Kitleyle İlişkinin Günümüz Koşullarındaki Önemi

Kısa bir süre önce bültenin odak konusu olarak günümüzde dikkat ekonomisinin neden kritik bir başlık hâline geldiğini ve bunun gazetecilik açısından önemli bir konu olduğunu yazmıştım. Herkesin o sınırlı dikkat için mücadele ettiği böyle bir ortamda başarılı ve sürdürülebilir olmak için ihtiyaç duyacağınız en temel şeylerden birisi de kitleniz ile aranızdaki ilişkiyi iyi bir şekilde kurmak ve yönetmekten geçiyor.

Ancak bu mesele yanlış anlaşılmaya ve anlatılmaya çok müsait. Karşıma çıkan birçok yazı gazeteciler ve kitle arasındaki ilişkiye sanki statik bir şeymiş gibi yaklaşıyor ve tek bir çözüm ile her şeyi çözebileceklerini iddia edebiliyor. Oysa kitle ile sürekli dönüşüm hâlinde olan dinamik bir ilişkiniz olduğunu anlamadan burada başarılı olma şansınız çok düşük. Bu konuda size yardımcı olabilecek en önemli kaynaklardan birisi de yapılan akademik çalışmalar.

Bu odağı yazma kararını vermemin sebebi de kitle ilişkileri üzerine bana göre oldukça önemli bir makale ile karşılaşmam oldu. “From Cultivating Fans to Coping With Troublemakers: A Typology of Journalists’ Audience Relationships” isimli makale Almanya’daki akademisyenler Wiebke Loosen, Julius Reimer, Louise Oberhülsmann ve Tim van Olphen’in yıllar boyunca 52 farklı gazeteciyle gerçekleştirdikleri görüşmelerin ve kitle ilişkileri konusundaki çalışmalarının sonucu. Bu çalışmanın önemi ise gazetecilerin kitle ile ilişkisinin o dinamik ve çeşitli yapısını bir çerçeveye oturtarak önümüze koyması.

Loosen ve meslektaşları, gazetecilerin kitle ile ilişkisinin sabit veya tek yönlü bir şey olmadığını; aksine bizim bir bütün olarak gördüğümüz bu ilişkinin 11 farklı ilişki biçiminin bir araya gelmesinden oluştuğunu söylüyor. Farklı kitleler ve iletişim pratikleri üzerinden kurulan bu 11 ilişki biçimleri kitle türlerine göre dört ana gruba ayrılıyor. Genel olarak toplumla gazetecinin kurduğu ilişki ve buna göre işini şekillendirmek (halkı bilgilendirmeyi amaçlamak gibi daha genel gazetecilik yaklaşımları), belirli gruplar ile kurulan ilişki biçimleri (belirli bir gruba veya topluluğa hitap etmeyi amaçlamak), bireylerle kurulan ilişki biçimleri (okurlardan habere katkı almak veya bir takipçi kitlesi oluşturmak) ve son olarak da anti-iletişim diyebileceğimiz trollerle uğraşmak ya da belirli gruplarla ilişki kurmamayı seçmek geliyor.

Makale bütün bunları daha detaylı bir şekilde anlatıyor ve inceliyor ancak bu ana başlıklara baktığımızda bile aslında gazetecilerin kitle ile kurduğu veya kurmaya çalıştığı ilişkinin ne kadar kompleks ve canlı olduğunu bize gösteriyor. Tam da bu yüzden sabit bir ilişki stratejisi belirlemek ya da kitleyi birbirinin aynısı statik bir grup olarak görmemek gerekiyor. Bu ilişkinin sürekli takip edilmesi, güncellenmesi ve geliştirilmesi şart. Çünkü günümüz koşullarında insanların dikkatine ve zamanına değer olabilmenin en sürdürülebilir yollarından birisi bu ilişkiyi sağlam bir şekilde kurmaktan geçiyor.

Dikkat ekonomisi dediğimiz ve aslında bilgiyi üretmenin ve ona erişmenin giderek kolaylaştığı ve bu yoğunluğa adapte olmaya çalıştığımız bu dönemde maalesef koşulları kendi avantajına çevirenler büyük bir avantaja sahip oluyor. Bu avantajın neden önemli olduğunu anlamak için son on yıldır kimlerin elinde olduğunu ve bu avantajı kullanarak medyayı, interneti ve siyaseti nasıl dönüştürdüklerine bakmak yeterli.