Küresel İkaz

Zeynep Özler

Kale Tasarım ve Sanat Merkezi’nde (KTSM) öze değen, özgün ve özgür projelere öncelik veriyoruz. Kale Grubu olarak, Zeynep Bodur Okyay liderliğinde başlattığımız “İyi Bak Dünyana” hareketi kapsamında dünyanın sanat ve tasarımla daha iyi bir yer olacağına inanıyoruz. Sürdürülebilir kalkınmanın önceliklerinden olan, sorumlu üretim ve tüketime davet eden sanatçılara alan açıyoruz. 

Her projede amacımız sosyal fayda barındıran bir fikrin savunuculuğunu yapmak, dünyamıza iyi bakmak için her bireyin kendi etki alanı içerisinde adım atmasını cesaretlendirmek, sanatı hayatın merkezine yerleştirmek. Bu anlayışla, dünyasına iyi bakan sanatçılarla güç birliği yapıyoruz. Murat Germen de bu sanatçılardan biri. Kendisine sergi fikrini götürdüğümüzde çok heyecanlandık. Bu fotoğraflar, üç yıldır sergilenmeyi bekliyordu. Doğru zamanda bu sergiyi “İyi Bak Dünyana” öncüsü KTSM’de izleyicilerle buluşturmak bizim için çok anlamlı.

Sanat, karşı karşıya bulunduğumuz karmaşık sorunlarla yüzleşmek için güçlü ve dönüştürücü bir araç. Ziyaretçilerimiz iklim krizi ve tetiklediği meselelerle yüzleşirken, biz de atalete kapılmadan bugünden harekete geçmeye, sorundan değil sorumluluktan beslenmeye davet ediyoruz.

KTSM olarak bu zamana dek sürdürülebilir sanatı sahiplendik. Atığı kaynak olarak gören, atığın ihtimalleri üzerine kafa yoran, sanatçının sorumluluğuna değinen, daha az tüketelim çağrısı yapan sergileri hayata geçirdik. İşin özü, “derdi olan” sergilere ev sahipliği yapıyoruz. Ve mutlaka sergi ile eş zamanlı o tema etrafında şekillenen atölye ya da konuşmalar düzenliyoruz. Farkındalık yaratırken, ilham olmaya, bireye güç transferi yaparken, onlara rehberlik edip yol göstermeyi de sorumluluğumuz olarak görüyoruz.  

Murat Germen hem sanatçı hem de akademisyen kişiliğiyle, hem de farklı disiplinleri buluşturan bir kişi olarak olarak çok yakından takip ettiğim bir isimdi. Entelektüel bilgi ve birikimle birlikte, görme biçimi olarak “iyi bakmak” meselesinde "Murat Germen’in gözünden dünyaya bakmak nasıl olur?" diye düşünüyordum. Aramızda fikir alışverişinde bulunurken ve son dönem çalışmalarından bahsederken, bambaşka bir yöne evrildildiğimizi farkettim. İyi ki de…

Serginin konusu ve başlığı şu şekilde çıktı. Malum küresel ısınma olgusunun İngilizcesi “global warming”. Sanatçı, bu kavram üzerine yaptığı uluslararası bir konferans sunumunda tek harflik bir kelime oyunu yaparak “global warning” yani “küresel ikaz” kelimesini türetiyor. Bu başlığı fotoğrafları henüz görmeden benimle paylaştı Murat Germen. Ve o anda işte bu dedim! İnsanlığı uyandırmak için küresel bir ikaz! İhtiyacımız olan tam da bu. Ve kendiliğinden sergi başlığımız oldu.

Çalışmalarında; aşırı kentleşmenin etkileri, insanın doğada yarattığı tahribat, küresel ısınma, iklim değişikliği ve su hakları konularına öncelik veren Murat Germen, buzlarla kaplı kuzey coğrafyalarında belgesel fotoğraf çalışmalarına imza atarak küresel ısınma sorununun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Norveç, Svalbard Adası ve Grönland’da çekilen toplam 17 fotoğrafın yer aldığı ve ilk defa sergilenen  ‘Küresel İkaz’ belgeleme, arşivleme ve delil toplama üzerinden bellek oluşturuyor. Yani aslında ilk defa izleyiciyle buluşan bu fotoğraflar, Murat Germen’in iklim değişikliği, küresel ısınma, su hakları gibi konulara dair birbirine eklemli sergilerinin de en son safhasını oluşturuyor. 

Küresel ısınmanın etkilerini deneyimlemek üzere kuzey coğrafyalarına 2010’ların başından beri seyahat eden Murat Germen ile sergi için de merkeze koyduğumuz “yettiği kadar” kavramı zihin açıcı ve kapsayıcı! Germen diyor ki: ‘’Svalbard Adası-Norveç, Grönland-Danimarka, Tromsö-Norveç, Laponya-Finlandiya ve İzlanda’da uzun süredir küresel ısınmanın etkilerini gözlemliyorum. Buralarda deneyimlediklerim, yerellerden duyduklarım, fotoğrafladıklarım sonrasında yaşamımda zaten merkeze oturan 'yettiği kadar' kavramını iyice benimsedim. Mimari, giyim, beslenme, nüfus, günlük yaşam, vb. boyutlarda her şeyin gereken asgari miktarda üretildiğini ve tüketildiğini görmek “demek ki mümkün!” dedirtti. Dünyanın en gelişmiş bazı ülkeleri tarafından yönetilen bu coğrafyalarda iklimin üstünlüğünden dolayı tevazu, yetinme, sadelik, tasarruf, iş birliğinin benimsenmesi ve israf, ifrat, gösteriş, fuzulî büyüme, hırs, egodan uzak durulması örnek alınması gereken tavırlar.” 

30 Nisan’a kadar herkesi Karaköy’de “Küresel İkaz”’ı deneyimlemeye ve bu ikazı “duyarak” o andan itibaren harekete geçmeye davet ediyoruz.