Dijital dünyada sohbet kalıcı mı?

Günümüzde sosyal medya deyince aklımıza büyük ihtimalle İnstagram’a konulan gönderiler, hikâyeler, TikTok videoları, tweet’ler ve Facebook paylaşımları gibi şeyler gelmesi muhtemel. Ancak baktığımızda Tiktok’tan Instagram’a, Twitter’dan Discord’a kadar neredeyse her sosyal medya veya mecranın ortak bir özelliği var: Sohbet etme. 

Sohbet nasıl dijitalleşti?

Her ne kadar sohbet etme özelliği aklımıza gelen ilk özellik olmasa da, bu özellik teknoloji buna el verecek kadar geliştiğinden beri çeşitli platformlarda ve tekniklerle kullanılıyor. Nihayetinde sohbet etme, insanlığın en temel ihtiyaçlarından olan sosyalleşme ve iletişim kurma ihtiyacını tatmin eden bir eylem. 1988’de bir grup insanın Internet Relay Chat (IRC) isimli yeni bir sistemle birbirlerini seçerek eşzamanlı olarak bilgisayar üstünde yazılı olarak sohbet etmeye başlaması ile dijital ortamda anlık sohbet etme özelliğiyle tanıştık. Gariptir ki bu her ne kadar yeni bir sistem olsa da kullanıcılara oldukça tanıdık gelmişti. Sonrasında ise ana servis sağlayıcıları ve email servisleri de sohbet etme özelliğine önem vermeye başladı. Akıllı telefonların kullanıcılarla buluşmasıyla ise anlık mesajlaşma artık son derece normal bir şeydi.

Sosyal medya ve mecralar tarafına gelecek olursak özellikle 2010 civarlarında hepimizin yavaş yavaş üye olduğu sosyal ağlar, her ne kadar ilk başta takip etme, gönderi paylaşma ve beğenme gibi özellikler üzerine kurulsa da sonrasında hepsinin sohbet etme amaçlı araçlar geliştirdiğini birebir deneyimledik. Instagram’da önceden gönderi paylaşıp, başkalarının gönderilerini beğenip, bu gönderilerin altına yorum yapabiliyorken sohbet etme gibi bir özellik yoktu. Ama sonra DM kutuları hayatımıza bir yazılım güncellemesiyle sanki hep oradaymış gibi bir giriş yaptı. 

Sohbet ve sosyalleşmek dijital platformlarda neden önemli?

Dijital sosyalleşme platformlarının asıl sorunu aslında gönderilerin sıra sıra bir bilgi yumağı olarak önümüze yığılan “feed”ler. Çünkü bu feedler bizim sosyalleşmemizi sağlamıyor. Aksine feedler platformlara yüklenen fotoğrafları, yazıları ve sesleri tek taraflı olarak bize gösteriyor. Bu bilgilerle ise bunları beğenmek, paylaşmak ve bunların hakkında yorum yapmak gibi kısıtlı bir etkileşimde bulunabiliyoruz. Gerek instagrama konulan fotoğraflar, gerek twitter’ın gündemine oturan tweetler olsun, bu bilgilerin yayıncılarla bire bir konu hakkında konuşma ve olayın iç yüzünü inceleme ihtimalimiz düşük. Bu nedenle yanlış bilgilerden tutun mükemmelce sergilenen hayatlar bizi manipüle ettikçe kendimizi bir kötü hissetme sarmalında buluyoruz. 

Ancak sohbet etmek ve dijital platformlarda olabildiğince sağlıklı sosyalleşmek, ister yazılı, ister sözlü, isterse de görüntülü olsun bize aynı hisleri, en azından aynı oranda, yaşatmıyor. Bu nedenle internetin ve dijital platformların sosyal etkileşimi stimüle etme paralelinde evrilmesi ve bu tip platformların ve yapıların günden güne nüfuzunu artırması doğal gözüküyor.

Tabii ki sohbet dijital ortamlarda farklı şekillerde de karşımıza çıkıyor. Canlı yayında konuşmalar, oyun oynarken oyun gruplarındaki sohbetler ve belki de gelecekte VR gözlüklerimizi takarak metaverse’te arkadaşlarımızla oturup kahve içmek gibi birçok farklı sohbet ve sosyalleşme bağlamlarından bahsetmek mümkün.

• Discord: Sesli bir dijital foruma benzetilebilecek Discord yazılı ve sesli sohbetler arası geçişi çok doğal ve dinamik kılıyor. Bu nedenle özellikle oyuncuların kullandığı bu mecra insanların konu ve olay bazlı etkileşimini, Zoom gibi daha rijid yapıdaki mecralara oranla kolaylaştırıyor.  Discord’u kullandıktan sonra kullanıcılar Zoom gibi platformları tercih etmeyeceklerini belirtiyor.  

• Twitter: Şirket Spaces adında ClubHouse benzeri bir özellik tanıttı. Katılımcılar emojiler ve yazıyla bu sohbete katkı sağlayabilmenin yanı sıra konuşma hakkına sahip. Bu tip özelliklerin insanları daha çok iletişim kurmaya itmesi bekleniyor. 

• Metaverse: Meta’nın öncülüğünde odak noktası hâline gelen metaverse, internetin geleceğinde sohbet ve sosyalleşmenin ön plana çıkacağının bir işareti kullanıcılar ilk etaplarda VR gözlüklerini takarak arkadaşları ve sosyal çevresiyle sanal ortamlarda vakit geçirebilecek. Meta, sanal dünyanın gerçekçiliğini artırmak üzere dokunma hissi yaratan bir eldiven de tanıttı. 

Kısacası, sosyal medya ve internet insanların daha çok sohbet ettiği, sosyalleştiği ve etkileşim içinde olduğu bir hâle evriliyor. Bu gelişmelerin paralelinde, gönderi paylaşmak, hikâye ve tweet dizisi yağmurlarına maruz kalmak eski sosyal medya alışkanlıklarımızın bir parçası olarak geçmişte kalabilir veya eskisi kadar ön planda olmayabilir. Sosyalleşme ve sohbet ise gelecekte var olmaya devam edecek.