İklim Krizi ve Sürdürülebilir Mimari

Ayşe Erenel Margossian 

Londra Tasarım Müzesi’ne (The Desing Museum) girerken bir yandan telefonda arkadaşım Aslı’yla geleceğin mimarisi hakkında konuşuyorduk. Aslı, kendisi de iç mimar ve tekne tasarımcısı olduğu için artık mimarinin, daha sürdürülebilir malzeme ve tekniklerin kullanıldığı ve kullanılması gerektiği bir yöne doğru evrildiğini anlatıyordu.Telefonu kapatıp müzenin ikinci katına çıktığımda, tam da Aslı’nın anlattıklarının sergilendiğini gördüm. Sergi, mimarların iklim krizine yanıt verecek, geleceğe uygun evler tasarlamak için ahşap, taş ve samanı nasıl kullandıklarını anlatıyordu.

Sergi ne anlatıyor?

Birleşik Krallık’ın konut krizini ele alırken aynı zamanda iklim taahhütlerini yerine getirmesine nasıl olanak sağlayabileceğini anlatan sergi, küresel karbon emisyonlarının neredeyse yüzde 30’unun binaların inşası ve işletilmesi tarafından kaynaklandığını vurguluyor. Bu yüzden kasaba ve şehirlerimizi inşa etmek için kullandığımız malzemeleri kökten yeniden düşünmemiz gerekiyor. Deneysel yeni icatlardan ziyade, bu sergi düşük karbonlu bir gelecek için hayati önem taşıyan üç eski malzemeyi keşfediyor: ahşap, taş ve saman. 

Sergi, çağdaş mimarlar Material Cultures, Waugh Thistleton ve Groupworks Architects’ten Amin Taha ile Webb Yates Engineers’tan Steve Webb gibi isimlerin katkılarıyla, bu malzemelerin tarlalardan, ormanlardan ve taş ocaklarından binalara yolculuğunu anlatıyor. Aynı zamanda sergi, robot teknolojisinin yeni ahşap bina parçalarının üretimini nasıl devrimleştirdiğini, gelecekteki evinizin sazdan bir çatıya sahip olabileceğini ve taş duvar işçiliğinde elmas telinin hangi rolü oynadığını konu alıyor.

19. yüzyılda takviyeli beton ve çelikle birlikte inşaatta taşın önemi azalmış durumda. Bugün ise artık büyük ölçüde dekoratif amaçla kullanılıyor. Ancak bu malzemelerin aksine, taş dünya kabuğunda bol miktarda bulunan bir kaynak. Betondan üç kat daha güçlü olabilir ve üretimi çok daha az enerji gerektiriyor. Sergi, yeni taş mimarisini ve Lincolnshire taş ustalarının sürdürülebilir mimari için taş blokları el ile şekillendirme araçlarını ve ustalıklarını vurguluyor. İklim krizine karşı sadece yapıların malzemeleri değil, yalıtımla beraber hangi ısıtma sistemleri kullanıldığı da önemli bir konu. Özellikle kömür, petrol ve gaz gibi fosil yakıtlar yakılmaları nedeniyle iklim değişikliğinin ana nedenini oluşturduğu için daha doğal yöntemler kullanılması öneriliyor.

Doğayla uyumlu binalar tasarlamak 

Geçtiğimiz hafta, İngiliz Mirasi Bina İklim Değişikliği Uyum Ekibinden emekli Dr. Robyn Pender’in ‘Binaların Sürdürülebilir Geleceği’ seminerine katıldım. Pender konuşmasında, binaların hem doğa ile uyumlu hem de diğer canlılarla ortak yaşam alanları yaratılarak ısıtılıp, soğutulabileceğine değindi. Biraz konfor alanımızın dışına çıkarak, klimalar olmadan da yapıları serinletebileceğimizden, gerektiğinden fazla yakıt kullanımı olmadan tıpkı eski dönemlerde uygulanan alternatif yöntemlerle ısınabileceğimizden bahsetti. Eski dönem portelerde insanların kucağına oturan, hatta ‘kucak köpeği’ olarak adlandıran köpekler esprili de olsa ısınmak için iyi bir alternatif örnek. Dr. Robyn Pender’in benzer bir konuşmasını çevrimiçi bulabilirsiniz.

Sonuç olarak tıpkı diğer alanlarda olduğu gibi mimaride de değiştirmemiz, tekrar düşünmemiz gereken çok konu var. Yapacağımız doğru seçimlerle gelecek bizim elimizde. Bu seçimler, belki bireysel konforlu alışkanlıklarımızın dışında ancak gelecek nesillere ve tüm yaşamın kaynağı, yuvamız dünyamıza borcumuz.