Kraliçe 2. Elizabeth'in Ölümü ve Medya

Geçtiğimiz hafta boyunca dünyanın her yerinde 2. Elizabeth'in ölümü en büyük gündem maddesi oldu. Hâlâ sürmekte olan törenler, anmalar ve tartışmalar ile de bir süre daha gündemi meşgul etmeye devam edeceği kesin. Elbette böyle bir gündem hem ilginç gelişmelere neden oldu hem de özellikle İngiliz medyasına dair farklı bir gözlem yapma imkânı sağladı.

Bunların başında günün erken saatlerinde yaşanan değişimler geliyor. Öğle saatlerinde takip ettiğim kimi gazetecilerin tamamen BBC'nin değişen yayın moduna ve sunucu kıyafetlerine bakarak yaptığı gözlemler, birçok kişinin aklına acaba kimi medya kurumlarına önceden haber verildi mi sorusunu getirdi. Kesin bir kanıt olmasa da Twitter'daki keskin gözlemler ile saatler öncesinde böyle bir haberi almak ilginçti.

Bu süreçte en ilgi çekici konulardan birisi de İngiliz medyasının bir anda geçirdiği dönüşüm ve krallık konusunda aldığı savunmacı ve fazlasıyla güvenli tavır. Bir anda ülkenin tek konusunun Kraliçe olması, ülkedeki ekonomik sıkıntıları "daha az önemli" olarak nitelendirecek noktaya gelmeleri ve birçok şeyin iptal edilmesi dışarıdan izlemesi ilginç bir süreçti. Özellikle de kimi koloni ülkelerde yaşananlar —Avustralya'da sabah bültenlerinin sabaha karşı 4'te başlamak zorunda kalması gibi— bu baskının boyutlarına dair dikkat çekici detaylardan. Her ne kadar medya İngilizlere ve kimi koloni ülke vatandaşlarına dair monarşist bir tablo çizmekte ısrar etse de durumun öyle olmadığına dair işaretleri nadiren de olsa görmek mümkün.

Bunun en önemli sebebi ise medyanın kraliçe ve kraliyet konusunda aşırı sansürcü bir tavır almaya başlaması. Ülkede monarşiyi istemeyenlerin neredeyse yok sayılması ya da en ufak protestoların bile engellenmesi bir yana, sansür uluslararası yayınları da etkiledi. İngiliz John Oliver'ın ABD'de HBO için yaptığı programda konuya dair esprileri İngiltere'deki Sky televizyonu tarafından tamamen kesildi.

Bu durum İngiliz kraliyet ailesinin sorunları ve kolonilerde yaptıklarının internette konuşulması söz konusu olduğunda daha da agresif bir hal aldı. Birçok gazeteci ve koloni ülkelerden ismin görüşleri ciddi taciz ve hakaretlere neden oldu. ABD'de yaşayan Kenyalı akademisyen Uju Anya'nın hislerini paylaştığı tweet Jeff Bezos tarafından bile hedef gösterilmesine ve Twitter'ın hesabı dondurup tweeti silmesine kadar gitti. Ancak bütün bunlara rağmen internetin birçok yerinde insanlar ısrarlı bir şekilde kendilerini ifade etmeye devam etti. 

Bütün bunlar, etkisiz olduğu iddia edilen bir politik kurumun aslında özgürlüğü ile övünen İngiliz basını üzerinde nasıl büyük bir etkisi olduğunu görmemizi sağladı. Bir İngilizin Guardian'a gönderdiği mektupta söylediği "modern liberal bir demokraside yaşadığını zannedenler" tanımı, sanırım bu durumu en iyi özetleyen cümlelerden birisi. Bu aşırı tepkiyi veren ve kraliyet için savunmacı moda geçen medya kurumlarının önümüzdeki dönemde bir özeleştiri vereceğini hiç sanmıyorum ancak hem İngiltere'de hem de diğer koloni ülkelerinde toplumun medya kurumlarının farklı bir yüzünü görmesini sağladığı ortada. 

Belki de bütün bu süreçten çıkan çok nadir iyi şeylerden birisi Wikipedia'ya dair öğrendiklerimiz oldu. Önemli bir ismin ölümü ardından gönüllü editörlerin nasıl hızlı ve organize bir şekilde çalıştığını anlatan bu yazı ve tweet serisinden çok şey öğrendim.