İklim Satrancı, Dr.Jonathan Foley

Çeviren: Simay Denizkuşu

Yıl 2021, iklim krizini görmezden gelmenin çağı sona erdi. Artık iklim değişikliğini reddetmenin ötesine geçiyor ve onu durdurmanın yollarını arıyoruz. İklim değişikliğinin gerçek olduğunu ve bunun ele alınmasının karşı karşıya olduğumuz en kritik zorluklardan biri olduğunu anlamamız gerçekten iyi bir haber. Ama iklim krizinin nasıl ele alınacağına dair görüşlerimiz maalesef hala sınırlı. İklim krizini ele almak, satranç oynamaya benzetilebilir. Tüm taşları kullanmalı, birden fazla strateji uygulamalı ve tüm tahtayı görmeliyiz. Ancak satrancın aksine, kazanmak için bu oyunu birlikte oynamalıyız. Peki, iklim satranç tahtasındaki taşlar ve en güçlü taktikler nelerdir? Başka bir deyişle, iklim satrancının kuralları nelerdir?

İklim satrancının ilk kuralı şudur: Tahta sandığımızdan daha büyüktür ve emisyonların yaklaşık yüzde 62'sinden sorumlu fosil yakıtlardan fazlasını içerir. 

İklim krizine enerji, malzeme ve gıda ürünlerinin üretimi ve kullanımı ile bağlantılı birden fazla faaliyetten yayılan birçok gaz neden olur. Bu yüzden krizin önüne geçebilmek için sadece fosil yakıtlardan ve oluşturdukları karbondioksit emisyonlarından kurtulmamız gerektiği eksik bir görüştür.

İklim satrancının ikinci kuralı: Sera gazı kaynaklarının sadece birkaç tanesi değil, tümü hızla azaltılmalıdır. 

Sera gazı emisyonlarının yayıldığı altı temel sektörü biliyoruz: elektrik (yaklaşık yüzde 25), gıda, tarım ve arazi kullanımı (yaklaşık yüzde 24), endüstri (yaklaşık yüzde 21), ulaşım (yaklaşık yüzde 14), binalar (yaklaşık yüzde 6) ve diğer emisyonlar (yaklaşık yüzde 10). Bu alanlara odaklanmak emisyonları azaltma fırsatları yaratabilir. Bunun için sektörlere ayırmanın ötesinde, her bir sektörü daha da ayrıştırmak ve emisyonlara nasıl katkıda bulunduklarını keşfetmek yararlı olacaktır. Bu detaylı ayrıştırmayı enerji verimliliğini ve yenilenebilir elektrik üretimini artırmak, gıda israfını azaltmak, yeme alışkanlıklarını çevre dostu gıdalara kaydırmak, tarım sistemlerini iyileştirmek, ulaşımı elektrikli hale getirmek, binaları güçlendirmek ve ısıtma sistemlerini elektrikli hale getirmek gibi başlangıç için ideal, yapılabilir uygulamalar takip edebilir.

İklim satrancının üçüncü kuralı: Doğanın büyük sera gazı yutakları (ormanlar ve okyanuslar gibi) korunmalı, sürdürülebilirlikleri sağlanmalı ve onlara ek olarak yeni ve uzun vadeli karbon tutucular yaratılması gerektiğidir.

Araştırmaların sonucunda doğanın sera gazlarının emiliminin büyük bir kısmını bizim için bedavaya yaptığı ortaya çıktı. Yapılan hesaplara göre emisyonlarımızın yaklaşık yüzde 41'i doğa tarafından toplanıyor. Şimdiye kadar insan girişimleri henüz atmosferde bir fark yaratmadığı için, doğal tutucularımızı korumamız kesinlikle çok önemlidir. Bunlara ek olarak, doğal süreçlerin nasıl işlediğine odaklanabilir, onları taklit edebiliriz. Ağaçlandırma yapmak, tarımsal ve bozulmuş topraklarda karbon seviyesini artırmak ve kıyı ekosistemlerini eski haline getirmek bunu hemen yapmaya başlayabileceğimiz yollara örnek olarak verilebilir. Ayrıca endüstriyel ve kimyasal süreçleri kullanarak yeni teknoloji tabanlı karbon tutucular inşa etmek de mümkündür.

İklim satrancının dördüncü kuralı: Geleneksel iklim düşüncesinin dışından gelen çözümleri de kapsayan geniş bir çözüm portföyünü aktif olarak yönetmemiz gerektiğidir. 

Çözümlerimizi sera gazı emisyon kaynaklarını önemli ölçüde azaltan çözümler, doğanın mevcut karbon yutaklarını koruyan çözümler ve insan tarafından üretilen yeni karbon tutucular olarak sınıflandırabiliriz. Bunlara ek olarak, toplumu iyileştirmeyi amaçlayan eylemler gibi başka iklim çözümlerinin de olabileceğiunutulmamalıdır.

İklim satrancının beşinci kuralı: Ölçeğe uygun çözümler getirmek için çoklu taktikler izlememiz gerektiğidir.

Dünyanın nasıl değiştiği konusunda farklı bakış açılarına ve farklı fikirlere sahip insanlarla çalışmamız gerekmekte. Öncelikle yararlı ve ulaşılabilir iklim hedefleri belirlememiz gerekiyor. Bu hedeflere ulaşabilmek için bireysel davranışlarımızı değiştirmemizin yanı sıra kuralları, politikayı ve dünyanın ekonomik düzenini değiştirmemiz gerekecek. Ve tabii, iklim krizine çözüm yolları ararken, iş dünyasına hâkim bakış açısı da değiştirilmeli, yeni işler yaratılmalı. Hepsinden önemlisi, mevcut çözümleri ölçeklendirmeye yardımcı olacak, onları daha ucuz, dağıtımı daha hızlı ve kullanımı daha kolay hale getirecek teknolojik yeniliklere ihtiyacımız var.

İklim satrancının son kuralı: Tüm tahtayı görmek ve oyunu oynamak için başkalarıyla iş birliği yapmaktır.

Çok sayıda taktikle ölçeklendirilmiş geniş bir çözüm portföyü ile "tüm tahtayı" görmemiz ve oynamamız gerekiyor. Ayrıca bunun uzun ve karmaşık bir oyun olduğunu (önümüzdeki birkaç on yıl içinde oynanan) ve en iyi şekilde oynanabilmesi için başkalarıyla rekabet halinde değil, iş birliği içinde olunması gerektiğini çok iyi anlamalıyız.

Sonuç olarak, iklim değişikliğini ele almak için çarpıcı, uyumlu ve bilinçli eylemlere ihtiyacımız olacak. Oyunun bizden ve bireysel görüşlerimizden daha büyük olduğunun farkına varmalıyız. Ancak o zaman birlikte kazanma şansımız olabilir.