En iyi kim?

Muhammed Ali’nin “I am the greatest” söyleminden evrimleşen G.O.A.T. terimi, bugünlerde bütün spor dallarında en iyiyi belirleme trendine dönüştü. Konu motor sporları olduğunda ise otoriteler tarafından bile bir uzlaşmaya varılabildiğini söylemek zor.

• F1metrics adında bağımsız bir blog, uzunca bir çalışma sonucunda geliştirdiği modelle, bu konuda bir sonuca gitmeye çalıştı. Analizin temelinde, birbiriyle takım arkadaşlığı yapan sürücülerin gösterdiği nispi performanslar yatıyor. Örneğin, Schumacher’in Barrichello, Barrichello’nun Button, Button’ın da Hamilton’la aynı takımda yarıştığı sezonlar sayesinde Schumacher ve Hamilton arasında kıyaslamaya gidilebiliyor. 
   
• Modelin 6 temel parametresi mevcut: Sürücü performansı, takım performansı, müşteri aracı statüsü (1950-80), sezon, yaş ve deneyim. Bu parametreler, 1950-2019 Japonya Grand Prix arasındaki tüm yarışlara uygulanmış. Sonuçta, her sürücü için kullandıkları araç ve bahsettiğimiz diğer etkenlerden bağımsız, Ppr denilen sezon bazlı performans skorları belirlenmiş. 
   

Çalışmanın, farklı bakış açılarını yansıtan üç farklı çıktısı mevcut. 
 

• Bunlardan ilki, her 10 yıl için en iyilerin seçildiği dönemsel analiz. Bunun için, sürücülerin 2 yıllık zirve performansları baz alınıyor. Buna göre, 50’lerde yarışan en iyi sürücü Juan Manuel Fangio, 60’larda Jim Clark, 70’lerde Jackie Stewart, 80’lerde Alain Prost, 90 ve 2000’lerde Michael Schumacher, ve 2010’larda ise Fernando Alonso olarak gösteriliyor.
   

Peki bunlar arasından tek bir ismi, tüm dönemlerin en iyisi olarak seçebilir miyiz? İki yerine üç yıllık zirve performanslar baz alınarak bu soru da cevaplanmış. Buna göre, tarihin en iyileri sıralaması, aldıkları puanlar ve zirve performans yılları şu şekilde:
 

• 1- Michael Schumacher (8,91, 2000-02): Almanya doğumlu pilot, sporun dünya üzerinde popülerleşmesine öncülük eden isimdi. Ölüm riskinin yüksek olduğu günlerden, sürücülerin atletlere evrildiği geçişin önderliğini yapan Schumi, Ferrari’nin dirilişinde de önemli bir paya sahipti ve sporda kalıcı bir etki bıraktı.
   

• 2- Jackie Stewart (8,85, 1969-71): 21 yaşına kadar keskin nişancı olarak eğitim gören Stewart, döneminin tartışmasız kıyas noktasıydı. Formula 1’deki güvenlik uygulamalarına öncülük ettiği için bazıları onu “spordaki romantizmi öldüren isim” olarak gördü. Ancak, kendisinden sonra yarışan bütün isimler, bir anlamda hayatlarını ona borçlular. 
   
• 3- Fernando Alonso (8,80, 2012-14): 2’den daha fazla sayıda şampiyonluk alabilecek bir kalibrede olan İspanya doğumlu pilotu, hatalı kariyer tercihleriyle ve telsiz konuşmalarıyla hatırlıyoruz. Alonso’nun başyapıtı olarak gösterebileceğimiz 2012 sezonunda, yıla en iyi beşinci araç olarak başlayan Ferrari’yle neredeyse şampiyon oluyordu. 2021 yılında, Renault (Alpine) ile spora geri dönecek ve yarım kalan hikâyesini tamamlamaya çalışacak.
   
• 4- Juan Manuel Fangio (8,67, 1953-55): Kasksız yarışmasıyla bilinen cesur Arjantin doğumlu pilot, Hamilton’un tanımıyla sporun Godfather’ıydı. Hayatının (o günlerde kariyer yerine bu kelime daha uygundu) önemli kısmını Güney Amerika’da uzun mesafe yarışlarıyla geçirdi ve F1’i domine ettiğinde 40’lı yaşlarındaydı. 
   
• 5- Alberto Ascari (8,66, 1950-52): Alberto’nun soyadı, bugün Monza’daki Ascari şikanında yaşatılıyor. Enzo Ferrari’nin deyişiyle, önden başladığı zaman durdurulamayan bir isimdi. Çıktığı yarışlarda elde ettiği %16’lık Grand Slam rekoru da bunu doğruluyor. (Aynı yarışta pol, en hızlı tur, her turda liderlik, galibiyet). 
   
• 6- Jim Clark (8,58, 1962-64): En iyi yıllarında çıktığı 29 yarışta 16 galibiyet alıp 13 kez yarış dışı kalan Clark, aslında bir açıdan en baskın dominasyonun sahibi. Öyle anlatılır ki Ayrton Senna ünlü bir ressamdan Fangio, Moss, Stewart, Fittipaldi, Lauda ve kendisinin olduğu bir grid tablosu sipariş eder ve iki kural belirler: “Prost’u çizmeyeceksin, pol pozisyonunda Clark olacak.” 
   
• 7- Lewis Hamilton (8,48, 2017-19): Tarihteki tartışmasız en iyi çaylak sezonunu geçirerek 2007 yılında Alonso’yu yenen Lewis, sonraki yıl kazandığı şampiyonluğu takiben istikrarsız yıllar geçirdi. Ancak, spor tarihindeki en iyi kararı vererek 2013’te Mercedes’e katıldı ve Schumacher’in rekorlarını kırmakla meşgul. 
   
• Çalışmada son olarak zirve performansların es geçildiği bir bakış açısı da yansıtılmış. Buna göre, her sezon sürücüler tamamen aynı şartlarda yarışsaydı, kim ne kadar şampiyonluk alırdı sorusu da cevaplanıyor:
   

• Analiz sonuçlarında dikkat çeken yegâne detay, Prost ve Senna gibi 80’li yılları domine eden isimlerin, genel sıralamada çok gerilerde kalmış olması. Bu duruma getirilen açıklama -yetersiz de olsa- 80’lerdeki sürücülerin, 90’lardaki rakipleri karşısında nispeten zayıf performans göstermiş olmaları. Aslında bu bile, aynı dönemde yarışmayan isimleri kıyaslamanın çok da sağlıklı olmadığını gösteriyor.
   
• Formula 1’in ilk yıllarında başlı başına bir hayat mücadelesi olan Grand Prix yarışları, bu günlerde bu romantizmden fazlasıyla uzak. Nihayetinde, her bir efsaneyi kendi dönemiyle ve hikâyesiyle hatırlamak iyi bir seçenek. 
  
   

“Eskiden sürücüler birbirlerine daha saygılıydı. Yakıt depoları o kadar riskli bir yerdeydi ki birine çarptığınızda bu, rakibinizin ölmesi anlamına gelebilirdi. Bu günlerde her şey çok güvenli ve aptalca şeyler yapabiliyorsunuz.” – Kimi Räikkönen