Glasgow iklim zirvesi

Geleneksel üretim teknikleri ve geçmişten günümüze süregelen birçok alışkanlık sonucunda hayatımızda var olan en önemli sorunlardan birisi de küresel ısınma ve bunun tetiklemiş olduğu çevreye zarar. Küresel ısınmanın neticesinde artan Dünya’nın sıcaklığı sanayi öncesi devirden en az 1.1 derece daha da sıcak durumda. Bu sıcaklık artışının yarattığı birçok zarar günlük yaşantımızı doğrudan etkilemeye başladı bile. Zararlardan korunabilmek ve gelecek adına ‘’yeşil teknolojiler’’ üretebilmek ise gün geçtikçe daha da önemli bir hal almaya başladı. Bu konu üzerine geçtiğimiz günlerde Glasgow’da düzenlenen 26. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP26) iklim zirvesinde bir araya gelen liderler dünya çapında standartlar ve politikalar uygulayarak temiz teknolojilerin kullanımını hızlandırmak için birlikte çalışacaklarını söylediler ve iklim değişikliğine karşı bir dizi önlem içeren bir anlaşma imzaladılar.

• İlk adım: İmzalanan bu anlaşmada kömürün aşamalı olarak kullanımın azaltılması planlanıyor. Öte yandan Glasgow İklim Anlaşması kömür kullanımını azaltmayı hedefleyen tarihteki ilk anlaşma oldu. Anlaşmanın diğer önemli kısımları ise zengin ülkelerin, daha yoksul ülkelere sunacakları finansal desteği iki katına çıkarmayı kabul etmesi ve aşırı hava olaylarından etkilenen yoksul ülkeleri destekleyecek bir fon olmasını da kabul etmeleri oldu. Tarım, elektrik, karayolu taşımacılığı, hidrojen ve çelik üretiminin de içinde bulunduğu karbon salınımı konusunda yüksek değerlere sahip beş sektör ilk hedef olarak tanımlandı. Ancak her hükümet vaat ettiği her şeyi yaparsa, dünya yine de 2 derece civarında ciddi bir sıcaklık artışıyla karşı karşıya kalacak.
• Türkiye’nin durumu: Bu anlaşma sonucunda öne çıkan en önemli maddelerden biri kömür kullanımın kademeli olarak azaltılması oldu. Peki Türkiye’nin yakın gelecekte kömür kullanımı azaltması yada kömür kullanımından vazgeçmesi mümkün mü ? Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) verilerine göre, 2020 yılında kömürlü termik santrallerinin Türkiye'nin elektrik üretimindeki payı %35 seviyesinde olduğu gözlemleniyor. Bir başka TEİAŞ verisine göre, Türkiye'nin ürettiği toplam elektrikteki kömür kaynaklı elektrik üretimi payı 2010’da %26,1'den 2020’de %34,9 seviyesine ulaştı. 
• Son 5 yılda kömür kaynaklı elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 40 arttığı ve böylece Endonezya ve Suudi Arabistan ile birlikte, aynı dönemde kömür yakıtlı elektrik üretiminde artış yaşanan 3 ülkeden birisi olduğu öne çıkıyor. Ayrıca Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Mart ayında yayımladığı son sera gazı emisyonu envanterine göre Türkiye'de 2019 yılında toplam emisyon miktarı 506,1 milyon ton CO2e olarak gerçekleşti. Bu seviyenin %72'sini ise enerji sektörü oluşturdu. Tüm bu durumlar göz önünde bulundurulduğunda Türkiye’nin kömürden vazgeçmesi pek kolay gözükmüyor ancak ''Karbon Nötr Türkiye Yolunda İlk Adım: Kömürden Çıkış 2030'' raporuna göre kamunun termik santrallere tanıdığı mevcut kömür teşviklerinin kaldırılması ve çevreyi kirleten öder ilkesi ile karbon emisyonunun fiyatlandırılması sayesinde en geç 2030 yılına kadar Türkiye'de kömürden çıkışın mümkün olduğu belirtiliyor.