İnternet Bilgi Çöplüğüne Dönüşür mü?

İnternet hayatımıza ilk girdiği yıllardan bu yana her şeyi bulabileceğimiz ve her türlü bilgiye erişebileceğimiz bir teknoloji olarak zihnimizde yer etti. Bugün onu kullanma şeklimiz, bu teknolojiye olan bakış açımız da büyük anlamda bununla şekilleniyor. 

Ancak yıllar içerisinde birçok farklı etken ile bu mükemmel alanın giderek kirlendiğini ve aradığımız bilgiye ulaşmak için daha fazla çaba harcamamız gerektiğini görmeye başladık. Başlarda bunun sebebi kimi zaman internet sansürü gibi engellemeler, kimi zaman da internette bir mizah türü olarak trollüğü ve yanlış bilgiler yaymayı seçenler oldu.

Fakat internetin ana gelir modelinin otomatik reklamlar hâline gelmesi, arama motorlarının algoritmalarını manipüle ederek para kazananların ortaya çıkması, sosyal medya gibi dikkat çekmenin ve daha fazla etkileşimin “kazananı” belirlediği platformların yaygınlaşmasıyla birlikte giderek internette üretilen bilginin de faydalılık ve doğruluktan başka motivasyonlara göre şekillendiği bir ortamda kendimizi bulduk. Gazetecilerin bir kısmı da kaliteli üretim yerine bu yöntemleri benimsemeyi tercih etti.

Şimdi bir de bunun üzerine yapay zekâ araçları ile saniyeler içerisinde metin üretmenin ve manipüle etmenin mümkün olduğu bir noktadayız. Elbette bu teknolojileri iyi şeyler üretmek ve yaptıkları işin kalitesini artırmak için kullananlar olacak. Fakat şu ana kadar gördüğümüz örnekler interneti daha da kirletme peşinde olanların eserleri.

Örneğin geçtiğimiz hafta içerisinde MSN’in karşımıza çıkardığı tuhaf habere bakalım. 42 yaşında hayatını kaybeden eski NBA oyuncusu Brandon Hunter için atılan başlık “Brandon Hunter useless at 42” (Brandon Hunter 42 yaşında işe yaramaz oldu). Biraz detaylı bir şekilde bakılınca haberin kaynağı olan sitenin tek yaptığının başkalarından haberleri kopyalayıp yapay zekâ veya benzer araçlarla kelimeleri ve cümleleri değiştirerek tekrar yayınladığı ortaya çıkıyor. MSN’de yüzlerce insan editörünü işten çıkardığı için bunları hiçbir şekilde denetlemeden yayınlıyor.

Bu yılın başından bu yana, özellikle de yapay zekâ araçlarına güvenerek hareket eden birçok medya kurumunda benzer örnekler gördük. Şimdilerde ise bu araçları daha hızlı para kazanmak veya insanları dolandırmak için kullananlara dair haberler artmaya başladı. Büyük ihtimalle önümüzdeki günlerde benzer bir sürü örnek göreceğiz. Bunların üstüne internette yolumuzu bulmak için kullandığımız arama motorlarının da ya giderek kullanılmaz hâle gelmesi ya da yapay zekâ entegre etmeye çalışması muhtemelen durumu daha da kötü bir noktaya götürecek. 

Eğer internet bu şekilde bir bilgi çöplüğüne dönerse ciddi bir kırılma anı yaşamamız kaçınılmaz. Her ne kadar birçok “uzman” yapay zekâya bel bağlasa da, yapılan araştırmalar yapay zekâ modellerinin yine kendileri tarafından üretilen verilerle eğitilmesi durumunda tamamen işe yaramaz hâle geldiğini gösteriyor. Bu modellerin verilerini nereden topladığını da hepimiz çok iyi biliyoruz.

Kontrolsüz bir şekilde ilerlemeye devam edersek bu senaryonun gerçekleşmesi çok yüksek bir ihtimal. Öyle bir durumda da internette aradığımızı bulmak ve doğru bilgiye ulaşmak için tekrar editörlere, küratörlere ve benzer insanlara duyulan ihtiyaç artacak. Yani her şeyi otomasyona bağlayalım derken internetin dev bir çöplüğe döndüğü ve insanların bu çöplüğü temizlemekle uğraştığı bir durumun içerisinde kendimizi bulabiliriz.

Bunların hiçbirinin yaşanmaması için yapmamız gereken FOMO’ya kapılmadan, bu teknolojileri en güvenli, etik ve verimli şekilde kullanmanın yolları üzerine çalışmak. Her ne kadar medya veya “uzmanlar” sizi ekstrem senaryolara boğsa da bunların hepsini bir kenara koyup soğukkanlı bir şekilde ilerlersek, internetin bilgi çöplüğüne dönüştüğü bir gelecekten kendimizi kurtarabiliriz.