hedefliyor.Karbonun havadan temizlenerek yeniden kullanılabileceğini savunan araştırma şirketi Carbon180'in başkanı Noah Deich, Climeworks ve Carbon Engineering gibi şirketlerin doğrudan havadan çekme (DAC) gibi teknik yaklaşımlarla kalıcı sonuçlar vadettiğini söylüyor ancak bu işlemler çok maliyetli oluyor. Heirloom ise toprak ürünleri gibi daha doğal ve ucuz çözümler sunuyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler olacak?</h2>Karbon emisyonunu azaltmak çözüm değil. Stripe'ın iklim bölümünün başkanı Nan Ransohoff, 2050'deki karbon temizleme hedeflerine ulaşmak için "herhangi bir şansımız" olmasını istiyorsak atmosferdeki karbon temizlemeyle ilgili proje sayısını artırmamız gerektiğini söylüyor.&nbsp;Gezegenle ilgili büyük sorunlardan bahsedince Elon Musk’tan bahsetmemek tabii ki olmazdı. &nbsp;Musk, nisan ayında XPrize şirketiyle dünyanın karbon dengesini eski hâline getirmek için karbondioksit emisyonlarını "dayanıklı ve sürdürülebilir" bir ölçekte azaltmak amacıyla uygulanabilir çözümler arayan bir yarışma <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/tesla-ceo-musk-puts-100-mln-jolt-into-quest-carbon-removal-2021-04-22/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">başlattı</a>.Yakın zamanda ABD Başkanı Joe Biden, 2022 mali yıl bütçesinde, birçok kurumun düşük karbonlu malzeme satın alması için ayrılan bütçenin yanında, karbon temizleme yöntemlerini desteklemek ve ölçeklendirmek için de bir finansman ayrıldığını <a fr-original-style="" href="https://carbon180.medium.com/released-friday-the-fy22-presidents-budget-supports-carbon-removal-across-agencies-26511b437d03" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıkladı</a>.Direkt hava yakalama teknolojisinin başarılarına dair hâlâ zaman ve maliyet soruları bulunuyor. Öte yandan, doğal çözümlerle maliyeti önemli ölçüde azaltabileceğini düşünen Heirloom, işlemi hızlandırmak için de robotlar, yazılımlar ve diğer otomasyon biçimlerinden destek almayı planlıyor ancak sistemin sağlamlığı konusunda şüpheler mevcut.2050 yılında net sıfır emisyon hedefine ulaşmak için bu konuyla ilgili şirketlerin ve projelerin daha fazla desteklenmesi gerekiyor. Bireysel olarak ise araç kullanımını azaltmak, geri dönüşüme, yeşil alanların korunmasına ve çevre temizliğine dikkat etmek, enerji ve su kullanımını kontrol etmek gibi çok basit aksiyonlarla geleceğimizin daha temiz olmasına katkı sağlayabiliriz.

İklim değişikliğini önlemek için karbon emisyonunu azaltmak yeterli değil, karbonu atmosferden "temizlemek" de gerekiyor. Peki, nasıl?

Karbonu yakala, depola veya temizle

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sanal gerçekliğin kokusunu almak</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-25T21:21:03.423Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Sanal gerçeklik." ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: AxiosSanal gerçeklik teknolojisi görme, duyma ve hareket hissini bir şekilde simüle ederek bize o gerçekliği hissettirebiliyor ancak hatıraları ve duygusal deneyimleri canlandıran koku, sanal gerçeklikle simüle edilebilirse bizlere bambaşka bir dünyanın kapısını açabilir.<a fr-original-style="" href="https://www.axios.com/virtual-reality-smell-ovr-technology-2bda4861-77d4-4f7e-a755-3d439e5cf85f.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">OVR Technology</a>, farklı kokulara sahip kartuşları içeren ION isimli cihazı sanal gerçeklik cihazına ekleyerek bu deneyimi sunuyor. Şirket; yakın zamanda duyurduğu yazılım, donanım ve kokuyu birleştiren "The Architecture of Scent" teknolojisiyle iklim değişikliğine dikkat çekmek için geliştirdiği projesiyle 22 Mayıs’ta başlayan Venedik Bienali'nde yerini aldı."Shifting Homes" isimli VR deneyimini yaşayan kullanıcıların anlattığına göre bu sanal yolculuk sizi Samoa Pasifik Adası'na götürüyor. Samoa’nın seçilmesinin nedeni, adada iklim değişikliği nedeniyle yükselen deniz seviyesi ve artan şiddetli fırtınalara dikkat çekmek. Samoa köyünün belediye başkanı adanın hikâyesini anlatırken denizi izleyebiliyor ve sahilin kokusunu alabiliyorsunuz. Daha sonra, deniz yükselerek sizi suyun altına batırmadan önce, köyde çıkan şiddetli bir fırtınada çakan şimşeğin ozon kokusunu ve yangınla birlikte gelen duman kokusunu alabiliyorsunuz.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Robotik kollarda gerçek dokunma hissi&nbsp;</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-25T21:33:31.333Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Robot kollar." ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: EngadgetBeyin arayüzüyle ilgili yapılan yeni bir araştırma sonucu robot kollara dokunma duyusu <a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/robotic-arm-movement-sense-of-touch-105041922.html?utm_source=morning_brew" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">eklendi</a>.&nbsp;Nathan Copeland'ın göğsünden aşağısı on yıl kadar önce geçirdiği bir araba kazasında felç olmuştu. Nathan, 2016'da dokunma hissini yeniden kazanmak için Pittsburgh Üniversitesi tarafından yapılan tıbbi bir deneye katıldı. Bilim insanları, beynine yerleştirdiği çiplerle robotik bir kolu "yapay bir hisle" kontrol ettirmesini sağlamayı başardı.Geçtiğimiz günlerde, daha heyecan verici bir şey oldu. Pittsburgh Üniversitesi'nde yapılan yeni çalışmayla Nathan, robotik eliyle bir nesneye veya yüzeye temas ettiğinde bunu hissetti. Araştırmacılar, robotik kolların parmak uçlarına kadar sensörler yerleştirdi. Beynine yerleştirilen mikro-elektrotlar da hareketlerini ve komutlarını okuyarak sensörleri harekete geçirdi. Böylece Nathan, nesneleri dokunsal geri bildirimle daha rahat hissetti ve kavrayabildi. (Aradaki farkı <a fr-original-style="" href="https://www.pittwire.pitt.edu/news/adding-sense-touch-improves-control-robotic-arm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">şuradaki</a> videoda görebilirsiniz.)<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Elektrikli araçları şarj eden otoyol </h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-25T21:43:26.255Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Akıllı otoyol." ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Interesting EngineeringTeknoloji devleri; elektrikli araçlar, piller ve bunların gerektirdiği teknolojileri geliştirmek için rekabet içerisinde çalışıyor. Ancak dünyanın dört bir yanındaki sürücüleri elektrikli araçları kullanmaya ikna etmek o kadar da kolay değil. Elektrikli araçlar için yeterli ve hızlı şarj cihazları gerekiyor. Şarj etmek saatler sürebiliyor. Bunun için birçok otomobil üreticisi ve araştırmacı elektrikli araçları, “şarj edebilen otoyollar kullanarak” şarj etme potansiyeli üzerinde çalışıyor.<a fr-original-style="" href="https://interestingengineering.com/worlds-first-ev-charging-highway-trial-to-start-in-italy" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ElectReon Wireless</a>, İtalya'da Milano ve Brescia arasında 1 kilometre uzunluğunda bir elektrikli şarj otoyolu inşa ediyor. Otoyol, enerjiyi asfaltın altına yerleştirilen bakır bobinlerden manyetik indüklenme yoluyla doğrudan elektrikli araçların pillerine aktarıyor. Öte yandan şarj sistemi, yolun kenarına yerleştirilen kontrol ünitesi ve her aracın şasisine yerleştirilen bir alıcıyla tamamlanıyor. İsrail ve İsveç'te hâlihazırda çalışmaları yapan ElectReon'ın önceki denemelerinde, şarj yolundan alıcılara ortalama 70 kilovat aktarım hızı tespit edildi.Bu çözüm yıllar sürecek olabilir ama elektrikli araçların yaygınlaşması konusunda büyük darboğazlardan biri olan şarj etme olayının çözülmesi ihtimali bizi yine de heyecanlandırıyor.

Bilmeniz gerektiğini düşündüklerimiz...

<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">YouTube'daki "Charlie bit my finger" videosu, NFT olarak <a fr-original-style="" href="https://www.marketwatch.com/story/charlie-bit-my-finger-will-leave-youtube-forever-after-selling-for-760-999-as-an-nft-11621869958?utm_source=morning_brew" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">760,999</a> dolara satıldı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Statista'ya göre influencer pazarı 2021'de <a fr-original-style="" href="https://www.statista.com/statistics/1092819/global-influencer-market-size/#:~:text=Influencer%20marketing%20is%20on%20the,in%20the%20three%20years%20alone." rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">13,8 milyar</a> dolara ulaşacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ford'un CEO'su Jim Farley, tamamen elektrikli yeni F-150 Lightning pikap modelinin 48 saatten az bir sürede <a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/ford-f-150-lightning-pre-order-reservation-jim-farley-162653871.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">44,500</a> ön sipariş aldığını Twitter'dan açıkladı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2003'te pazarın %95'ine sahipken şimdi <a fr-original-style="" href="https://gs.statcounter.com/browser-market-share#monthly-202005-202105" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">%1'den az</a> bir payı olan Microsoft'un emektar tarayıcısı Internet Explorer, 15 Haziran 2022'de kullanımdan kaldırılacak.</li></ul>

Nümerolojik, kalitatif ve çerezlik


   

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şehrin her bölgesinde uçan hava taksiler</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-19T07:59:33.066Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Hava taksi" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: VolocopterGeçen hafta, vakumlu tünellerden saatte 1200 km ile giden Hyperloop'un ulaşımı başka bir boyuta taşıma hedefinden <a fr-original-style="" href="https://apos.to/i/engelleri-oyunlastirarak-asmak?utm_source=aposto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bahsetmiştik</a>. Bu kez, dikkatimizi elektrikli hava taksi üretmek için çalışmalar yapan Almanya merkezli uçak üreticisi Volocopter çekiyor.Volocopter, yakın zamanda şehir merkezindeki iş yerine uzak bölgelerden gidip gelen kişiler için yeni hava taksi tasarımı VoloConnect'i <a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/volocopter-voloconnect-commuter-drone-taxi-concept-142708511.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanıttı.</a> Elektrikli dikey iniş ve kalkış (eVTOL) sistemiyle geliştirilen uçak, 6 elektrikli motora sahip ve saatte 250 kilometreye kadar çıkabilirken şehir merkezinde yaşamayan 4 yolcuyu güvenle merkezdeki iş yerine ulaştırabilmeyi hedefliyor. Şirketin CEO'su Florian Reuter, bu konseptin dünyanın her yerinde düşük bir ücretle verimli ve sürdürülebilir bir hava taşımacılığı hizmeti sunma hedeflerini bir sonraki boyuta taşıyabileceğini söylüyor.Volocopter, yeni tasarımlar üzerinde çalışıyor olsa da öncelikli hedefi, ilk ticari uçağı VoloCity ile 2023 yılına kadar teknoloji ve şehir gelişiminde öncü olan Singapur'da hava taksi hizmetini başlatmak. Geçen yıl, ilk ticari uçuşları için <a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/volocopter-reservations-first-electric-air-taxi-flights-183426570.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rezervasyonları</a> açmış olsa da öncelikle Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı ve Singapur'dan gerekli izinleri alması gerekiyor.&nbsp;Ulaşımın geleceğiyle ilgili siz neler hayal ediyorsunuz, bizimle paylaşın! <h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hayatınızı takipçilerinizin yönetmesini ister miydiniz?</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-19T08:07:16.282Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="NewNew uygulaması" ratio="1.91" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Pledge TimesSosyal medyayla hayatını binlerce insanla paylaşan, paylaştığı kişilerin kararlarını etkileyen influencer'lar ve onlara bu fırsatı veren uygulamalar artık hayatımızın bir parçası oldu.Peki, bir insanın hayatını yönlendirebileceğiniz bir uygulama olsaydı?<a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/business-57085557?" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">NewNew</a>, influencer'ların karar almalarına yardım etmek ve hayatlarının bir bölümünü kontrol edebilmek için kullanıcıların ödeme yaptığı bir uygulama. Kendini, "gerçek insanların hayatlarından kararlarını kontrol etmek ve sonucu görmek için hisse satın alınan bir insan borsası" olarak tanımlayan NewNew’da Facebook, Instagram, TikTok gibi sosyal medya platformlarından içerik oluşturucular, video yükleyerek takipçilerine hayatlarıyla ilgili kararlar için oy vermelerini&nbsp;istiyor, daha sonra takipçileri sonucu izleyebiliyor. Örneğin Brandon Wong isimli bir kullanıcı, Kore veya Çin yemeğinden hangisini sipariş edeceğine karar veremediği için bir anket yapıyor, takipçileri&nbsp;5’er dolar ödeyerek&nbsp;oy veriyor ve Wong, Kore yemeği sipariş ediyor.&nbsp;Uygulamada henüz çok fazla içerik oluşturucu olmasa da NewNew, PayPal'ın kurucu ortağı Peter Thiel, aktör Will Smith gibi isimlerden yatırım alacak kadar dikkat çekmiş görünüyor.&nbsp;Bu uygulama, gelecek vaat ediyor mu? Sosyal medyada takip ettiğiniz ünlülerin akşam yemeğine, sevdiğiniz yazarların romanını nasıl devam ettireceğine karar vermek ister misiniz? Bu konuda karar size kalmış.&nbsp;

<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">IBM’den DNA ipliğinden daha küçük çipler</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-12T12:47:12.856Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="2 nanometrelik çipler" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: The Verge Dizüstü bilgisayar, araba, termostat, buzdolabı, mikrodalga gibi neredeyse tüm elektronik aletlerle birlikte hayatımızda büyük bir yere sahip olan çip dünyasında değişen talep ve tedarik zinciri sorunları; çip üreten şirketleri daha hızlı, daha iyi ve daha verimli çipler üretmeye itiyor.Bu konuda ciddi çalışmalar yürüten IBM, yakın zamanda 50 milyar transistörü üzerinde barındıran 2 nanometrelik bir çip ürettiğini <a fr-original-style="" href="https://www.fastcompany.com/90633872/ibm-2-nanometer-chip" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>. Şirket, bir DNA ipliğinden bile daha küçük olan bu çipin günümüzde kullanılan 7 nanometrelik çiplere göre %75 daha verimli&nbsp;ve&nbsp;%45 daha hızlı olduğunu söylüyor. Yüksek transistör yoğunluğu sayesinde daha az güçle daha fazla işlem yapabilen çip, akıllı cihazlardan sürücüsüz araçlara kadar her şeyin daha verimli çalışmasını sağlayabilir.Bir mikroişlemci üzerindeki transistör sayısının yaklaşık&nbsp;iki yılda bir 2 katına çıkacağını söyleyen&nbsp;Moore Yasası, geçtiğimiz son 10 yılda pek geçerli olmadıysa da IBM'in bu çalışması ve diğer büyük çip üreticilerinden Taiwan Semiconductor Manufacturing Company'nin (TSMC) 2 nanometrelik çip çalışmaları göz önünde bulundurulduğunda Moore Yasası'nın yeniden gündeme geldiği düşünülüyor.2 nanometrelik çiplerin 2024 sonunda veya 2025’te üretime başlayacağını öngören IBM Research kıdemli başkan yardımcısı ve direktörü Dario Gil, çipler üretilmeden önce teknoloji şirketlerinin ekstra güç ve daha iyi verimlilikten yararlanabilecek ürün tasarımları yapmaya başlayacağını söylüyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Virgin Hyperloop’un fütüristik ulaşım sistemi</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-12T12:49:44.598Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Yeni nesil ulaşım sistemi" ratio="1.92" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Bigumigu Yer altından, yer üstünden bir dizi araca binerek bir yerlere varmaya çalışıyoruz. Yollarda geçen zamanı bize geri verebilecek süper hızlı bir ulaşım aracı çok iyi olmaz mıydı?Virgin Hyperloop, Las Vegas'ın hemen kuzeyindeki bir çölde, bilim kurgu filmlerinde gibi hissettirecek fütüristik bir ulaşım aracı <a fr-original-style="" href="https://www.usnews.com/news/technology/articles/2021-05-06/virgin-hyperloop-shows-off-the-future-mass-transport-in-floating-magnetic-pods" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geliştiriyor</a>. Şirket, Hyperloop ile manyetik kaldırma kullanarak neredeyse havasız denilebilecek vakumlu tünellerden saatte yaklaşık 1200 km hızla giderek&nbsp;3 buçuk saatlik&nbsp;bir yolculuğu&nbsp;35 dakikaya indirmeyi hedefliyor. Şirketin kurucu ortaklarından Josh Giegel'ın Reuters'a verdiği röportajda söylediğine göre "uçak gibi hissettiren ama türbülans hissini yok edebilen" aracın yolcu kapsülleri 28 yolcu taşıyabiliyor ancak uzun ve kısa mesafelerde kargo taşımaları için de özelleştirilebilir.İlk insanlı testini kasım ayında gerçekleştiren Virgin Hyperloop, ticari operasyonlarına 2027'de ulaşım sisteminin yetersiz olduğu Hindistan ve Suudi Arabistan'da başlamayı planlıyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çin’in dijital para birimi DCEP</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-12T12:52:42.111Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Çin'in yeni dijital para birimi" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Business Insider Kağıt parayı binlerce yıl önce dünyayla tanıştıran Çin, şimdi de dijital para birimi konusunda iddialı bir şekilde ilerliyor. Resmî adıyla Digital Currency Electronic Payment (DCEP) olarak bilinen ve Çin merkez bankası tarafından desteklenen dijital yuan nisan ayında Shenzhen, Suzhou, Chengdu ve Pekin'e yakın bölgelerde test edilmeye başlandı. Yakın zamanda Alibaba’nın market uygulaması, bazı süpermarketler ve özel bankalar da projeye <a fr-original-style="" href="https://www.china-briefing.com/news/chinas-digital-yuan-status-roll-out-impact-businesses/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dahil oldu</a>. Öte yandan Çin; Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve Uluslararası Ödemeler Bankası ile dijital para birimini uluslararası olarak kullanılabilir hâle getirmek için platform geliştiriyor.Geçtiğimiz günlerde, nisan ayından beri Çin'deki 11 bölgede 500 bin tüketiciyi hedefleyen büyük testin bir parçası olarak Suzhou'da yeni bir test <a fr-original-style="" href="https://thenextweb.com/news/chinas-digital-currency-yuan-is-coming-major-economies-need-to-follow-syndication" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gerçekleştirildi</a>. 181 bin tüketiciye Double Fifth&nbsp;alışveriş festivaline dahil olan mağazalarda harcamaları için 55&nbsp;yuan dağıtılarak gerçekleştirilen bu testle, dijital bir cüzdan uygulaması indirildikten sonra onu kullanarak festival kapsamındaki mağazalardan yapılan alışverişlerde tüketicilere indirim sağlandı.Testler devam ederken dijital para birimi projesi, beraberinde birçok sorunu ve eleştiriyi getirse de Çin bu konuda kararlı adımlar atıyor ve blokzincir teknolojisiyle ödeme sistemlerini farklı bir boyuta taşımaya hazırlanıyor.

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gen diziliminde yeni teknoloji: RLR</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-05T19:28:03.715Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.91" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: New AtlasBilim insanları, kanser ve kalıtsal hastalıkları iyileştirebilmek için gen dizilimlerini değiştirme üzerinde ciddi çalışmalar yapıyor. Geçtiğimiz günlerde Harvard Wyss Enstitüsü'nden bilim insanları, <a fr-original-style="" href="https://newatlas.com/biology/retron-library-recombineering-gene-editing-crispr/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Retron Library Recombineering (RLR)</a> adını verdikleri yeni bir gen düzenleme aracı geliştirdi.RLR tekniğiyle, retron adı verilen DNA segmentleriyle tek hücreli DNA iplikleri üretilebiliyor ve yeni oluşan DNA'ya ekleniyor.Geçen yıl geliştirilen ve Nobel Kimya Ödülü'ne konu olan CRISPR-Cas9 tekniği, belirli DNA parçalarını bulup kesmek için kullanılabiliyor. Ancak Cas9 enzimi, DNA'nın kesilmek istenmeyen kısımlarını da keserek hücre için toksik bir soruna dönüşebiliyor ve mutant kısımları orijinal DNA'ya eklediği için ana DNA dizilimi kaybolmuş oluyor.RLR ise değiştirilen sekansları yeni oluşturulan kopya DNA ile hücreye ekliyor. Böylece deneylerde ana DNA dizilimine zarar verilmemiş oluyor ve milyonlarca DNA mutasyonu aynı anda üretilebilirken "barkod" gibi takip edilerek hangi hücrenin hangi retron dizilimini aldığı kontrol edilebiliyor.RLR ve gen mutasyonları konusunda daha yapılacak çok iş olsa da bu teknolojinin kısa vadede bakteriyel genomlar ve mutasyonlar incelenerek geliştirilecek yeni yararlı türler ve tedavi seçenekleri, uzun vadede ise insanlar ve diğer organizmalarla ilgili yapılacak çalışmalar için yararlı olacağı düşünülüyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Mutfaktaki otomasyon robotları&nbsp;</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-05T19:27:19.712Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" alt="CookRight." fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: The SpoonFast-food zincirlerinin robotik ustabaşısı olan "Flippy" robotunun üreticisi Miso Robotics şimdi de etlerin tam ağzımıza layık pişirilmesi için geliştirdiği yeni yapay zekâ uygulaması ve kamera sistemi CookRight'ı <a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/misos-latest-ai-powered-app-can-monitor-burger-and-steak-cooking-times-090035547.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>.CookRight; yiyeceklerin tek tek ızgara sürelerini izliyor, pişirme sürelerini hassas bir şekilde ölçmek için ızgaradaki ısı dağılımını öğreniyor ve aşçılara ızgaradaki yiyecekleri doğru zamanda çevirip almalarını söylüyor. Tablet bilgisayar ve ızgaranın üzerine yerleştirilen kameralarla çalışan platform, gerçek zamanlı bir kalite kontrol sağlayarak Flippy'deki gibi robotik bir kol yerine gerçek aşçılara talimat veriyor. Hamburger, tavuk, balık, sosisli sandviç gibi ürünlerle çalışan CookRight, aynı zamanda gıda kalitesini iyileştirmek ve verimliliği artırmak için analiz bilgileri de sunuyor.Bu sistemle gıda zehirlenmesi gibi sorunlara yol açan hataları önlemeye yardımcı olan Miso Robotics, özellikle pandemide artan paket servis talepleri için de&nbsp;verimlilik ve tasarruf&nbsp;sağlamayı hedefliyor. Mutfaktaki iş akışını koordine etmek ve optimize etmek için yapay zekâ kullanan başka restoran teknolojisi sistemleri olsa da Miso, bu optimizasyon ve otomasyonu gerçek pişirme zamanına entegre ederek bir adım ileri götürüyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Daha konforlu bir koşu deneyimi&nbsp;</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-05T19:19:53.197Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" alt="Adidas'ın 3 boyutlu baskıyla üretilen 4DFWD koşu ayakkabısı." fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: EngadgetSporcuların konforu ve performansı için yüksek teknolojilerle geliştirmeler yapan Adidas, 3 boyutlu baskı şirketi Carbon ile yeni bir koşu deneyimi sağlamak için geliştirdiği 4DFWD modelini <a fr-original-style="" href="https://www.zdnet.com/article/adidas-launches-4dfwd-shoe-with-3d-printed-lattice-via-carbon/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanıttı</a>.Enerji transferini&nbsp;en üst düzeye çıkarmak için tasarlanan papyon-kafes şeklindeki 4D orta tabana sahip ayakkabı, daha konforlu ve uzun süreli çalışmalara olanak sağlamak için yastıklamayı artırırken frenleme kuvvetini de azaltıyor ve önceki modellere göre üç kat daha fazla ileri hareket sağlıyor.17 yıllık sporcu verilerini inceleyen ve 5 milyon tasarımı değerlendiren Adidas ve Carbon, bu ayakkabının 3 boyutlu baskıyla en yüksek hacimde üretilen ürün olacağını düşünüyor. Özellikle olimpik sporcular tarafından kullanılacak olan bu ürün, gelecekte de üç boyutlu baskıyla geliştirilecek daha özel ürünlerin yolunu açıyor.

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Mars’ta oksijen üretimi</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-28T19:51:35.054Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Nasa astronotları." ratio="1.86" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: NASADünya'nın havasının artık size iyi gelmediğini düşünüyorsanız alternatif olarak Mars'ı düşünmeye başlayabilirsiniz çünkü NASA'dan gelecekte yaşam kolonileri kurulması beklenen Mars'la ilgili yeni bir müjde geldi. Perseverance keşif aracıyla yapılan bir deneyle Mars'ın %96 oranında karbondioksitten oluşan havası, ilk kez&nbsp;solunabilen oksijene&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.vice.com/en/article/bvz8em/nasa-has-created-oxygen-on-mars-in-a-major-milestone-for-space-exploration?utm_source=tldrnewsletter" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">dönüştürüldü</a>. Bilim insanları, bir astronotu 10 dakika kadar hayatta tutmaya yetecek kadar, yaklaşık 5 gram oksijeni üretmeyi başardı.&nbsp;Keşfedilen bu oksijen üretme teknolojisi, yalnızca Mars’taki insan yaşam desteği için değil, gezegenden dönüş yolunu hızlandırmak için roket iticilerinin ihtiyaç duyduğu yüksek oksijen miktarı için de umut verici.<a fr-original-style="" href="https://mars.nasa.gov/news/8930/nasas-ingenuity-mars-helicopter-flies-faster-farther-on-third-flight/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ingenuity'nin</a> kısa uçuşları, keşfedilen yeni oksijen üretme yöntemi, SpaceX ve Blue Origin gibi şirketlerin uzay teknolojileriyle ilgili çalışmalarıyla uzay çağı artık o kadar da uzak görünmüyor. Bu çalışmalar, şimdilik daha "bebek adımları" olsa da ileride yapılacak insanlı keşifler için önemli adımların yolunu açıyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Her ev kendi enerjisini üretecek</h3><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-28T19:55:51.400Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Tesla Powerwall bataryası." ratio="1.61" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h3>Kaynak: TeslaDünyadaki büyük sorunlara sıra dışı çözümlerle yaklaşan Elon Musk, Tesla'nın güneş enerjisini depolayan ve kesintiler yaşandığında enerji sağlayan Powerwall&nbsp;bataryalarıyla her evi kendi enerjisini üreten, depolayan hatta enerjiyi elektrik şebekesine geri aktaran bir <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2021/04/26/tesla-wants-to-make-every-home-a-distributed-power-plant/?utm_source=tldrnewsletter" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">enerji dağıtım tesisine</a> dönüştürmeyi amaçlıyor.&nbsp;Tesla, geçtiğimiz hafta internet sitesinde, Powerwall olmadan güneş enerjisi veya güneş panellerinin satın alınması yerine enerji üretimini sağlayan paneller ve enerjiyi depolayan Powerwall'un bütün bir sistem olarak satın alınmasını zorunlu kıldı. Elon Musk, her evde kurulmasını istediği enerji üretim sistemiyle sıfır karbonlu bir güç hattına ulaşmayı hedefliyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü ve Princeton Üniversitesi'nin ABD iletim kapasitesi artırıldığında 2050 yılına kadar sıfır karbon emisyonuna ulaşılabileceğini söyleyen araştırmaları da, Musk'ın iddiasını destekliyor.Bazı uzmanlar, yenilenebilir enerji kaynaklarının arazi kullanım talepleri, depolama gereksinimleri ve kesinti sorunlarının bu şekilde bir enerji üretim sistemine engel olabileceğini düşünse de Elon Musk yenilenebilir enerji üretim&nbsp;ve&nbsp;depolama sistemleri sayesinde karbonsuz bir hava sahasına ulaşma konusunda iddialı ve çalışmaya devam ediyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tema parklarda Disney robotları</h3><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-28T20:00:45.652Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Galaksinin Koruyucuları Groot karakteri." ratio="1.92" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Kaynak: TechcrunchWalt Disney'in araştırma ve geliştirme ekibi Imagineering, yaklaşık üç yıllık çalışmadan sonra kendi başına yürüyebilen, el sallayabilen ve hareket edebilen animatronik bir robot <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2021/04/23/disney-imagineerings-project-kiwi-is-free-walking-robot-that-will-make-you-believe-in-groot/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geliştirdi</a>. Galaksinin Koruyucuları filminin Groot karakterini adeta “canlandıran” ekip, "Project Kiwi" kapsamında tema parklar için otonom robot aktörler geliştirmeyi uzun süredir planlıyordu. Oldukça gerçekçi bir dokuya ve "anlamlı" denilebilecek bakışlara sahip olan Groot, henüz Walt Disney World'de insanlarla buluşmaya hazır değil. Ancak, Kiwi gibi projelerle yılda 100 milyondan fazla insan ağırlayan Disney tema parklarında robotik karakterlerle etkileşim kurma fikri çok da uzak görünmüyor. Tabii, çocukların kocaman Disney kostümleri giymiş animatörlerden türlü şirinlikler yapmalarına rağmen korktuğu düşünülünce en çok onların bu robotlarla etkileşimleri nasıl olacak, merak etmekteyiz.

<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Apple ve Airtag</h3>Apple'ın salı günü gerçekleştirdiği etkinlikte duyurduğu AirTag, dalgınlıkla bir yere koyduğumuz eşyaları "Find My" uygulamasıyla bulmak için <a fr-original-style="" href="https://www.wired.com/story/apple-airtags-future-of-augmented-reality/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">üretildi</a>.Küçükken kaybolmasın diye boynumuza takılan silgi gibi cüzdan, çanta, anahtar gibi kişisel eşyalara takılabilen Apple şıklığındaki küçük, yuvarlak AirTag, U1 Ultra-Wideband çipleriyle kamera, ARKit, hızlandırıcı ve jiroskoptan aldığı verilerle çalışıyor. Böylece Find My uygulaması kullanıcıyı ses, dokunma ve görsel geri bildirimleriyle kaybettiği eşyaya yönlendirebiliyor.AirTag'in Apple'ın yazılım ve donanımlarda artırılmış gerçeklik teknolojisini kullanabilmek için geliştirdiği yazılım çerçevesi olan ARKit ile kullanılabilmesi gelecekte dijital bilgiyi fiziksel objelerle bağlamak için önemli bir adım olarak görülüyor. Karma gerçeklik üzerine çalışan Jessica Brillhart, artırılmış gerçeklikteki en büyük engel olan "gerçekte neye baktığınızı veya nerede olduğunuzu" algılama olayına AirTag'lerin yardımcı olabileceğini söylüyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Güzellik salonunda AR deneyimi</h3> <div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-21T18:35:47.066Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Güzellik sektöründe artırılmış gerçeklik teknolojisi" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class=" fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">Kaynak: Business Insider&nbsp;</div>Güzellik sektöründe hızla gelişmeye devam eden artırılmış gerçeklik teknolojisi, fiziksel ortamlarda yeni deneyim fırsatları sunuyor. &nbsp;&nbsp;Market, bakkal ve fiziksel mağazalara kasiyersiz ödeme, akıllı alışveriş arabaları ve biyometrik sistemler gibi yeni teknolojiler getiren Amazon; bu kez teknolojik hünerlerini Londra'da açtığı yeni güzellik&nbsp;salonunda <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2021/04/20/amazon-is-opening-a-london-hair-salon-to-test-ar-and-other-retail-technologies/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sergiliyor</a>.Müşterilerin farklı saç renklerini ve modellerini&nbsp;artırılmış gerçeklikle üzerinde görüp ekranlar ve&nbsp;QR kodlarla ürün satın alabildiği güzellik salonunda, profesyonel stilistlerle geleneksel bir model de sunuluyor.&nbsp;Amazon bu yeni girişimini, ileride farklı sektörlerden perakende müşterilerine satmak veya kendi mağazalarında uygulayacağı yeni teknolojilerle kullanıcıların etkileşimini inceleyebilmek için deneysel bir mekan olarak görüyor ve başka bir güzellik salonu açmayı düşünmüyor.&nbsp;Pandemi dönemiyle birçok şirketin fiziksel mağazasını kapatması üzerine Amazon’un sağladığı bu dönüşüm, fiziksel satış deneyimini farklı bir boyuta taşıyabilir gibi görünüyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Asker botlarından Iron Man kostümüne</h3> <div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-21T18:51:37.776Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class=" fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">Kaynak: Ways2rock ABD ordusu, askerlerin ağır sırt çantalarını uzun mesafelerde kolaylıkla taşımasına yardımcı olan ExoBoot isimli dış iskelet botlarını <a fr-original-style="" href="https://futurism.com/the-byte/us-army-testing-powered-exoskeleton" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">test ediyor</a>. Botlar, dâhilî bilgisayar ve sensörleri kullanarak kullanıcısının yürüyüş şeklini tespit edip kullanıcısına nasıl yardımcı olabileceğiyle ilgili verileri topluyor.&nbsp;</div></div>İnsanların akıllı sistemlere nasıl uyum sağladığını anlamak için yaz boyunca botlarla gerçekleştirilecek olan bu testlerle, uzun vadede&nbsp;kritik biyometriyi&nbsp;belirleyerek bu verileri Iron Man kostümü gibi dış iskelet kontrolleri için kullanabilmek hedefleniyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">NASA'nın marifetli helikopteri Ingenuity</h3> <div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-21T18:55:54.897Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Marifetli helikopter Ingenuity" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class=" fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">Kaynak: Wired&nbsp;</div>NASA'nın Ingenuity helikopteri, Mars'ta 3 metrelik bir yüksekliğe havalanarak başka bir gezegende kontrollü uçuş yapan ilk hava aracı <a fr-original-style="" href="https://thenextweb.com/news/why-nasa-ingenuity-autonomous-helicopters-flight-on-mars-is-such-a-big-deal-syndication" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oldu</a>.</div>Ingenuity için küçük, uzay keşifleri için büyük bir adım olan bu uçuş aslında çok zor bir görevin başarıldığını gösteriyor. Mars'taki atmosfer ve yer çekimi koşullarına rağmen uçuşu gerçekleştirebilen helikopter, bir dizi basit görevi tamamlayabildiğini kanıtlamak için önümüzdeki haftalarda birkaç uçuş daha gerçekleştirecek. Uçuşlardan elde edilen veriler analiz edilerek daha gelişmiş drone ve helikopter yapımı için değerlendirilecek. Belki de bu araç, insanlık Mars'a iniş yaptığında araziyi gerçek zamanlı araştırmak için kullanılabilecek.

Neler oluyor?

Geçtiğimiz hafta, algoritmik ön yargılar konusunda öncü bir araştırmacı olan, Google'ın “Etik Yapay Zekâ” ekibinin eş başkanı Timnit Gebru, Google'dan kovulduğunu Twitter'dan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmY2ZkZGFhMDk1MmFiMDAwODYwNzM0MSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnR3aXR0ZXIuY29tJTI1MkZ0aW1uaXRHZWJydSUyNTJGc3RhdHVzJTI1MkYxMzM0MzUyNjk0NjY0OTU3OTUy"">paylaştı</a>.<ul><li>Arka plan: Timnit Gebru, aralarında Google çalışanlarının da bulunduğu 6 kişilik bir ekiple büyük dil modellerindeki ön yargılar konusunda eleştirileri içeren bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmY2ZkZGFhMDk1MmFiMDAwODYwNzM0MSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50ZWNobm9sb2d5cmV2aWV3LmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTIlMjUyRjA0JTI1MkYxMDEzMjk0JTI1MkZnb29nbGUtYWktZXRoaWNzLXJlc2VhcmNoLXBhcGVyLWZvcmNlZC1vdXQtdGltbml0LWdlYnJ1JTI1MkY="">araştırma makalesi</a> hazırladı. Google'ın, “şirketin çizgisine uymadığı” gerekçesiyle makaleyi geri çekmesini veya Google çalışanlarının adlarının makaleden çıkarılmasını istemesi üzerine Gebru, iş arkadaşlarına Google yetkililerinin çeşitliliğin savunulmasına karşı yaşattığı hayal kırıklığını ifade ettiği bir e-posta gönderdi. Bu e-posta üzerine Gebru’nun hesabı kapatıldı ve Gebru, Google’ın yapay zekâ ekibinin lideri Jeff Dean tarafından işten çıkarıldığını tweet'ledi. &nbsp;</li><li>Yapay zekâ etiği: Yapay zekâda etik algısının temelinde, yapay zekânın asla insan güvenliğini ve itibarını etkileyebilecek aceleci kararlara yol açmaması gerektiği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmY2ZkZGFhMDk1MmFiMDAwODYwNzM0MSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50ZWNoc2xhbmcuY29tJTI1MkZ3aGF0LWlzLWV0aGljYWwtYWktYW5kLXdoeS13ZS1uZWVkLXRvLXRhbGstYWJvdXQtaXQlMjUyRg=="">fikri</a> yatıyor. <ul><li>Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı "<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmY2ZkZGFhMDk1MmFiMDAwODYwNzM0MSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmVjLmV1cm9wYS5ldSUyNTJGZGlnaXRhbC1zaW5nbGUtbWFya2V0JTI1MkZlbiUyNTJGbmV3cyUyNTJGZXRoaWNzLWd1aWRlbGluZXMtdHJ1c3R3b3J0aHktYWk="">Güvenilir Yapay Zekâ için Etik Kuralları</a>" belgesinde etik ve güvenilir yapay zekâ için gerekli yedi temel şart; insan unsuru ve gözetimine dikkat edilmesi, teknik dayanıklılık ve sağlamlık, gizlilik ve veri yönetişimi, şeffaflık, ayrımcılık yapmama ve adalet, toplumsal ve çevresel refah ile hesap verebilirlik olarak belirtiliyor. &nbsp;</li><li>Timnit Gebru ve ekibinin hazırladığı "Stokastik Papağanların Tehlikeleri Üzerine: Dil Modelleri Fazla Büyük Olabilir mi?" isimli araştırma makalesi; doğal dil işlemenin tarihi, büyük dil modellerinin dört ana riski ve daha fazla araştırma yapılabilmesi için bazı önerileri içeriyordu. MIT Technology Review’a göre makaledeki etik konusunda kritik olan bu dört ana risk unsuru; çevresel ve finansal maliyetler, fazla miktarda veri yüzünden anlaşılmaz modeller, yanlış yönlendirilmiş araştırmaların fırsat maliyetleri ve yapay zekânın insanları kandırmak için kullanılmasından doğan anlam yanılsamaları. &nbsp;</li></ul></li><li>Etik kurallar neden önemseniyor? Gebru ve diğer araştırmacıların değindiği bu konular, yapay zekânın zarar oluşturabilecek şekilde kullanılabileceğini anlatıyor. Makalenin yazarlarından Emily Bender'ın söylediğine göre bu makalenin amacı, doğal dil işleme alanındaki mevcut araştırmanın manzarasını değerlendirmek. Ancak bunu yaparken olumlu yönler çok açık görülebiliyorken olumsuz yönleri de göstermeyi ve bu durumdan fayda sağlarken oluşabilecek etik riskleri azaltabilmeyi vurgulamak istiyorlar. &nbsp;</li><li>Google nasıl karşıladı? Timnit Gebru’nun attığı tweet üzerine 1500'den fazla Google çalışanı, Google'a karşı bir protesto kağıdı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmY2ZkZGFhMDk1MmFiMDAwODYwNzM0MSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmdpem1vZG8uY29tJTI1MkZtb3JlLXRoYW4tMS01MDAtZ29vZ2xlLWVtcGxveWVlcy1zaWduLXBldGl0aW9uLWNvbmRlbW5pLTE4NDU4MTY0MDA="">imzaladı</a>. Google yapay zekâ ekibinin lideri Jeff Dean, şirket içi bir e-posta gönderdi ve makalenin Google'ın kriterlerine uymamasının nedenlerinden birinin "çok fazla alakalı araştırmayı görmezden gelmesi" olduğunu söyledi. Spesifik olarak, büyük dil modellerinin nasıl daha enerji verimli hâle getirileceğine ve ön yargı sorunlarının nasıl azaltılacağına dair daha yeni çalışmalardan bahsetmediğini belirtti. &nbsp;</li><li>Geniş perspektif: Birkaç yıl önce Microsoft, “Adalet Hesap Verebilirlik Şeffaflığı ve Etik” grubunu kurdu. Alphabet’in DeepMind AI grubunun etik ve toplum ekibi bulunuyor. Facebook, 2018'de yapay zekâ sistemlerinin ön yargısız, mümkün olduğunca etik kararlar almasını sağlamak için özel bir ekip oluşturduğunu ve ayrı bir yazılım geliştirdiğini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmY2ZkZGFhMDk1MmFiMDAwODYwNzM0MSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jbmJjLmNvbSUyNTJGMjAxOCUyNTJGMDUlMjUyRjAzJTI1MkZmYWNlYm9vay1ldGhpY3MtdGVhbS1wcmV2ZW50cy1iaWFzLWluLWFpLXNvZnR3YXJlLmh0bWw="">açıklamıştı</a>. Yapay zekâyla ilgili çalışmalar yapan teknoloji şirketleri, etik kurallara bağlı kalmak için çalışmalar yapsa da şirketlerin bu alanda sınavı büyük. Google'ın Gebru ile bağlarını kesme kararı ise etik yapay zekâya olan bağlılığının ciddiyeti hakkında soru işaretleri uyandırıyor.</li></ul>

Google'ın "Etik Yapay Zekâ" ekibinin başındaki Timnit Gebru'nun işten çıkarılması, yapay zekâ etiği tartışmaları ve protestolar.

Zeki, çevik ve etik yapay zekâ mümkün mü?

ABD başkanlık seçimini Joe Biden’ın kazanmasının ardından Donald Trump’ı destekleyenler tarafından sonuçlara karşı yapılan protestolar, sosyal medyada da şiddetlenerek devam ediyor. Facebook ve diğer sosyal medya devleri bu hareketlenmeye karşı âdeta savaş verirken ifade özgürlüğüne daha fazla olanak veren Parler uygulaması, en çok indirilen uygulama <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYWMxZTIyMGNkZmZhMDAwYjI3MzhkMyZ1c2VyPTVmMjk2ZWM2YjA3MjNjMDAwNzcwYmI4MSZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnRlY2hjcnVuY2guY29tJTI1MkYyMDIwJTI1MkYxMSUyNTJGMDklMjUyRnBhcmxlci1hcHAtc3RvcmUtZmFjZWJvb2slMjUyRg=="">oldu</a>.<ul><li>Nedir? Parler kelimesi, Fransızca’da konuşmak anlamına geliyor. Parler uygulaması iki yıl önce çeşitli özel ilgi gruplarının etkilediği Big Tech politikasındaki değişiklikler nedeniyle gizliliğe ve kişisel verilere saygı, ifade özgürlüğü, serbest piyasa, etik ve şeffaf şirket politikasına saygı temeli üzerine kuruldu. Twitter benzeri bir akışa sahip olan uygulama, 2020 Mayıs ayında ilk kez Twitter'ın Trump'ın tweet'lerini yasaklamasından sonra Trump'ı destekleyenlerin kullanmaya başlamasıyla popüler olmaya başladı. &nbsp;</li><li>Bir adım geriden: Trump ve destekçileri, postayla oy kullanmanın güvenilir olmadığını ve postayla gönderilen oy pusulalarının doğruluğundan şüphe ettiklerini belirtmek için sosyal medyayı kullanıyorlardı. Buna karşılık Facebook, Twitter ve diğer sosyal medya şirketleri anketlerde şiddet çağrılarını yasaklamak, erken zafer ilanlarını etiketlemek için bazı kararlar aldı. Seçimden önce mesajların iletilmesi, grup önerileri ve siyasi reklamlar gibi hizmetlerinin önemli kısımlarını devre dışı bıraktı. &nbsp;</li><li>Yasaklar işe yaradı mı? Buna rağmen, Facebook'ta Biden'ın seçimlerde dolandırıcılık yaptığını iddia eden Stop the Steal (Çalmayı Durdur) grupları oluşturuldu ve birden yüz binlerce üye kazanmaya başladı. Facebook ise büyük bir Stop the Steal grubunu, bu konuyla ilgili hashtag'leri ve seçmen sahtekârlığı iddialarıyla ilgili diğer terimleri yasakladı. Facebook’un yasaklarına karşı grup isimlerini değiştirmeye ve Facebook’un yasaklayacağı kelimeleri kullanmamaya başladılar. &nbsp;</li><li>Seçimler uzadıkça ve yasaklar fark edilmeye başlandıkça Trump destekçileri Parler uygulamasına akın etmeye başladı. Trump’ı destekleyen radyocular ve politikacılar yandaşlarını Parler’a davet etmeye başladı. 8 Kasım’da yaklaşık 636 bin civarında en yüksek indirme sayısına ulaşan uygulama, App Store ve Google Play Store’da zirveye yerleşti. &nbsp;</li><li>Geniş perspektif: Facebook ve Twitter gibi sosyal medya devleri, insanların kendilerini özgürce ifade edebildikleri platformlar olarak başlamışken sansür politikalarıyla yaptıkları değişimler sonucu Parler gibi yeni uygulamalara yatkınlık artar mı bilemiyoruz. Facebook ve Twitter’ın alternatif uygulamalar üzerine tutumu ne olacak merakla bekliyoruz.</li></ul>

Twitter'a alternatif Parler, muhafazakârların ABD seçimlerinden sonra kendilerine özgü "özgür konuşma" uygulamasına akın etmesiyle Amerika Birleşik Devletleri'nde en çok indirilen uygulama haline geldi.

Başkanlık seçimleriyle yıldızı parlayan sosyal ağ: Parler

Büyük bir şirketi yönetmek kolay değildir, peki bir sektörü yönetmek? Bu, başınıza büyük işler açabilir. Tıpkı Facebook’a olduğu gibi.2020 yılında oldukça sık duyduğumuz “antitröst” kavramı, Big Tech şirketlerinin başını oldukça ağrıtmıştı. Bir önceki bültenimizde de bahsettiğimiz, Federal Ticaret Komisyonu’nun (FTC) 2020 şubat ayında büyük şirketlerin tekelleşmesine yönelik başlattığı ve hâlâ devam eden soruşturmadan en çok darbe alan şirket, hem FTC hem de 48 eyalet tarafından antitröst davasıyla karşı karşıya kalan Facebook oldu.<h2>Olay bu noktaya nasıl geldi? &nbsp;</h2>Facebook; Mark Zuckerberg tarafından insanların fotoğraf yükleyebileceği, ilgi alanlarını paylaşabileceği, diğer insanlarla bağlantı kurabileceği bir platform olarak 2004'te kuruldu. Başlangıçta yalnızca Harvard Üniversitesi öğrencilerinin kullanabildiği platform, hızlı bir şekilde büyüdü ve yakındaki üniversitelere de yayılmaya başladı. 2006’da global olarak bilinen bir uygulama olan Facebook, 2007'de kullanıcıların ürün veya hizmetleri satmak için sınıflandırmalar yapmasına olanak tanıyan pazar yerini ve geliştiricilere kendi uygulamaları ile oyunlarını yaratmaları için Facebook Uygulama Geliştirici platformunu kullanıma sundu.2009’da, Facebook artık 132 milyon aylık tekil kullanıcısıyla dünyanın en popüler sosyal platformu oldu. 2012’de Facebook halka arz edildi ve hemen sonra 1 milyar dolar karşılığında Instagram’ı satın aldı. 2014 yılında ise 19 milyar dolara WhatsApp’ı satın alarak ikinci en büyük satın almasını gerçekleştirdi. Facebook, satın almalarını teknolojisini geliştirme veya yetenekleri kendi ekibine dahil etme amacıyla yapıyordu. Satın almalar devam ederken kullanıcı sayısı da hızla büyüyen Facebook için kullanıcı çeşitliliği nedeniyle yayılan yanlış bilgiler sorun çıkartmaya başladı. 2018’de, Facebook daha büyük bir sorunla karşı karşıya kaldı: Cambridge Analytica skandalı.Facebook, on milyonlarca insanın verilerini toplayarak Cambridge Analytica şirketine sattığının ortaya çıkmasıyla tüm dikkatleri <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jbmJjLmNvbSUyNTJGMjAxOSUyNTJGMTElMjUyRjA5JTI1MkZmYWNlYm9va3MtYW50aXRydXN0LWludmVzdGlnYXRpb25zLWEtdGltZWxpbmUtb2YtZXZlbnRzLmh0bWw="">üzerine çekti</a>. FTC tarafından hakkında soruşturma başlatılan Facebook, üzerindeki kara lekeden kurtulamadı. Facebook’u incelemeye alan FTC, 2019’da Facebook’a karşı bir antitröst soruşturması başlattı ve bir daha peşini bırakmadı.<h2>Kilit duruşma &nbsp;</h2>Antitröst davalarının zirve anlarından biri, 2020 temmuz ayında Apple, Google, Facebook ve Amazon şirketlerinin katıldığı Temsilciler Meclisi Yargı Komitesi'nin <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMDclMjUyRjI5JTI1MkZ0ZWNobm9sb2d5JTI1MkZ0ZWNoLWNlb3MtY29uZ3Jlc3Mtd2hhdC10by1rbm93Lmh0bWwlMjUzRnNlYXJjaFJlc3VsdFBvc2l0aW9uJTI1M0QyMDI="">antitröst oturumuydu</a>. Google’ın arama motorundaki üstünlüğü, Apple’ın uygulama geliştiriciler için koyduğu kurallar, Amazon’un hem büyük bir satış alanı sunması hem de kendi ürünlerini satışa çıkarmasıyla sağlamış olduğu düşünülen rekabet üstünlüğü davasında Facebook, WhatsApp ve Instagram’ı satın almasının yanında küçük şirketleri de satın alarak sosyal medyadaki rekabeti etkisiz hâle getirdiği gerekçesiyle ifade verdi. Facebook’un, para ve veri hazinesini kullanarak potansiyel tehdit olarak algıladığı şeyleri ezdiği veya engellediği iddia ediliyordu.Facebook CEO’su Mark Zuckerberg’ün 2008’de attığı ortaya çıkan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnRoZWNvbnZlcnNhdGlvbi5jb20lMjUyRndoeS1mYWNlYm9vay1hbnRpdHJ1c3QtY2FzZS1yZWxpZXMtc28taGVhdmlseS1vbi1tYXJrLXp1Y2tlcmJlcmdzLWVtYWlscy0xNTE5Nzk="">e-postası</a> davaya tuz biber oldu. Zuckerberg, e-postada “Satın almak rekabetten daha iyidir” ifadesini kullanmıştı. Dört yıl sonra, “son derece rahatsız edici” bulduğu fotoğraf paylaşma uygulaması Instagram’ı satın aldığında ise çalışma arkadaşlarına gönderdiği “Instagram bir tehditti...” e-postası, Zuckerberg’ün Instagram’ı onun rakip olarak yükselme potansiyelinin önüne geçmek ve bundan yararlanmak için satın aldığı iddialarını güçlendirdi.E-postaları ortaya çıkaran ABD Temsilciler Meclisi üyesi Jerrold Nadler, şirketin satın alma stratejisini “haksız yere birinin arazisine el koymak” anlamına gelen “land grab” olarak nitelendirdi ve “potansiyel rekabet tehditlerini ortadan kaldıran birleşme ve satın almaların antitröst yasalarını ihlal ettiği” gerekçesiyle Zuckerberg’ü suçladı. Zuckerberg’ün suçlamalara karşı, “Sıkı rekabet ediyoruz. Adil rekabet ediyoruz. En iyisi olmaya çalışıyoruz” şeklindeki <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy53YXNoaW5ndG9ucG9zdC5jb20lMjUyRnRlY2hub2xvZ3klMjUyRjIwMjAlMjUyRjA3JTI1MkYyOSUyNTJGYXBwbGUtZ29vZ2xlLWZhY2Vib29rLWFtYXpvbi1jb25ncmVzcy1oZWFyaW5nJTI1MkY="">cevabı</a> en çok vurgulanan nokta oldu ancak bu yeterli değildi.<h2>Vurucu darbe: Dava &nbsp;</h2>Aralık ayında; Federal Ticaret Komisyonu ve 48 eyalet başsavcısından oluşan bir koalisyon, Facebook’un WhatsApp ve Instagram’ı satın almasına yönelik antitröst suçlamasıyla <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTIlMjUyRjEwJTI1MkZ0ZWNobm9sb2d5JTI1MkZmYWNlYm9vay1hbnRpdHJ1c3Qtc3VpdHMtaHVyZGxlcy5odG1sJTI1M0ZzZWFyY2hSZXN1bHRQb3NpdGlvbiUyNTNENDI="">dava açtı</a>. Facebook’un, değeri 10 milyon doları geçen başka satın almalar yapmasının engellenmesi ve yasal sınırları aşan satın alımlara konu olan şirketlerin elden çıkarılması veya yeniden yapılandırılması gerektiğini savunuyorlardı: Facebook’un WhatsApp ve Instagram’ı satmasını istiyorlardı. <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5mdGMuZ292JTI1MkZzeXN0ZW0lMjUyRmZpbGVzJTI1MkZkb2N1bWVudHMlMjUyRmNhc2VzJTI1MkYxOTEwMTM0ZmJjb21wbGFpbnQucGRm"">Şikayetlerinde</a>, Facebook’un uygulamalarından birinin küresel olarak her ay üç milyardan fazla kullanıldığını ve bu yüzden sosyal ağlara hükmettiğini belirttiler. Facebook’un bu satın alma davranışlarını sektördeki hâkimiyet konumunu kaybetme korkusundan gerçekleştirdiğini söylediler. Facebook’un savunması: Facebook bu suçlamalara, baş hukuk müşaviri Jennifer Newstead tarafından yazılan "FTC ve eyalet başsavcıları tarafından açılan davalar revizyonist tarihtir" başlıklı kapsamlı bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFib3V0LmZiLmNvbSUyNTJGbmV3cyUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTIlMjUyRmxhd3N1aXRzLWZpbGVkLWJ5LXRoZS1mdGMtYW5kLXN0YXRlLWF0dG9ybmV5cy1nZW5lcmFsLWFyZS1yZXZpc2lvbmlzdC1oaXN0b3J5JTI1MkY="">gönderide</a> yanıt verdi. Gönderideki ilk savunma, Instagram ve WhatsApp’ın satın alınma işleminin müşteriler için daha iyi ürünler sağlaması oldu. Öte yandan yayımlanan gönderide, her iki satın alma olayının da beş yıldan daha eski olduğu ve zamanında düzenleyici kurumlar tarafından onaylandığı vurgulanıyordu. Davada öne çıkan iddialardan biri de, Facebook’un potansiyel rekabetçi ürünleri platformundan çıkardığı ve rakiplerini ihtiyaç duydukları kullanıcı tabanından mahrum bıraktığı yönündeydi. Bu suçlama özellikle Vine, Twitter tarafından satın alınır alınmaz Vine’daki Facebook API işlevlerinin dışarıda bırakılmasına yönelikti. Facebook, savunmasında bu tür bir API kısıtlamasının platformlar için temel işlevlerin tekrarlanmasının önüne geçmek amacıyla yapılan standart bir uygulama olduğunu belirtti. Öte yandan: Facebook, başka bir firmanın veya geliştiricinin güçlü koduna ve kullanıcılarının karmaşık ilişkiler ağına erişebilmesine izin vermeyi, böylece sosyal ağın kendi versiyonunu daha kolay oluşturabilmelerinin sağlanabileceğini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGV2ZXJnZS5jb20lMjUyRjIwMjAlMjUyRjEyJTI1MkYyMiUyNTJGMjIxOTUyNTklMjUyRmZhY2Vib29rLWNvZGUtbGljZW5zZS1mdGMtYW50aXRydXN0LWdvb2dsZS1kZWFsLXNhbmRiZXJn"">önerdi</a> ancak FTC, bu önerinin rekabet endişelerini tam olarak çözemediğine inandığı için fikri reddetti.<h2>Geniş Perspektif &nbsp;</h2>Facebook’un büyüme hırsıyla kullanıcı verileri, küçük startuplar ve rakiplerine karşı sergilediği tavırlar, artık hükümetler tarafından yakın takibe alınmış durumda. Yetkililer, Facebook’un Instagram ve WhatsApp’ı satmasını talep ediyor. Facebook’tan bağımsız bir Instagram ve WhatsApp sizce nasıl olurdu?FTC ve kongre üyeleri; ABD'de yaşayanların mahremiyetini korumak, şirketlerin gücünü kısıtlamak ve çevrim içi ifade özgürlüğüyle güvenliği dengelemek için kuralları daha erken gözden geçirmiş olsaydı, belki de Google ve Facebook aleyine kazanılması zor davalar açılmasına gerek kalmayacaktı. Şimdi harekete geçmelerinin <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTIlMjUyRjEwJTI1MkZ0ZWNobm9sb2d5JTI1MkZ0aGUtZmFjZWJvb2stbGF3c3VpdHMtZXhwbGFpbmVkLmh0bWwlMjUzRnNlYXJjaFJlc3VsdFBvc2l0aW9uJTI1M0QzNw=="">nedeni</a> ise yetkililer ile hükümetin, ABD’nin teknoloji süper güçlerine duyduğu hayal kırıklığı için birlik olması ve daha kapsamlı değişiklikler için hazır olması.Büyük teknoloji şirketlerinin en tepede kalmak için verilerle beslenerek daha büyük pazar payının peşinde koşarken yaptığı dikkatsiz hamleler, onların başını daha çok ağrıtacak gibi görünüyor.1998'de teknoloji devlerinden Microsoft'a, ABD Adalet Bakanlığı ile 20 eyaletin başsavcıları tarafından Microsoft'un işletim sistemine ek programlar eklemesi, özellikle tarayıcı yazılımını ücretsiz sunarak Netscape'in çökmesine sebep olması ve tekelci eylemlerde bulunduğu iddiasıyla antitröst suçlamasında bulunulmuştu. Bill Gates, 2019’da verdiği bir röportajda, antitröst davaları yüzünden dikkat dağınıklığı yaşanmasaydı Microsoft’un dünyanın en popüler akıllı telefon sistemi olabileceğini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTIlMjUyRjEwJTI1MkZ0ZWNobm9sb2d5JTI1MkZ0aGUtZmFjZWJvb2stbGF3c3VpdHMtZXhwbGFpbmVkLmh0bWwlMjUzRnNlYXJjaFJlc3VsdFBvc2l0aW9uJTI1M0QzNw=="">söylemişti</a>.Facebook ve diğer büyük teknoloji şirketleri de bu davalara karşı büyük bir güç kullanmak zorunda kalacak, belki onlar da Microsoft gibi büyük bir bedel ödeyecek. Ancak Cardozo Hukuk Fakültesi profesörü Sam Weinstein’ın <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZjQ3NGVkYTMzOTQ1MDAwN2EwM2RiMyZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ibG9vbWJlcmcuY29tJTI1MkZuZXdzJTI1MkZhcnRpY2xlcyUyNTJGMjAyMC0xMi0xNiUyNTJGZmFjZWJvb2stZmItYW50aXRydXN0LWNhc2UtaGFzLW11Y2gtZGlmZmVyZW50LWdvYWwtdGhhbi1nb29nbGUtcy1nb29nbCUyNTNGc3JlZiUyNTNENFRBSDc5TmE="">dediği gibi</a>: "Bu davalardan ne çıkarsa çıksın, önümüzdeki 20 yıl için antitröst yasasının seyrini belirleyecek."

Büyük bir şirketi yönetmek kolay değildir, peki bir sektörü yönetmek? Bu, başınıza büyük işler açabilir. Tıpkı Facebook’a olduğu gibi.

Antitröst ağında Facebook retrospektifi

Google, Star Wars dizisi “The Mandalorian”ı artırılmış gerçeklikle hayranlarıyla buluşturmak için Disney ve Lucasfilm’le <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYmNmNzAwYzJiYzIxMDAwNzA3NDczOSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmJsb2cuZ29vZ2xlJTI1MkZwcm9kdWN0cyUyNTJGcGl4ZWwlMjUyRm1hbmRhbG9yaWFuLWluLWFyJTI1MkY="">iş birliği yaptı</a>. Yeni Android artırılmış gerçeklik uygulaması olan “The Mandalorian AR Experience”, Google Play Store’da kullanıcılarla buluşmaya <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYmNmNzAwYzJiYzIxMDAwNzA3NDczOSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGcGxheS5nb29nbGUuY29tJTI1MkZzdG9yZSUyNTJGYXBwcyUyNTJGZGV0YWlscyUyNTNGaWQlMjUzRGNvbS5nb29nbGUuYXIubWFuZGFsb3JpYW4="">hazır.</a><ul><li>Nedir? The Mandalorian AR Experience, artırılmış gerçeklikle dizinin ilk sezonundan ikonik anları bulunduğunuz ortamda göstererek hayranlarının Mandalorian'ın adımlarını takip etmesine, “Çocuk”u bulmasına, karakterlerin gerçek hayat boyutunda görüntülenmesine, “Güç”ü kontrol edebilmesine olanak sağlıyor. &nbsp;</li><li>Arka plan: Google'ın artırılmış gerçeklik deneyimleri için oluşturduğu ARCore platformunda geliştirilen uygulamada, bulunduğunuz çevrede sahnelerle etkileşim kurulabiliyor ve bazı aksiyonlarla yeni efektlerin kilidi açılabiliyor. Google'ın yeni ARCore Depth API'ı sayesinde de AR sahneleri, telefon kamerasıyla görülen ortama daha doğal bir şekilde uyum sağlıyor. &nbsp;</li><li>Öte yandan: Google, tanıtım amaçlı pazarlama kampanyaları için geçtiğimiz yıllarda birçok kez Lucasfilm'le iş birliği yapmıştı. Bu kez 5G cihazlar için ayarlanmış yeni nesil artırılmış gerçeklik uygulaması hayal etmek, sahnelere eğlenceli sürprizler eklerken hiper ayrıntılı modeller ve gerçeğe yakın animasyonlar oluşturmak için Google, Disney ve Lucasfilm birlikte çalıştı. The Mandalorian’ın yeni sezonu izlememiş olanlar, spoiler korkusu olmadan artırılmış gerçeklikle ilk sezondan sahnelerin ve karakterlerin keyfini çıkarabilir. Mandalorian salonunuzda olsaydı nasıl olurdu diye merak eden ve bunu çevresiyle paylaşmak için heyecanlanan 5G uyumlu Android cihaz sahiplerini hemen Google Play Store’a davet ediyoruz. Deneyenlerin görüşlerini bekliyoruz!</li></ul>

Mandalorian'ı evinizde kendi boyutlarınızda görmek ister miydiniz?

The Mandalorian artırılmış gerçeklikle evinize misafir oluyor

Kaliforniya Kamu Hizmetleri Komisyonu (CPUC), belirli şirketlerin otonom araç olan robo-taksilerle paylaşımlı yolculuk sağlamasına ve ücretlendirmesine izin veren iki yeni programı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYmNmYmFkYzJiYzIxMDAwNzA3NGMxNSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5sYXRpbWVzLmNvbSUyNTJGYnVzaW5lc3MlMjUyRnN0b3J5JTI1MkYyMDIwLTExLTE5JTI1MkZjYWxpZm9ybmlhLXJlZ3VsYXRvcnMtYWxsb3ctcm9ib3RheGktY29tcGFuaWVzLXRvLWNoYXJnZS1mb3ItcmlkZXM="">onayladı</a>.<ul><li>Bir adım geriden: Robo-taksiler; Arizona, Las Vegas, Şanhay, Singapur ve başka yerlerde küçük ölçekli ticari hizmetler vermeye başlamıştı. Yeni doğmakta olan otonom araç endüstrisi, şirketlerin ücret talep etmesine ve sürücüsüz araçlarda paylaşımlı yolculuklar sunmasına olanak tanıyan bir kural değişikliği için aylardır CPUC kararını bekliyordu. &nbsp;</li><li>Bir adım ileri: Şirketler, Kaliforniya'da hemen yarın paylaşımlı otonom araç hizmeti vermeye başlayamayacak. Potansiyel robo-taksi şirketlerinin CPUC ve Kaliforniya Motorlu Taşıtlar Departmanı'ndan uygun izinleri almaları ve çeşitli raporlama gereksinimlerini karşılamaları gerekiyor. Şirketler, paylaşımlı olsun ya da olmasın sürücüsüz hizmet teklifi uygulayabilir. &nbsp;</li><li>Öte yandan: Şirketlerin bireysel geziler için alma ve bırakma konumları, tekerlekli sandalyeyle erişilebilen yolculukların uygulanabilirliği ve miktarı, dezavantajlı topluluklar için hizmet seviyeleri hakkında komisyona bir güvenlik planı ve üç aylık rapor sunmaları gerekiyor. Firmalar ayrıca araçların kullandığı yakıt türü, kat edilen miller ve katedilen yolcu milleri gibi verileri de sağlamak zorunda. Robo-taksi, otonom araçlarla birlikte <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYmNmYmFkYzJiYzIxMDAwNzA3NGMxNSZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nbG9iZW5ld3N3aXJlLmNvbSUyNTJGbmV3cy1yZWxlYXNlJTI1MkYyMDIwJTI1MkYxMSUyNTJGMDUlMjUyRjIxMjEwODclMjUyRjAlMjUyRmVuJTI1MkZSb2JvLVRheGktTWFya2V0LXRvLUV4cGVyaWVuY2UtRHluYW1pYy1Hcm93dGgtYnktMjAyNy1MZWFkaW5nLUNvbXBhbmllcy1TdWNoLWFzLVdheW1vLWFuZC1VYmVyLXRvLVN0cmF0ZWdpY2FsbHktSW52ZXN0LWluLXRoZS1CdXJnZW9uaW5nLUF1dG9ub21vdXMtVmVoaWNsZS1UZWNobm9sb2dpZXMtU2F5cy1Gb3J0dW4uaHRtbA=="">büyüyen</a> bir pazar olsa da, ABD'de paylaşımlı otonom araç hizmeti sunmak isteyen şirketler biraz daha bekleyecek gibi görünüyor. Özellikle güvenlik unsurlarını düşününce bu sürecin titizlikle yürütülmesi önem arz ediyor.</li></ul>

Yeni gelişmeye başlayan otonom araç endüstrisi, paylaşımlı yolculuk fırsatı sunuyor.

Paylaşımlı otonom araç hizmeti robo-taksiler

Facebook’un 2019’da duyurduğu kripto para birimi Libra, Ocak 2021’de Libra cüzdanı “Novi” ile birlikte piyasaya çıkmaya hazırlanıyor. İlk önce Facebook tarafından ortaya atılan, Libra Vakfı tarafından yürütülen ve hükümetlerin finansal sistemlerine tehdit oluşturduğu düşünülen projenin para biriminin ismi, daha bağımsız bir şekilde devam etmek için “Diem doları” olarak değiştirildi. Libra Vakfı da bundan sonra Diem Vakfı olarak adlandırılacak. Diem, Libra'nın planlandığı gibi birkaç para birimine eş değer olarak değil; 1 Diem doları, 1 ABD dolarına eşit olacak şekilde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzY1OTQyNDg4ZGVhMDAwOGY0M2JkNCZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5mdC5jb20lMjUyRmNvbnRlbnQlMjUyRmNmZTRjYTExLTEzOWEtNGQ0ZS04YTY1LWIzYmUzYTAxNjZiZQ==""">sunulacak</a>.<ul><li>Bir adım geriden: Facebook, para transferini ve ödemeleri kolaylaştıracak, işlem ücretini neredeyse sıfıra indirecek kripto para birimi Libra’yı Haziran 2019’da duyurmuştu. <ul><li>İnsanların güvenini kazanmak ve bu teknolojinin kolayca benimsenmesini teşvik etmek için Facebook, İsviçre merkezli bağımsız Libra Vakfı’nı kurmuştu. &nbsp;</li><li>Facebook, başta kripto para biriminin takas ya da ödeme sürecinde fiyat dalgalanmalarından etkilenmemesi için nakit rezervi ve dolar, avro, sterlin gibi birden fazla para biriminin karışımı olarak adlandırılan düşük riskli devlet tahvilleriyle desteklenen bir sabit akçe (stablecoin) oluşturmayı hedeflemişti. Merkez bankalarının ve yasa koyucuların bu karara sıcak bakmaması üzerine, birden fazla para birimini içeren tek bir sabit akçe yerine ABD doları, avro, sterlin ve Singapur dolarına eşlediği birbirinden farklı kripto para birimleri oluşturmaya karar verdi. &nbsp;</li></ul></li><li>Nasıl çalışır? Diem, yerel para biriminde nakit paraya çevrilebiliyor, yüksek işlem ücretleri olmadan harcama yapılabiliyor. Diem'in para cüzdanı Novi (eski adıyla Calibra) ile para göndermek, mesaj göndermek kadar kolay olacak. WhatsApp ve Messenger'a bir buton olarak eklenecek olan Novi, hızlı para gönderme ve alma yöntemi olarak da kullanılabilecek. &nbsp;</li><li>Arka plandaki teknoloji: Her Diem ödemesi kalıcı olarak saniyede 1000 işlemi işlemek için tasarlanmış halka açık bir çevrim içi defter görevi gören kriptografik olarak doğrulanmış bir veri tabanı olan Diem blok zincirine yazılıyor. Diem blok zinciri, her biri kripto para biriminin yönetiminde söz sahibi olmak için 10 milyon dolar veya daha fazla yatırım yapmış olan Diem Vakfı’nın kurucu üyeleri tarafından çalıştırılıyor ve sürekli olarak doğrulanıyor. &nbsp;</li><li>Bir adım ileri: Diem ödeme sisteminin kesin çıkış tarihi, İsviçre Finans Piyasası Denetleme Kurumu'ndan (FINMA) bir ödeme hizmeti olarak faaliyet gösterebilmek için onay alınmasına bağlı.&nbsp; &nbsp;</li><li>Geniş perspektif: Diem'in ne zaman piyasaya sürüleceği tam olarak belli değil ancak Diem Vakfı; Diem para biriminin az tehditkâr görünmesini sağlamaya çalışıyor. Çin, Rusya gibi ülkeler de kendi kripto para birimlerini geliştiriyorken oyuna giren Diem ile dijital para birimleri ve ödeme sistemleri konusunda rekabet kızışacak gibi duruyor.</li></ul>

Facebook’un çıkardığı kripto para birimi Libra, ocak ayında yeni adıyla piyasaya çıkmaya hazırlanıyor.

Kripto para birimi Libra yakında Diem ismiyle cebimizde

Havacılık sektörü, birçok farklı yoldan iklim değişikliğine sebep oluyor. Bu duruma en fazla sebep olan süreç ise <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjNlMzg4ZDZjODk1MDAwNzEwZDBlZiZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm91cndvcmxkaW5kYXRhLm9yZyUyNTJGY28yLWVtaXNzaW9ucy1mcm9tLWF2aWF0aW9u"""">karbon emisyonu</a>. 2019'da hava yolculuğu, küresel karbon emisyonunun %2,5'ini oluşturuyordu. 2050 yılına kadar bu sayının üç katına çıkabileceği öngörülüyor. World Economic Forum ve Scientific American dergisinin 2020’nin yükselen teknolojilerini yayımladığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjNlMzg4ZDZjODk1MDAwNzEwZDBlZiZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5zY2llbnRpZmljYW1lcmljYW4uY29tJTI1MkZhcnRpY2xlJTI1MkZlbGVjdHJpYy1hdmlhdGlvbi1jb3VsZC1iZS1jbG9zZXItdGhhbi15b3UtdGhpbmslMjUyRg=="""">rapora</a> göre elektrikli uçaklarla hava yolculuğunun karbondan arındırılması, beklediğimizden daha çabuk gerçekleşecek. Bazı hava yolları firmaları atmosferik karbona katkılarını dengelemeye başlasa da, hâlâ önemli kesintilere ihtiyaç var. Bu yüzden havacılık şirketleri, daha az karbon emisyonuyla uçuş sağlamak için elektrikli uçak geliştirme konusunda yarış yapıyor.<ul><li>Nedir? Elektrikli uçaklar, enerjisini elektrikle şarj edilmiş yerleşik bir pilden alarak çalışıyor. Elektrikli uçaklardaki elektrikli itme motorlarıyla doğrudan karbon emisyonu ortadan kalkıyor. Aynı zamanda yakıt maliyetlerini %90'a, bakım maliyetlerini %50'ye ve gürültüyü yaklaşık %70'e kadar azaltıyor. &nbsp;</li><li>Neden önemli? Yüksek karbon emisyonu, iklim değişikliğinde ve sağlığımız üzerinde olumsuz bir etkiye neden oluyor. Havacılık endüstrisi bunu değiştirmek için 2050'ye kadar karbon emisyonlarını yaklaşık %75 oranında azaltma hedefi koydu. Elektrikli uçaklarla havacılıkta sıfır karbon emisyonu hedefleniyor. Bunun yanında, elektrikli uçakların kalkış sırasında itme gücü, gürültü çıkaran jet motorlar tarafından değil az gürültülü elektrik motorları tarafından sağlandığı için çok daha sessiz bir kalkış yapılabiliyor. Elektrikli motorlar yağa, soğutma suyuna, egzoz sistemine veya dişlilere ihtiyaç duymuyor ayrıca daha az bileşenden oluşuyor. Bu yüzden arızaya daha az meyilli ve daha az bakım gerektiriyor. Ayrıca elektrikli tahrik sistemleri her türlü hava yoğunluğu, sıcaklık ve hızda gerekli torku sağlayarak daha güvenli uçuşlar <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjNlMzg4ZDZjODk1MDAwNzEwZDBlZiZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5pbmZpbmVvbi5jb20lMjUyRmNtcyUyNTJGZW4lMjUyRmRpc2NvdmVyaWVzJTI1MkZlbGVjdHJpZmllZC1haXJjcmFmdCUyNTJG"""">sağlıyor</a>. &nbsp;</li><li>Neler oluyor? Airbus, Ampaire, MagniX, Eviation gibi şirketler; özel, kurumsal veya kısa mesafeli yolcu uçakları için elektrikli uçakları test etmeye başladı ve ABD Federal Havacılık İdaresi'nden sertifika almak istiyor. Airbus, bunun ötesine geçebilmek için 100 yolcu kapasitesiyle 2030'da uçmaya hazır olacak modeller hazırlıyor. <ul><li>Fransa, 2035 yılına kadar karbon nötr bir uçağı piyasaya sürmeyi planladığını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjNlMzg4ZDZjODk1MDAwNzEwZDBlZiZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50ZWxlZ3JhcGguY28udWslMjUyRm5ld3MlMjUyRjIwMjAlMjUyRjA2JTI1MkYwOSUyNTJGZnJhbmNlLXB1bXBzLTE1Ym4tYnVpbGRpbmctY2FyYm9uLW5ldXRyYWwtcGxhbmUtMjAzNSUyNTJG"""">açıklarken</a>; Birleşik Krallık, sıfır emisyonlu ve uzun mesafeli yolcu uçağı geliştiren ilk ülke olmak için çalışmalar <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYjNlMzg4ZDZjODk1MDAwNzEwZDBlZiZ1c2VyPTVmYWQ0Yjc3OTZjNzUwMDAwN2NkNDcwZCZhdXRob3I9NWZhYzFjODcwY2RmZmEwMDBiMjczN2Q3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5mdXR1cmVuZXR6ZXJvLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMDYlMjUyRjAyJTI1MkZzdXN0YWluYWJsZS1hdmlhdGlvbi1zaG91bGQtYmUtYXQtdGhlLWhlYXJ0LW9mLXVrcy1ncmVlbi1yZWNvdmVyeS1wbGFuJTI1MkY="""">yapıyor</a>. &nbsp;</li><li>En büyük bölgesel hava yollarından biri olan Cape Air, yolcu taşıyan ilk elektrikli uçak Alice'i Eviation'dan satın almayı planlıyor. &nbsp;</li><li>NASA, geliştirilme aşamasında olan X-57 Maxwell adlı elektrikli uçak için geleneksel kanatları, dağıtılmış elektrikli pervane içeren daha kısa kanatlarla değiştirdi. Elektrikli pervaneler, kalkış sırasında kaldırma kuvvetini artırarak daha küçük kanatlara ve genel olarak daha yüksek verime izin veriyor. &nbsp;</li></ul></li><li>Geniş perspektif: Havacılıktaki kurallar sebebiyle elektrikli uçaklar, maliyet ve yasal engellerle karşı karşıya kalıyor olsa da bu teknolojinin geliştirilmesi için önemli yatırımlar yapılıyor. Elektrikli uçakların ne kadar uzağa gidebileceği de bataryalar yüzünden şimdilik sınırlı ancak dünyadaki tüm uçuşların yaklaşık yarısı 800 kilometreden az olduğu için 2025 yılına kadar pille çalışan elektrikli uçakların menzilinin de bu ortalamayı yakalaması bekleniyor.</li></ul>

Elif Özçakmak

Çip kıtlığı yeni güçlü oyuncuları ortaya çıkardı