Enflasyon beklentileri neden önemli?

Merkez Bankası Eylül ayı sektörel enflasyon beklentileri raporunu açıkladı. Peki bu veri, Türkiye ekonomisi açısından neden çok önemli?
Enflasyon beklentileri neden önemli?

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Merkez Bankamız Eylül ayı sektörel enflasyon beklentileri raporunu açıkladı. Buna göre, piyasa katılımcıları 12 ay sonrası için enflasyon beklentilerini bir önceki aya göre 0,59 puan azaltarak %22,25 seviyesine çekti. İmalat sanayine dayanan reel sektör enflasyon beklentileri bir önceki aya göre 0,90 puan azalarak %36,80 olarak açıklandı. Hanehalkının, yani bizlerin, 12 ay sonrası için enflasyon beklentileri ise 1,08 puan azalarak %52,99 olarak duyuruldu. Merkez Bankamızın 2026 sonu enflasyon ara hedefinin %16 olduğunu dikkate alacak olursak, 12 ay sonrası tahminin %19’lar civarında olduğunu söyleyebiliriz.

Kaynak: TCMB

Bundan yaklaşık 7-8 yıl önce, özellikle reel sektörün ve finans sektörü piyasa katılımcılarının enflasyon beklentileri %10’lar civarında ve birbirine çok yakındı. Fakat içinde bulunduğumuz süreçte aradaki fark ciddi biçimde açıldı. Hanelerin enflasyon beklentisi hep yüksek olur ama hiç bu kadar piyasa beklentilerinin ve Merkez Bankası tahminlerinin üzerine çıkmamıştı.

Toplum dezenflasyonu görüyor ama oranlarda anlaşamıyor

Veriler, uzun süredir reel sektörün ve vatandaşın hissettiği enflasyonla gelen enflasyon arasında bir farka işaret ediyor. Ağırlıklı olarak finans sektöründen oluşan piyasa katılımcılarının enflasyon beklentilerinin görece düşük olması, bu tahminlerin hareket noktasının mevcut manşet enflasyon rakamlarını referans alarak üretilmesinden de kaynaklanıyor. Reel sektör ve haneler ise başlangıç noktasını hissettikleri enflasyona göre alıyor ve ona göre bir tahminde bulunuyorlar. Verilere bakacak olursak aslında uzun süredir toplumun tüm kesimlerinin — piyasa katılımcıları, reel sektör ve haneler — enflasyon beklentilerindeki inişi gözlemleyebiliyoruz. Yani hemen herkes bir dezenflasyon sürecinde olduğumuzu kabul ediyor. Fakat başlangıç noktası farklı yerlerde oluşuyor.

Hanelerin enflasyon beklentisinde hizmet sektörünün ağırlığı yüksek

Benzer bir anketi Koç Üniversitesi de yapıyor. Koç Üniversitesi’nin anketinde, hanelerin Eylül ayı verilerine göre 12 ay sonrası için enflasyon beklentileri %59 seviyesinde bulunuyor. Aslında Merkez Bankası ve Koç Üniversitesi tahminleri arasındaki fark çok yüksek değil. Özetle, haneler tarafında ortalama %55-56 civarında 12 ay sonrası için bir enflasyon bekleniyor. Koç Üniversitesi’nin anketinde hanelerin “Son bir yılda enflasyon ne oldu?” sorusuna verdiği yanıtlar, %70 oranında bir enflasyon algılandığına işaret ediyor. Dolayısıyla, Merkez Bankası’ndaki yanıtlar da son bir yılda buna yakın bir enflasyon beklentisine işaret ediyor görünüyor. Yine Koç Üniversitesi’nin anketinde bu yıl sonu enflasyon beklentisi %65 olarak açıklanırken, piyasadaki beklentiler %30 civarında bulunuyor. Hanelerin mevcut enflasyon algısına baktığımızda, bunun ağırlıklı olarak hizmet sektörlerinden geldiğini söylemek çok yanlış olmayacaktır. Aşağıdaki tablodan da izlenebileceği gibi TÜİK verilerinde son 12 aylık ortalamalara baktığımızda hizmet sektörü enflasyonu %60’lara yakın seyrediyor.

Örneğin, kiralardaki artış oranı %92, lokanta ve otellerde %45, ulaştırmada %47, kuaför ve benzeri kişisel bakım hizmetlerini de içeren birçok hizmet sektöründe %57 görülüyor. Bu veriler, hanelerin toplam tüketiminde ağırlıkların hizmet sektörüne kaydığına ve bu anlamda TÜİK endeksinin ağırlıklarını ve ürün sepetini güncelleyen bir revizyona ihtiyaç olduğuna da işaret ediyor. Hizmet sektörünün ağırlığının mevcut endekste görece daha düşük oranda olması, gelen ve hissedilen bu rakamlar arasındaki farkın en önemli nedenlerinden birisi gibi görünüyor.

Beklentilerdeki farklılaşma enflasyonla mücadeleyi zorlaştırıyor

Tüm bu veriler, enflasyonla mücadeleyi görece zorlaştıran bir niteliğe de sahip bulunuyor. Örneğin, mevcut durumda %40 civarında faiz getirisi elde eden bir tasarruf sahibi, stopajı çıkardığımızda %35 civarında bir gelir elde ediyor. 12 ay sonrası için %55 civarında enflasyon bekleyen bir tasarruf sahibi için bunun anlamı %20’ye yakın negatif bir reel faizdir. Yani alım gücünde azalmadır. Bu durum, hanelerin bir kısmını bugünden tüketime yöneltirken, talebin canlı kalmasına imkân sunuyor ve fiyatların düşüşünü sınırlıyor. Diğer taraftan, uygulamakta olduğumuz yönetilen kur sistemi çerçevesinde kur artışının enflasyon ve TL getirilerinin altında kalması, döviz bazında kazandıran yatırımcıyı ithal ürünlere ve/veya ithal hizmetlere daha fazla yönelterek dışarıya bir kaynak çıkışına da yol açıyor. Firmaların, yani ağırlıklı reel sektörün, %40’a yakın enflasyon beklemesi de hem mevcutta karşılaştıkları enflasyonun daha yüksek olduğunu hem de fiyat ayarlamaları için nasıl bir planlama yaptıklarını ya da bütçe yaptıklarını gösteriyor. Merkez Bankamızın Para Politikası Kurulu raporlarında sık sık vurguladığı enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarını kontrol etmekteki güçlük tam da bahsettiğimiz bu nedenlerden kaynaklanıyor.

İleriki süreçte, sektörel beklentilerin Merkez Bankası hedeflerine yaklaşabilmesi için para politikası dışında maliye politikasına, yapısal reformlara ve enflasyon hesaplamasındaki sepetimizin güncellenmesine de ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

Erhan Aslanoğlu

Erhan Aslanoğlu

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi, akademisyen ve ekonomist. Makroekonomi, Türkiye ve dünya ekonomisi alanlarıyla ilgilenen Aslanoğlu’nun yayımlanmış bir kitabı, kitap bölümleri, çok sayıda makalesi ve tebliğleri bulunuyor. Genel ekonomi, makroekonomik göstergelerin yorumlanması, Türkiye ve dünya ekonomisi, göstergeler ve gelişmeler üzerine seminer ve eğitimler veriyor.

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar

Bu hafta yurt içinde Ekim ayı merkezi yönetim bütçe dengesi, konut satışları ve üçüncü çeyrek işgücü istatistikleri öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı perakende satışları ve Fed'in Ekim ayı toplantı tutanakları, İngiltere'de enflasyon ve Çin'de sanayi üretimi verileri ön planda.

15 Kas 2026

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın işini zorlaştıracak yeni bir siyasi denge yarattı. Yeni siyasi denge, gümrük vergilerinden federal harcamalara ve Fed’in bağımsızlığına kadar birçok alanda Amerikan ekonomisi doğrudan etkileyecek.

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu

ABD seçimleri geride kaldı. Tahmin edildiği gibi Demokratlar büyük bir başarı sağladı. Yenilginin büyük oranda İran savaşına bağlanması ve Trump’a yönelik muhalefetin sadece Demokratlardan değil Cumhuriyetçilerden de gelmeye başlamasıyla savaşın bitmesine yönelik iyimserlik arttı. Bu durum elbette dünyamızın geleceği ve istikrarı açısından önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak seçim sonrasında Demokratlardan gelen açıklamalar, seçim sonuçlarının özellikle yapay zeka yatırımlarından sipariş alan Asya ülkeleri için soruna dönüşecek gibi görünüyor.

Erhan Aslanoğlu

·

12 Kas 2026

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam

Türkiye'de imalat sanayi üretimi son yıllarda büyümeye devam ederken, tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde üretim ve istihdam kaybı yaşandı. Büyüyen sektörlerdeki istihdam artışı bu kaybı telafi etmeye yetmezken, tekstil fabrikalarının azalan makine yatırımları yerli ekipman üreticilerini de etkilemeye başladı. Sanayide üretim ve istihdam arasındaki ayrışma büyürken, düşen kâr marjları ve artan finansman giderleri mevcut üreticilerin yeni sektörlere yönelik yatırımlarını da zorlaştırıyor.

Emircan Yaman

·

12 Kas 2026

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Enflasyon Raporu haftası

Bu hafta yurt içinde TCMB'nin yılın son Enflasyon Raporu, Eylül ayı sanayi üretimi, cari işlemler dengesi ve Kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı enflasyonu, İngiltere'de üçüncü çeyrek büyümesi ve Avro Bölgesi büyüme ve istihdam verileri ön planda.

09 Kas 2026

Haftalık takvim: Enflasyon Raporu haftası