Kullandığınız emojiler yaşınızı ele veriyor olabilir: Hangi kuşak nasıl gülüyor?

Daha önce hiç bir mesajın sonuna 👍 emojisini koyup koymamak üzerine düşündünüz mü? Ya da WhatsApp sohbetinde çok güldüğünüz bir mesaja tam random atacakken karşıdaki kullanıcının anlayıp anlamayacağı konusunda tereddüte düşüp 😂 emojisini kullandınız mı? 

Peki hiç hâlâ kahkahalarınızı 😂 emojisiyle gösterirken daha genç kuşakların aynı işi 😭 ya da 💀 emojisiyle yapıyor olabileceğini düşündünüz mü? Belki de bir zamanlar her mesajınızda kullandığınız o emoji, farkına bile varmadan çoktan klavyenizin en ücra köşesine taşınmış durumda. 

Emojiler, ilk bakışta internet ekosisteminin evrensel bir dili gibi görünse de hangi emojiyi kullandığınız, sizinle ilgili sandığınızdan çok daha fazla şey söylüyor. Bazen bir emoji, doğum tarihinizi yazmanıza gerek kalmadan hangi kuşağa ait olduğunuzu rahatlıkla ele verebiliyor.

Geniş açı: The New York Times tarafından derlenen Google verilerine göre geçen yıl dünya genelinde en çok kullanılan emoji, yüksek sesle ağlayan yüz (😭) emojisiydi. Bu emoji, son yıllarda ağlayacak kadar komik, duygusal veya utanç verici bir gelişme olduğunda kullanılabilen, her amaca uygun bir emoji hâline geldi. 

Üstelik 😭, liderlik tablosunda 🤣 ve 😂 emojilerini geride bıraktı. The New York Times’ın Reddit gönderileri üzerinden yaptığı bir analiz, genç kullanıcıların 🤣 ve 😂 emojilerinin artık çok fazla kullanıldığına kanaat getirdiğini ortaya koydu. 

• Analiz, Android işletim sistemli cihazların çoğunda yerleşik olarak bulunan Gboard klavye üzerinden 2025 yılında dünya genelinde kullanılan 665 milyon emojiden oluşan anonim bir örnekleme dayanarak yapıldı. 
• Gboard verileri, kullanıcıların yaşı gibi demografik bilgileri içermediği için çalışma ekibi, farklı yaş gruplarının hangi emojileri nasıl kullandığını anlama hedefiyle Reddit’te belirli kuşaklara hitap eden forumlardaki paylaşımları inceledi. 
• Reddit toplulukları, yaş gruplarını birebir temsil etmese de kuşaklar arasındaki genel emoji kullanım eğilimlerini ortaya çıkarmaya yardımcı oldu.

Perspektif: Toronto Üniversitesi'nde dilbilim profesörü olan Sali A. Tagliamonte'ye göre genç kızlar ve ergenler, her zaman dildeki değişimin ön saflarında yer alıyor. Beş çocuğu olan Tagliamonte, kızlarının emoji kullandığını, oğullarının ise tercih etmediğini söylüyor. 

The New York Times’a konuşan uzmanlar da kadınların daha fazla sosyal bağa ve daha geniş bir duygu tabanlı kelime dağarcığına sahip olma eğilimi gösterdiğini vurguluyor. Ayrıca kullanıcıların internette kullandıkları dilin yaşlandıkça daha istikrarlı hâle geldiği görülüyor. 

• Dilbilimciler, daha büyük kuşakların 🤣 ve 😂 emojilerine duydukları bağlılığın bunu kanıtladığını söylüyor. 

Google’ın kreatif direktörü ve elektronik cihazlar için bir metin mesajı standardı oluşturan kâr amacı gütmeyen kuruluş Unicode Konsorsiyumu’nun emoji alt komitesi başkanı Jennifer Daniel, kendi kuşağının X ve Facebook gibi büyük sosyal medya platformlarında geniş kitlelere hitap etmeye daha fazla önem verdiğini söylüyor. 40’lı yaşlarındaki Daniel’a göre bugün ise iletişim, grup sohbetleri ve internet alt kültürleri içinde daha doğrudan ve samimi bir hâl alıyor. 

• Genç kuşaklar, herkes tarafından anlaşılmaktan ziyade, o anda iletişim kurdukları kişiler tarafından anlaşılmayı önemsiyor. 

Bununla birlikte: Dilbilimci Adam Aleksic’e göre birçok emoji, ilk olarak meme üreticilerinin en yeni internet trendlerini yakalamaya çalıştığı çevrimiçi alt kültürlerde popülerleşiyor. Ancak bu emojiler, geniş kitlelere ulaşıp ana akım hâline gelene kadar, bu topluluklardaki içerik üreticileri çoktan başka emojileri popülerleştirmeye başlamış oluyor. 

Örneğin kuru kafa (💀) emojisi, bir dönem genç kuşaklar tarafından “gülmekten öldüğünü” ima etmek için kullanıldı ve kısa bir süreliğine bu bağlamda 😭 emojisini geride bıraktı. Ancak emojinin kullanımı hızla azaldı. 

• Emojinin popülerleştiği ilk dönemlerde genç kuşak, ağırlıklı olarak Z jenerasyonundan oluşuyordu. Fakat daha sonra Alfa kuşağı, genç kuşak içinde daha büyük bir paya ulaştı. 

Bu durum, kullanıcıların ifade ettikleri duyguların genellikle aynı kaldığını, fakat bu duyguları aktarmak için kullandıkları emojilerin zamanla değiştiğini de kanıtladı. 

Solmuş gül emojisi en hızlı popülerlik kazanan emoji oldu

Genellikle üzüntü ve kalp kırıklığını ifade etmek için kullanılan solmuş gül (🥀) emojisi ise geçen yıl en hızlı popülerlik kazanan emojiydi ve en çok kullanılan emojiler arasında 93’üncü sıraya yükseldi. Bazı kullanıcılar, 🥀 yerine kırık kalp (💔) emojisini benimsemiş olsa da solmuş gül, TikTok’un da etkisiyle giderek artan oranda “Şu anda soluyorum” anlamı kazandı. 

Fakat dilbilimciler, solmuş gül emojisinin popülaritesinin uzun sürmeyeceğini tahmin etti. Aleksic, değerlendirmesinde “Büyükanneniz solmuş gül emojisini kullanmaya başladığında artık o emojinin devri bitmiştir. Yolunuza yenisiyle devam etmelisiniz” ifadelerine yer verdi. 

Ek olarak: The New York Times’ın analizi, genç kullanıcıların daha ileri yaş gruplarının 💯 emojisini kullandığı durumlarda alev emojisini (🔥) tercih etme eğilimi gösterdiğine işaret etti. Benzer şekilde gençlerin 👍 emojisi yerine 🙏 emojisi kullanmalarının da yaygın rastlanan bir durum olduğu görüldü. 

Diğer yandan 👍 emojisi, özellikle X kuşağında popülerliğini korumaya devam ediyor. Aleksic’in “boomer emojisi” olarak nitelendirdiği bu emoji, son dönemde bazı genç kullanıcılar tarafından ironik bir biçimde, demodeliğin farkında olarak ve bu eskimişliği bilinçli şekilde sahiplenen bir tavırla yeniden kullanılıyor. 

Benzer şekilde: Moai emojisi (🗿) de son yıllarda dikkat çekici bir yükseliş yaşıyor. Emoji klavyesinde “Seyahat ve lokasyonlar” kategorisinin oldukça alt sıralarında bulunan emojinin, 2021’de en çok kullanılan 482’nci emojiyken 2025’te 33’üncü sıraya yükseldiği görülüyor. 

Genç kullanıcılar, Moai heykeli emojisini genellikle ifadesiz bir yanıt vermek, tepkisizliklerini göstermek ya da kuşkuyla kaş kaldırma hâlini ifade etmek için kullanıyor. Reddit verileri de emojinin, özellikle Alfa kuşağı tarafından dönem dönem yoğun biçimde kullanıldığını, diğer kuşaklarda ise neredeyse hiç tercih edilmediğini gösteriyor. 

Ayrıca: En popüler emojiler, internetteki farklı alt kültürlerden doğabiliyor. Örneğin geçen yıl kullanımı en hızlı artan üçüncü emoji olan Brezilya bayrağı emojisi (🇧🇷) video oyunu kültüründen, Kore kalbi emojisi (🫰) emojisi ise K-pop kültüründen geliyor. 

2024’ün sonlarında kullanıma sunulan 🫩 gibi bazı yeni emojiler ise yalnızca Z ve Alfa kuşakları tarafından kullanılıyor. 

Emojiler bir boşluk dolduruyor 

Yüz yüze iletişim kurmak yerine, dijital ortamda iletişim kurulduğunda bağlamı ve duyguları aktaran yüz ifadesi, jest, mimik ve ses tonu gibi sözsüz göstergeler kayboluyor. Emojiler ise bu boşluğu dolduruyor. Araştırmacılar, emojilerin grup içi aidiyeti de ortaya koyan bir işaret olduğuna dikkat çekiyor. 

Önemli ayrıntı: Aleksic, marjinalleştirilen grupların genellikle kendi çevrimiçi dillerini geliştirme konusunda daha yenilikçi olduğunu söylüyor. Bir grubun ne kadar azınlıkta ise kendisini farklılaştırmak için o kadar çok nedeni olacağını vurgulayan Aleksic, “Genç siyah veya LGBT toplulukları belki de en büyük yenilikçiler” diyor. 

Dil kullanımının cinsiyet, yaş, sınıf ve ırk gibi toplumsal özelliklere göre nasıl değiştiğini inceleyen Amerikalı dilbilimci William Labov’un da 1960’lardan sonra yürüttüğü araştırmalarda benzer örüntüler tespit ettiği biliniyor. Labov’a göre dili en yenilikçi biçimde kullanan gruplar arasında alt-orta sınıf ve genç kuşaklar öne çıkıyor. 

• Labov’un araştırmaları ayrıca, kadınların yeni dil biçimlerini benimsemede çoğu zaman erkeklerden bir kuşak ileride olduğunu gösteriyor. 

• 1400-1600 yılları arasında yazılmış kişisel mektupları inceleyen başka bir araştırma da kadınların yüzyıllardır yeni dil kullanım biçimlerini erkeklerden daha hızlı benimsediğini ortaya koyuyor. 

Öte yandan: Google verileri, son birkaç yıldır en çok kullanılan 10 emojinin aynı kaldığına işaret ediyor. Toplamda 3600’den fazla emoji olmasına rağmen geçen yıl bu 10 emojinin, tüm emoji kullanımının %36’sını oluşturduğu görülüyor. İlk 10 içinde yalnızca sıralama değişiyor. 

• Örneğin geçen yıl 👍 emojisinin kullanımı azalırken 🙏 emojisinin yaygınlaştığı ifade ediliyor. Fakat iki emoji de ilk 10 içinde kalmaya devam ediyor. 

Bu sırada Unicode Konsorsiyumu, her yıl klavyeye yeni emojiler eklemeye devam ediyor. 

Bununla birlikte: Bazı genç kullanıcılar, emojileri tamamen görmezden gelip bunun yerine çıkartmalar kullanıyor. Çıkartmalar, genellikle sadece sohbetteki kişilerin anlayabileceği fotoğraflar, meme’ler ve şakalardan üretiliyor. Yani emojiler, evrensel bir görsel dil oluşturmayı hedeflerken çıkartmalar, bunun tam tersini yapıyor ve yalnızca belirli kişilerin veya grupların anlayabildiği ortak şakalardan oluşan bir dil oluşturuyor.

Bazı kullanıcılar ise emoji kullanımını tamamen “boomer’lara özgü bir davranış” olarak nitelendiriyor ve demode buluyor. 

Perspektif: Emojiler, artık yalnızca mesajlara duygu katmanın pratik bir yolu değil; yaşın, kuşağın ve içinde bulunduğumuz internet kültürünün izlerini taşıyan kültürel işaretlere dönüşmüş durumda. Üstelik bir emojinin anlamı, tanımlanma biçiminden çok, onu kimin, nerede ve hangi bağlamda kullandığıyla şekilleniyor. Bir kuşağın ironik bulduğu emoji diğerinin gündelik dili, bir internet alt kültürünün şakası birkaç yıl sonra herkesin kullandığı bir sembol hâline gelebiliyor. 

Dolayısıyla sık kullanılan emojiler, artık yalnızca duygumuzu değil, internet kültürünün hangi döneminde ve hangi köşesinde olduğumuzu da ele veriyor.

• Editörün önerisi: Daktilodan iPhone ekranına: Emojilerin şaşırtıcı tarihi | Quando, Doğa Yurduneri