İnternette Aramanın Geleceği

Son birkaç yıldır internette aradığımızı bulmanın giderek zorlaştığına dair şikâyetler giderek artıyor. Kimi zaman bunun sebebi olarak Google gösterilirken, son zamanlarda YZ ile üretilen boş içeriklerin interneti doldurmaya başlamasının da bu sorundaki payını sıkça konuşur olduk. Giderek büyümeye devam eden internette yolumuzu bulmaya nasıl devam edeceğiz sorusunu cevaplamak istediğimizde ise karşımıza iki farklı trend çıkıyor. 

Bunlardan birincisi yine YZ destekli veya doğrudan bir YZ modeli üzerinden çalışan arama motorları. Google’ın AI Preview özelliği ve Perplexity bunun en büyük iki örneği. Bu yaklaşım internette aramayı daha çok lazım olan bilgiye ulaşma olarak kabul ediyor. Eğer amacınız derinlemesine bir araştırma yapmak ya da bir kaynak bulmak değilse, bu yaklaşımın ihtiyaçlarınızı karşılama potansiyeli yüksek. Ancak bu potansiyeli gerçeğe dönüştürmek için iki sorunu çözmeleri lazım.

İlki YZ modellerinin bilgi uydurma sıkıntısı. Ne olursa olsun bu modellerin verdikleri cevapların doğru olup olmadığını bilmesi mümkün değil. Bu da cevaplarının daha iyi denetlenebildiği veya hatanın en aza indirebildiği sistemlerin geliştirilmesini gerektiriyor. Çoğu zaman bu tür aramalarda cevabı aldıkları kaynağa erişmenin de zor olması —çünkü link vermeyi pek sevmiyorlar— bu cevapları bireysel olarak doğrulamanızı zorlaştırabiliyor.

İkincisi de bu sistemlerin tasarımının sıkıntıları. Bir önceki cümlede söylediğim gibi link verme konusunda sıkıntılı olmaları ve sizi arama sayfasında tutmaya yönelik tasarımları hem cevaplarını kısıtlıyor hem de internette araştırma yapmanızı zorlaştırıyor. Daha iyi bir yaklaşım geliştirmenin mümkün olduğunu Tom Critchlow bu yazısında çok güzel bir şekilde göstermiş.

Yine de mevcut yaklaşımları düşündüğümüzde YZ destekli aramanın derinlemesine araştırma yapmak istediğinizde işinize yaraması çok mümkün görünmüyor. Bu da doğal olarak bu tür bir ihtiyacı olanların başka alternatiflere yönelmesine neden oluyor. Bu alternatiflerin başında da Kagi isimli arama motoru geliyor.

Eğer teknoloji sitelerini veya meraklı isimleri takip ediyorsanız Kagi’yi mutlaka duymuşsunuzdur. Tamamen reklamsız, minimum kişisel veri toplayan ve aynı zamanda arama tecrübenizi olabildiğince özelleştirebilmenizi amaçlayan bu arama motoru son zamanlarda her kesimden övgüler alıyor. 

Kagi’yi Google veya diğer büyük arama motorlarından farklı kılan en temel özelliği çok çeşitli yollarla yaptığınız aramaları özelleştirmenize imkân vermesi. Özel lensler ile aramanızı sadece spesifik kategorilerdeki sitelerle sınırlama, kendi lenslerinizi kurma, her sitenin arama sonuçlarında görünme sıklığını belirlemek ve hatta isterseniz sadece “küçük sitelerde” arama yapmak gibi birçok ek özelliği var. Yani arama sonuçlarınızı gerçekten ihtiyacınıza göre şekillendirip özelleştirebiliyorsunuz. Şu ana kadar yaptığım denemelerde verdiği sonuçlardan ve yapabildiğim özelleştirmelerden oldukça memnun kaldığımı da not olarak ekleyeyim.

Elbette hiç reklam olmaması, arama verilerinizi ve başka kişisel verileri toplamaması bu sitenin nasıl ayakta kalacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. Bu soruyla birlikte de Kagi’yi diğerlerinden ayıran diğer büyük özelliğe geliyoruz. Kagi bedava değil. Bir hesap oluşturup 100 kez ücretsiz arama yapabiliyorsunuz ama sonrasında ayda minimum 5 dolardan başlayan bir abonelik ücreti ödemeniz gerekiyor. Bu da Kagi’yi herkesin kullanabileceği bir arama motoru olmaktan çıkarıp işi gerçekten internette arama ve araştırma yapmayı gerektiren insanlara yönelik bir araca dönüştürüyor. 

Peki bu iki büyük trend bize internette aramanın geleceği için ne söylüyor? YZ teknolojisinin gelişmesi, yaygınlaşması ve daha da ucuzlaması hâlinde birçok kullanıcının gündelik ihtiyaçları için yeterli bir tecrübe sunması mümkün. Fakat işi gerçekten araştırmayı, spesifik şeyleri bulmayı veya farklı şeyleri keşfetmeyi gerektiren insanlar için internette arama yapmak dediğimizde akla ilk gelen artık Google veya YZ aramaları değil, Kagi veya belki de benzer başka araçlar olacak. Google giderek internette arama yapmak dediğimizde akla ilk gelen site olma gücünü kaybedecek gibi görünüyor. Bu gidişatı değiştirmek ve Kagi gibi yeni araçlardan ders çıkartmak onların elinde ama bu yönde atılan bir adım henüz görmedim. 

Bunun en büyük potansiyel sonucu ise internet tecrübesi tamamen farklı olan iki grubun ortaya çıkması. Birçok kullanıcı için YZ modelleri veya algoritmalarla tasarlanmış ve tektipleşmiş bir internet söz konusuyken, azınlık bir grup için de internet aradığınızı bulmanın ve kendi tecrübenizi tasarlamanın mümkün olduğu bir yer olmaya başlayabilir. Bu uçurumun nasıl sorunlara ve dönüşümlere sebep olabileceği ise apayrı bir tartışmanın konusu.