Dünyadan Kopuk Yaşama Lüksümüz Yok

10 Haziran’da Faruk Bildirici’nin muhalif televizyon kanalları ve dış haberler üzerine yazdıkları, bir süredir üzerine düşündüğüm bir konuyu tekrar hatırlattı. Toplumsal olarak farklı seviyelerde bunu gözlemlesem de özellikle söz konusu medya ve gazetecilik alanı olduğunda kendisini Türkiye’ye kapatma ve dünyanın geri kalanını önemsiz görme veya öncelik olarak düşünmeme gibi bir alışkanlığımız var.

Bildirici’nin yazısı bunun iyi örneklerinden birisi. Her ne kadar bu durumu farklı şekillerde açıklamaya çalışsak da tamamen Türkiye’den ibaret bir habercilik eksik bir iş yapmak demek. Sadece ulusal seviyede haber yapıyor olsanız bile dünyanın geri kalanında yaşananları ve bunların sonuçlarını izleyici ile paylaşmadığınızda onların eksik bilgilenmesine ve kimi zaman aktardığınız haberin arkasında yatan sebepleri anlayamamasına neden oluyorsunuz.

Bu yazının ardından gözlemlediğim yanıtlardan birisi dış haber yapmak için gereken yetkinliğe sahip insanların azlığı veya bu insanların yetişmesi/dış haber yapılabilmesi için kaynak eksikliğiydi. Her ne kadar teknik olarak bu durum doğru olsa da bunun da sebebi bahsettiğim önemsiz görme alışkanlığı. Bu alanı yatırım yapmaya değer görmemek veya insanların kendisini dünyayı takip edecek şekilde yetiştirmeye zaman ayırmamayı tercih etmesinin suçunu başkasına atamayız.

Söz konusu dünyayı takip etmek veya dünyanın geri kalanında olan bitenler ile bizim burada yaşadıklarımız arasında ilişki kurabilmek olduğunda daha da kötü durumdayız. 2018 yılında bunu gördüğüm için bu bülteni yazmaya başlamıştım ve çok yakında 250 haftayı geride bırakacağız. O zamandan bu yana ciddi bir değişim kaydedebildiğimizi söylemek zor. Hâlâ dünyanın geri kalanında yaşanan ve bizi büyük ihtimalle etkileyecek şeyleri önemsemeyip iş işten geçtikten sonra tepki vermeye devam ediliyor.

Böyle bir durum hem haberciliğin eksik olduğu ve okurun/izleyicinin eksik bilgilendirildiği bir ortamı hem de gazetecilerin ve medyadaki kurum ve kişilerin dünyanın geri kalanını görmediği için kendini her anlamda geliştir(e)mediği bir ekosistemin içerisinde hapsolmamıza neden oluyor. Fakat bu alışkanlığın sonuçları bununla da bitmiyor.

Dünyada son dönemlerin en popüler haber takip uygulaması Artifact 24 Haziran günü bana bir email gönderdi. Gelen emailde farklı ülkelerden haber kaynaklarını da uygulamaya eklemeye başladıklarını ve benim de Türkiye’den haberleri artık uygulamada bulabileceğimi söylüyordu. Uygulamayı açıp Türkiye tabına baktığımda sadece iki haber sitesinin olduğunu gördüm: Hurriyet Daily News ve Daily Sabah. Yani herkesin kullanmayı çok sevdiği tabirle havuz medyası.

Eminim bunu gören “muhalif medya” ve oradan isimler klasik bir şekilde uygulamaya tepki gösterme ve eleştirme yolunu tercih edecek ve asıl soruyu görmezden gelecek: Neden bu kurumlar dışında dünyaya Türkiye’den haber yapan kimse yok? Neden dünyanın Türkiye’ye dair temel haber kaynakları ya uluslararası medya kurumları ya da Anadolu Ajansı ve Hürriyet, Sabah gibi kurumlar? Sanırım cevabını anlamışsınızdır.

Evet, ülkede birçok sorun var ve bunlar önemli. Fakat dünya sadece Türkiye’den ve buradaki meselelerden ibaret gibi davrandıkça, ulusal bir ego ile hareket edip bunu yaptığınız işe yansıttığınızda ortaya çıkan işlerin kalitesi ve faydası da buna göre değişiyor. Kapalı bir sistemin içerisindeymiş gibi hareket ettikçe yapılan işin kalitesini artırmaya, daha iyisini üretmeye yönelik motivasyon düşüyor. Çünkü bu bakış açısı ve alışkanlık bu işin içerisindeki kişi ve kurumların kendilerine dair algılarının bozulmasına ve olduklarından çok daha iyi bir iş ortaya koyduklarını zannetmelerine neden oluyor.

Sonuç olarak ülkemizde medyanın ve gazeteciliğin kendisini geliştirmesi için dünyayı yok saymayı her anlamda bırakması şart. Mevcut aktörler için bunu duymak zor ama insanların kaliteli ve faydalı haberlere ulaşabilmesi başta olmak üzere birçok sorunun çözülmesi için gerekli aşamalardan birisi bu.