Enflasyonda 24 yılın zirvesi: %73,5

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye ekonomisi 2022’nin ilk çeyreğinde yıllık bazda %7,3 büyüdü. Bu rakam, son dört çeyreğin en düşük yıllık büyüme rakamı olarak dikkat çekerken büyüme performansında, vatandaşların yüksek enflasyon nedeniyle öne çekilen talebinin etkili olduğu görüldü. Bu verilerden birkaç gün sonra açıklanan tüketici ve üretici fiyat endeksleri de bu gerçeği doğruladı.

• TÜİK verilerine göre, mayıs ayında tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık bazda %2,98, yıllık bazda ise %73,5 artış göstererek son 24 yılın zirvesine çıktı. Üretici fiyat endeksi (ÜFE) ise aylık bazda %8,76, yıllık bazda %132,16 ile 1995’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

İnfografik: Taylan Kurt

Kritik bir nokta: Bu verilere göre, yıllık tüketici ile üretici enflasyonu arasındaki makas 58,7 puan ile rekor seviyeye yükseldi. Hâlihazırda %14 olan politika faizi ile tüketici enflasyonu arasındaki makas ise 59,5 puana çıktı.

Madde sepeti tartışması: Daha önce 409 madde ve 904 madde çeşidinin fiyatlarını yayımlayan TÜİK, mayıs ayı itibarıyla 290 harcama grubu belirleyerek bu gruplara ilişkin ortalama madde fiyatları yerine endeks bilgilerini açıklama kararı aldı. Tek tek hangi ürünlerin fiyatlarının arttığını görmenin mümkün olmadığı bu yeni sistem, verilerin şeffaflığı tartışmalarını da alevlendirdi.

• Neden? TÜİK bu düzenlemenin, piyasadaki fiyat hareketlerinin kullanıcılar tarafından daha doğru okunması ve takip edilmesi için yapıldığını belirtirken Avrupa İstatistik Kurumu (Eurostat) tarafından talep edilmeyen tabloların kaldırıldığını açıkladı.
• Kim, ne tepki verdi? Buna karşılık ekonomistler, “şeffaflığın yok edildiği ve enflasyon verilerine olan güvensizliği daha da derinleştiği” yorumunda bulundu.

Alternatif hesaplama: Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise TÜİK öncesinde bir açıklama yaparak mayıs ayında tüketici enflasyonunun aylık bazda %5,46, yıllık bazda %160,76 arttığını bildirdi.

Geniş perspektif: Dünya genelinde, Covid-19 nedeniyle yaşanan küresel tedarik sıkıntıları ve Rusya- Ukrayna savaşının yarattığı politik gerilim, enerji fiyatlarında yükselişe neden olurken birçok ülkede "yüksek enflasyon" en büyük problemlerden biri olmaya devam ediyor. Geçen hafta, enflasyon rakamlarını açıklayan birçok ülkede rekor seviyelere ulaşıldığı görüldü.

• Avro Bölgesi'nde mayıs ayında yıllık enflasyon, %8,1'e ulaşarak kayıtlardaki en yüksek seviyeye çıktı. Enflasyon; Almanya'da %8,7, İspanya'da %8,5, İtalya'da %7,3, Belçika'da %9,9, Yunanistan'da %10,7, Slovakya'da %11,8, Hollanda'da %10,2 seviyesinde ölçüldü.

İnfografik: Taylan Kurt

G20’de birinci: Yüksek enflasyon, dünyada birçok merkez bankasının bir numaralı problemi olsa da Türkiye, enflasyonla mücadelede faiz artışına karşı çıkan politikası nedeniyle diğer ülkelerden ciddi oranda ayrışıyor. Son verilerin ardından Türkiye, dünyanın en büyük 20 ekonomisi arasında açık ara en yüksek enflasyona sahip ülke oldu. Türkiye'nin ardından ikinci sırada uzun süre ekonomik kriz ile mücadele eden Arjantin geldi.