“Girişimler batacak, sonuçları uzun yıllar unutulmayacak”

Emisyon primi ile 2022’de yatırım alan girişimlere getirilen %10’luk vergi, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 

🔍 Arka plan: ‘Bir defaya mahsus’ deprem vergisi, girişimciler için ne anlama geliyor?

Biz de, Türkiye Bilişim Vakfı ve Boğaziçi Ventures Yönetim Kurulu Üyesi Barış Özistek, konuya ilişkin akıllarda oluşan soru işaretlerini yanıtlamaya çalıştık.

• Emisyon primi, özellikle başlangıç seviyesindeki girişimler için ne anlama geliyor? 

Emisyon primi aslında sermayedir. Girişimlerde sıklıkla kullanılmasının nedeni, bir girişime yeni yatırımcı girişi esnasında şirketin hisselerinin nominal değeri baz alınırsa girişimciler hisselerinin çok büyük oranını kaybedeceklerdir. Yatırımcı ise aslen girişimcilerin motivasyonunu korumak ve adil olacak şekilde şirketin gelecekteki değerini öngörerek nominal hisse değerinden tamamen farklı bir değerleme ile ortak olmayı ve bu değerleme üzerinden hisse almayı istemektedir. Bu şartlarda tek yol sermaye girişinin çoğunluğunu emisyon primi ile yapmaktır. 

• Kanunun retrospektif çalışmasını nasıl karşılıyorsunuz? Geçmişe yönelik böyle bir uygulama Türkiye'nin uluslararası alandaki itibarını nasıl etkiler?

Tabii ki, evrensel standart kanunun geçmişe yönelik çalışmamasıdır. Fakat olağandışı dönemlerde devletler geçmişe yönelik değişiklikler yapabilir ve kararlar alabilir. Bence bu anlaşılabilir bir durum ve gerek Türkiye gerekse diğer medeni ülkelerde geçmişte örneklerini gördük. 

Daha önemli olan eşitlik ilkesi. Çok büyük bir deprem felaketi yaşadık ve yaraları sarmak için hep birlikte adımlar atmamız, devletin bu yönde kararlar alması çok doğal. Keşke tüm şirketleri kapsayan ve yara saralım derken farklı yaralar açmayan kararlar alınsaydı. Tüm şirketlerinden cirolarının %0,1’i kadar ek vergi, karlarının %2’si kadar ek deprem vergisi gibi geçmişe yönelik bir kararın hem ekosisteme bir zararı olmazdı hem de geçmişe yönelik çıktığı için uluslararası bir tepki görmezdi. 

Mevcut uygulama ise özellikle uluslararası yatırımcıların 2022 yılında Türkiye’ye yapmış oldukları yatırımlardan vergi alınması ve sermayenin vergilendirilmesi anlamına geliyor ve tüm şirketleri kapsamıyor. Bu anlamda itibarımızı zedelemenin ötesinde bundan sonra hem yatırımcıların Türk şirketlere yatırım yapmalarını zorlaştıracak, yatırım esnasında şirketlerin yurtdışına taşınması talebi yaratacak, hem de mevcut şirketlerin, özellikle de ihracat yapan teknoloji şirketlerinin yatırımcı baskısıyla da yurt dışına kaçmasına yol açacaktır.

• Amaçladığı desteği sağlaması ne ölçüde mümkün? Girişimlere ne büyüklükte bir maliyet yaratacak? Bunun sonuçlarını nasıl yorumlarsınız?

Teknoloji girişimlerinin çoğu kar etmiyor, almış oldukları yatırımları istihdam ettikleri nitelikli personellerin maaşları ve pazarlama gideri olarak harcıyorlar. Dolayısıyla birçok girişim kasasındaki paranın %20-30’unu vergi olarak ödediğinde tüm nakit akış planı bozulacak. Üzerine bir de 2023 gibi yatırım ekosisteminin krizde olduğu bir döneme denk geldi. Yeni yatırım bulmaları hiç kolay olmayacaktır, bu girişimler nakit akışı problemi nedeniyle maalesef batacak, sonuçları ise uzun yıllar unutulmayacak. Bu sebepler batan birkaç şirket, vergi cezası gelen birkaç girişimcinin hikayelerini maalesef yıllarca dinleyeceğiz, kulaktan kulağa konuşulacak.

• Yabancı/Türk yatırımcı için Türkiye girişimcilik ekosistemine yaklaşımı nasıl etkiler?

Türkiye ekosistemi çok güçlü, yaratıcı, çalışkan ve global arenada rekabetçi. Dolayısıyla yatırımcılar bu ekosistem ile ilgilenmeye devam edecek; fakat yatırım alan şirketlerde Türk bayrağını dalgalandıramayacağız. Örneğin mobil uygulama marketi sıralamalarına girdiğinizde birçok şirketin yanında Türk bayrağı dalgalanıyor ve gurur duyuyoruz. Bunların bazıları gelecekte farklı bayrak taşıyacak.

• Girişimcilik ekosistemi kısa-orta vadede nasıl etkilenir?

Zarar gören şirketlerin hikayeleri kısa vadede ekosistem için çok olumsuz bir hava oluşturacaktır; girişim ve yatırımcı sayısının düşmesi doğal bir sonuç. Orta vadede ise yetenekli girişimlerin merkezlerini ülkemizden kaçırmış olacağız.