Kamuda Tasarruf ve Verimlilik: Kamu üç yıllığına kemer sıkıyor

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ayak sesleri bir önceki haftadan bu yana yankılanan Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketinin detaylarını açıkladı. Açıklanan pakette taşıtlardan kamu binalarına, istihdamdan haberleşme giderlerine kadar pek çok alanda tasarruf tedbirlerine yer verildi. Bakan Şimşek’in sunum sırasında sarf ettiği, “Bu açıklayacağımız ilk paket değil son paket de olmayacak" sözleri ise, birtakım yeni tasarruf tedbirlerinin de alınabileceğine işaret etti. Hazırlıklarında son aşamaya gelinen genelge taslağı, bu hafta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onayına sunulacak.

Detaylarda neler var?

Paketin harcama disiplini başlığı altında alınan önlemler kapsamında deprem hariç, mal ve hizmet alımı ödeneklerinin %10’unun, yatırım ödeneklerinin ise %15’inin kesildiği, tek seferlik gelirlere dayalı olarak, kalıcı harcama programları başlatmanın rafa kaldırıldığı, projelerin incelenerek fiziki ilerlemesi %75’in üzerinde olan, deprem riski bulunan veya 6 Şubat depremleri sonrası planlananlar ile belirli altyapı projelerinin öncelikli olarak belirleneceği, zorunlu haller dışında ise yeni proje kabul edilmeyeceği ilan edildi.

Açıklanan paketin tasarruf tarafı ise, özellikle sekiz ana alanda yapılacak tasarruf tedbirlerine odaklandı. Bu alanlar sırasıyla kamu taşıtları, kamu binaları, kamu istihdamı, idari yapılanmada etkinlik, yurt dışı geçici görevler, enerji/atık yönetimi, haberleşme ve diğer cari harcamalar olarak belirlendi.

Alınan tedbirlerin taşıt ayağında üç yıl süreyle yeni araç alımı veya kiralama yapılmaması, kamuda kanunun izin verdikleri hariç yabancı menşeli araç kullanımının yasaklanması, mevcut kiralama sözleşmelerini yenilemenin izne tabi olması ve savunma/güvenlik hariç toplu taşımanın bulunduğu yerlerde servis hizmetinin kaldırılması tedbirleri yer aldı.

Kamu binaları ayağında, deprem riski hariç yeni bina alımının/yapımının üç yıl boyunca durdurulması, kamu binaları için kişi başına metrekare standardının uygulanması ve doğal afet/güvenlik hariç lojman alımı/yapımının süresiz olarak durdurulması gibi tedbirler yer alırken; kamu istihdamı tarafında ise kamuda üç yıl boyunca yalnızca emekli olacak personelin yerine alım yapılması, destek personeli sayısının azaltılması, yönetim kurulu ücretlerine tavan sınırı getirilmesi ve kamuda esnek/uzaktan çalışma modellerinin geliştirilmesi gibi tedbirlerin uygulanacağı ifade edildi.

Bunun dışında en çok öne çıkan tedbirler arasında temsil ve tanıtım ödeneklerinde %25 kesinti yapılması, üç yıl boyunca zorunlu haller hariç demirbaş alımının sınırlanması, ajanda, takvim gibi eşantiyon türü hediyelerin yasaklanması, uluslararası toplantılar ve milli bayramlar hariç yemek, gezi, kokteyl gibi etkinliklerin düzenlenmemesi, bakanlıkların yurt dışı teşkilatlarının gözden geçirilmesi, yurt dışı görevlerinin sınırlandırılması gibi tedbirler yer aldı.

Tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığı konusunda takiplerin etkin biçime yapılacağı ve yaptırım mekanizmasının da etkin bir biçimde çalışacağı ifade edildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından oluşturulacak Tasarruf Tedbirleri Bilgi Sistemi ile her idarenin işlemleri veri girişi ve raporlama yoluyla takip edilecek. Tedbirlere uymadığı tespit edilen kişi veya idarelere ise idari yaptırım ve para cezaları uygulanabilecek.

İş dünyasından tepkiler

Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketini değerlendiren Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, geçen hafta düzenlenen Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) toplantısında da tasarruf tedbirlerinin dile getirildiğini söyleyerek şöyle konuştu:

“Bugün açıklanan tasarruf tedbirleri önceki uygulamalara göre üç açıdan farklılık gösteriyor: Birincisi, verimliliği ön planda tutması. İkincisi etkin bir izleme, denetleme, raporlama ve yaptırım sistemi getirmektedir ki bu tedbirlerin hayata geçirilmesi noktasında önemli bir adım olacaktır. Son olarak tedbirler sadece merkezi yönetim seviyesinde kalmıyor ve yerel yönetimlerden bütçe dışı kaynaklara kadar birçok kesimi kapsamakta. İş dünyamızı yakından ilgilendiren yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüme kaynak oluşturulması yönünde adımların da çalışmada yer alması çok önemli."

Pakete ilişkin yorum yapan İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, tasarruf paketinin üretirken verimli ve harcarken tasarruflu olma kültürünü ülke kültürüne yerleştireceğini düşündüğünü söyleyerek, “Topyekûn bir mücadelenin yeni bir başlangıcı olmasını ve dezenflasyon kararlılığımıza katkı sağlamasını diliyoruz. Temennimiz bu fedakarlıkların karşılığının kısa sürede kalıcı refah olarak tüm topluma geri dönmesi” dedi.

Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği (MÜSİAD) Başkanı Mahmut Asmalı, yatırım ve istihdam artışı konusunda maliye politikasının da en az para politikası kadar önemli olduğunu söyleyerek, "Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi, iş dünyası temsilcileri olarak bizleri oldukça memnun etmiştir. Devlet harcamalarının rasyonelleştirilmesi, israf ve verimsizliğe yol açan kamu harcamalarından tasarruf edilmesi ve bu kaynakların verimli harcama alanlarına yönlendirilmesi, sadece bütçe disiplini için değil, aynı zamanda ekonomik gelişme açısından da fayda sağlayacaktır” yorumunu yaptı.

Tasarruf paketi kapsamında açıklanan tedbirleri değerlendiren Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Başkanı Erdal Eren ise paketin, ilerlemesi %75’in altında olan projelerin sürdürülmesi konusunda çok büyük ölçüde kısıtlar getireceğini ifade ederek, “Bu durumda, çok az ödenek ayrılacak bu projeleri devam ettirmek müteahhitlerine taşıyamayacakları kadar ağır maliyetler getirecektir. Bu nedenle kamu projelerinde şartsız tasfiye hakkı getirilmesi, kamuya iş yapan müteahhitler için hayati önemdedir. Aksi halde müteahhitlerimiz belirsiz bir süre ile belirsiz bir yükü üstlenmek durumunda kalacaklardır” dedi.