Microsoft v. FTC: Tarihi anlaşmaya doğru bir adım daha

Microsoft’un Call of Duty, World of Warcraft, Overwatch ve Diablo gibi oyun dünyasında sağlam bir yere sahip olan oyunları bünyesinde bulunduran Activision Blizzard’ı 68,7 milyar dolara satın alma çabaları, anlaşmanın resmî olarak duyurulduğu 18 Ocak 2022’den bu yana devam ediyor. Tüm Activision Blizzard stüdyolarının oyun kolu Xbox’a bağlanmasıyla sonuçlanacak olan anlaşma kapsamında Microsoft, “mümkün olduğunca çok sayıda” Activision Blizzard oyununu da Xbox Game Pass abonelik hizmetine dahil etmeyi amaçlıyor.

Tabii böylesine büyük çaplı bir satın almanın gerçekleşmesi, en az kendisi kadar büyük çaplı sorunları da beraberinde getiriyor. Zaten anlaşmanın duyurulmasından bu yana aradan bir yılı aşkın süre geçmiş olmasına rağmen Microsoft’un Activision’ı hâlâ daha satın alamamış olması da bu durumu çok güzel özetliyor.

Bu süre boyunca yolda özellikle de oyun alanında en büyük rakibi diyebileceğimiz Sony’nin anlaşmanın gerçekleşmesine sert bir şekilde karşı çıkmasından anlaşmanın Birleşik Krallık’ın antitröst gözlemcisi olan Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA) tarafından engellenmesine kadar pek çok engelle karşılaşan Microsoft’a zorluk çıkaranlardan biri de ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) olmuştu. Tıpkı CMA gibi, Microsoft’un Activision’ı satın almasının rekabeti bozacağına inanan FTC, anlaşmayı engellemek amacıyla Ocak ayında dava açmış ve “geçici yasaklama emri ve ihtiyati tedbir kararı” başvurusunda bulunmuştu. 

FTC ile Microsoft arasındaki bu dava geçtiğimiz günlerde görüldü. 5 gün boyunca devam eden duruşmalar sonucunda mahkemeden Microsoft’tan yana karar çıktı.

Gelgelelim, söz konusu dava, yalnızca FTC’nin satın almayı engelleme umutlarını yok etmek ve Microsoft’un Activision’ı bünyesine katmasının önünü açmakla kalmadı; aynı zamanda şimdiye kadar gizli kalmış birçok detayın da gün yüzüne çıkmasını sağladı. Üstelik bu detaylar oyunlardan çok daha fazlasını; Microsoft’un ticari hedefleri, satın almaları onaylama süreci ve siber güvenlik alanındaki en kritik rakipleri hakkındaki bilgiler gibi şeyleri kapsıyordu.

Peki, dava süresince neler yaşandı, neler konuşuldu? Gelin, FTC-Microsoft davasından öne çıkan noktalara birlikte bakalım.

• Editörün önerisi: FTC ile Microsoft arasındaki davanın detaylarına geçmeden önce, geride bıraktığımız bir yıllık sürede anlaşma kapsamında yaşananları detaylı bir şekilde anlattığımız yazımıza bakmanızı tavsiye ederiz.

FTC v. Microsoft: Neler öğrendik?

Mobil hedefler

Görünen o ki Microsoft’un Activision’ın satın alma çabalarının ardında kısmen de olsa oyun işini mobil cihazlara genişletme dürtüsü yatıyor. Buna göre, mobil oyunlardan elde edilen gelir, PC ve konsollardaki oyunlardan elde edilen gelire kıyasla çok daha hızlı bir şekilde artıyor ve bu durum da Microsoft’un mobil oyun alanında büyümek istemesine neden oluyor.

^{Xbox CEO'su Phil Spencer, 28 Haziran'daki duruşmaya gidiyor/ Getty Images / Forbes}

Mahkeme karşısına çıkan Xbox CEO’su Phil Spencer, konuya ilişkin olarak "Eğer pazarda [ilgili] kalmaya devam edecek ve ilgimizi artıracaksak, Xbox için mobil müşteriler bulmamız bizim için çok zorunluydu," ifadelerini kullanırken Microsoft’tan yöneticiler de şirketin önemli mobil oyun içerikleri oluşturma konusunda çok az ilerleme kaydettiğini aktarıyor.

• Activision; Candy Crush Saga ve Diablo Immortal gibi dünyanın en çok oynanan mobil oyunlarından bazılarının arkasındaki isim olarak karşımıza çıkıyor.

Bu noktada, Microsoft’un mobil oyun alanında büyümek amacıyla Activision’ı gözüne kestirmeden önce pek çok oyun devini satın alma fikrini değerlendirdiğini de belirtmek gerekiyor. Dava kapsamında ortaya çıkan ifade ve belgelere göre Microsoft’un Zynga, Niantic, Sega Sammy ve Square Enix gibi isimleri satın almak için görüşmeler gerçekleştirdiği ifade ediliyor.

Artan ‘Asya’ ilgisi

ABD'de hatırı sayılır bir pazar payına sahip olsa da Xbox konsolları, Nintendo ve Sony'nin egemen olduğu Japonya'da daha az popüler olarak karşımıza çıkıyor. Bu durumu değiştirerek Asya pazarında da büyümek isteyen Microsoft’un bir zamanlar Square Enix’i satın almayı değerlendirmesinin ardında da bu hedef yatıyor. Mahkemeye sunulan Microsoft'un olası bir Square Enix teklifi için hazırladığı 2019 tarihli bir analizde, "Square Enix'i satın almak, Gaming'e şu anda anlamlı bir Xbox varlığından yoksun olan bir bölgede pazara uygunluk sağlayacak ve daha fazla coğrafyada daha fazla oyuncuya ulaşmamıza olanak tanıyacaktır," ifadelerine yer veriliyor.

'Bethesda' hamlesinin arka planı

Microsoft'un, son zamanlarda 6 Eylül'de çıkış yapacak Starfield ile adından söz ettiren Bethesda ve ana şirketi ZeniMax Media'yı 7,5 milyon dolara satın almasının ardında, Starfield'ın PlayStation 5'e özel olmasını engellemek olduğu ortaya çıktı. Spencer’ın ifadesine göre, Starfield'ın PS5'e özel olması için Sony'nin Bethesda'ya teklif götürdüğü; bunu engellemek amacıyla Microsoft'un da Bethesda'yı satın aldığı aktarıldı.

Sony'den PlayStation 6 tehdidi

Sony, Microsoft-Activision anlaşmasının gerçekleşmesi durumunda PlayStation 6 planlarını Activision Blizzard ile paylaşmayacağını bildirdi. Buna göre, PlayStation CEO'su Jim Ryan, FTC'ye, "doğrudan rakibine ait bir şirketin bu bilgilere erişmesi riskini göze alamayacağını" belirterek PS6 ile ilgili "son derece hassas" bilgileri Xbox'ın sahibi olduğu bir şirkete veremeyeceğini, bunun da oyun geliştirme sürecini kesintiye uğratabileceğini söyledi

• Öte yandan: Perşembe günü gerçekleşen duruşmada yayımlanan mahkeme belgelerine göre, Microsoft, yeni nesil Xbox ve PlayStation 6 konsollarının 2028 yılında piyasaya sürüleceğini tahmin ediyor.

Değerli teşvikler

Microsoft yetkilileri, Sony’nin, Ghostwire: Tokyo ve Deathloop gibi oyunların Xbox’ta yayınlanmasını engellemek amacıyla oyun geliştiricilerine ücret ödediğini iddia etti. Microsoft’un kendi ücretlerini ödediğini belirten Spencer, Activision Blizzard’ı satın almanın Microsoft’un teşvikler için daha az harcama yapması anlamına geleceğini kaydetti.

Oyun meselesi 

Beş gün süren duruşmaların en dramatik anlarından biri, FTC’nin baş avukatı James Weingarten’ın Spencer’ı Microsoft’un bazı taahhütlerde bulunması için zorlamasıydı. Buna göre, Weingarten, Spencer’a, gelecekteki hiçbir Call of Duty oyununu PlayStation konsollarından çekmeyeceğine dair söz verdirtti ki bu söylem Microsoft’un hâlihazırda aylardır yaptığı açıklamalarla da oldukça uyumluydu.

Bunu takiben Weingartern çıtayı bir ileri seviyeye çıkararak Spencer’dan aynı sözü tüm Activision içerikleri için vermesini talep etti; ancak Spencer bu talebe karşı biraz daha çekingen yaklaştı.

Bununla birlikte, Sony Interactive Entertainment CEO'su Jim Ryan da Microsoft tarafından belirlenen ve satın alma işlemi tamamlandıktan sonra PlayStation'da erişilebilir kalacak Activision Blizzard oyunlarından oluşan listeden pek memnun değil gibi duruyor. Buna göre Ryan, listede Overwatch’ın yer aldığını ancak oyunun mevcut versiyonu olan Overwatch 2’nin yer almadığına dikkat çekiyor.

• Her ne kadar Activision’ın Diablo ve Overwatch serileri gibi birçok popüler oyunu bulunsa da asıl endişe Call of Duty serisi özelinde toplanıyor. Dünyanın en sevilen serilerinden biri olan Call of Duty’nin satın alma sonucunda sadece Xbox’a özel olma ihtimalinin Sony'i bir hayli rahatsız ettiği biliniyor.
• Bu endişeleri dindirmek amacıyla Microsoft, serinin satın alma sonrasında bile PlayStation’da yer alacağına dair garanti vermek için Sony’e, satın almanın gerçekleşmesi hâlinde on yıllık bir anlaşma önermişti. Bu anlaşma, Sony’nin seriyi PlayStation’da tutmak için hâlihazırda var olan üç yıllık anlaşmasına yedi yıl daha ekleneceği anlamına geliyordu. 
• Buna ek olarak Xbox CEO’su Phil Spencer da serinin PlayStation üzerinden erişilebilir olmaya devam edeceği yönünde bir açıklama yapmıştı; ancak bütün bunlara rağmen endişeleri dinmeyen Sony, satın almanın “rekabete onarılmaz şekilde zarar vereceği” yönündeki ısrarlarını sürdürmüştü.

Uzun vadeli hedefler

FTC, mahkemede Microsoft CEO'su Satya Nadella'nın üst düzey yöneticilere ve yönetim kurulu üyelerine gönderdiği ve Microsoft'un içinde bulunduğumuz on yıl için mali hedeflerini ortaya koyan belgeleri ortaya çıkardı. 

Bu belgelere göre, Nadella, Microsoft'un 2030 mali yılına kadar 500 milyar dolar gelir elde etmesini ve yıldan yıla en az %10 gelir artışı sağlamasını hedefliyor. Dahası, belgelerden birinde Microsoft'un Güvenlik, Uyumluluk, Kimlik ve Yönetim işinin 2030 mali yılına kadar 100 milyar dolar gelire ulaşabileceği belirtilirken şirketin Teams iletişim uygulamasının da bu tarihe kadar aylık 1 milyar aktif kullanıcıya ulaşmasını istediği ifade ediliyor.

Zayıf donanım erişimi

Spencer, ifadesi sırasında Sony'nin 2020'de piyasaya sürülmeden önce PlayStation 5 için Microsoft'a geliştirme kitleri gönderme konusunda isteksiz davrandığını ve bunun Microsoft'un Minecraft oyununu Sony'nin mevcut konsolu için optimize etmesini engellediğini söyledi. Ryan ise şirketinin Microsoft'a geliştirme kitlerini diğer stüdyolardan daha geç sağlamasının nedenini, "Bu özellik setlerine ilişkin bilginin başlıca rakibimize sızmasıyla ilişkili ticari riskler, herhangi bir sözleşmenin uygulanmasına güvenmeyi tercih edeceğimiz bir şey değil" ifadeleriyle açıkladı.

• Bununla birlikte: Sony, Microsoft-Activision anlaşmasının gerçekleşmesi durumunda PlayStation 6 planlarını Activision Blizzard ile paylaşmayacağını bildirdi. Buna göre, Ryan, FTC'ye, "doğrudan rakibine ait bir şirketin bu bilgilere erişmesi riskini göze alamayacağını" belirterek PS6 ile ilgili "son derece hassas" bilgileri Xbox'ın sahibi olduğu bir şirkete veremeyeceğini, bunun da oyun geliştirme sürecini kesintiye uğratabileceğini söyledi
• Bilgi notu: Duruşmada yayımlanan mahkeme belgelerine göre, Microsoft, yeni nesil Xbox ve PlayStation 6 konsollarının 2028 yılında piyasaya sürüleceğini tahmin ediyor.

Konsol tepkisi

Nadella, konsola özel oyunlardan kurtulmayı "çok istediğini" ancak konsol pazarında düşük paya sahip bir oyuncu olarak bu tercihin onun elinde değil de pazar lideri olarak Sony'nin elinde olduğunu; baskın oyuncu olarak Sony'nin pazardaki rekabeti özel ürünler üzerinden tanımladığını söyledi.

^{Shelby Knowles / Bloomberg}

Değişen beklentiler

Anlaşmasının duyurulmasından bu yana satın almanın gerçekleşmesine tüm benliğiyle karşı çıkan Sony’nin bazı konulardaki fikri zaman içinde değişmiş gibi görünüyor; çünkü 2022 yılının başlarında, Microsoft'un Activision Blizzard'ı satın alma planını açıklamasından iki gün sonra gönderilen bir e-postaya göre Ryan, Microsoft'un Activision'ı satın alma teklifinin Activision oyunlarını Xbox'a özel yapmakla ilgili olduğunu düşünmüyordu.

Ryan ile Sony Computer Entertainment'ın eski CEO'su Chris Deering arasında geçen diyaloğa göre Ryan, gönderdiği e-mailde "Bundan daha büyük düşünüyorlar ve böyle hamleler yapmak için nakit paraları var. Geçtiğimiz gün hem Phil [Spencer] hem de Bobby [Kotick] ile oldukça fazla zaman geçirdim ve Call of Duty'yi uzun yıllar boyunca PlayStation'da görmeye devam edeceğimizden oldukça eminim." ifadelerine yer veriyor; bu da Sony'nin Microsoft-Activision anlaşmasına ve düzenleyici kurumlara yaptığı başvurulara karşı argümanlarına ters düşüyordu.

Gelgelelim, daha yakın tarihli bir videoda Ryan’ın, satın almanın gerçekleşmesi hâlinde Call of Duty ve diğer Activision Blizzard oyunlarının PlayStation'da bulunmaya devam edip etmeyeceği konusunda "önemli endişeleri" olduğunu söylediği görülüyor. Ryan’ın fikrini değiştiren şeyin ne olduğu ise bilinmiyor.

Game Pass karşıtlığı

Activision Blizzard CEO’su Bob Kotick, Activision Blizzard'ın oyunları abonelik kütüphanelerine koymayı daha önce denediğini; ancak bunun "sürdürülebilir uzun vadeli iş" sağlayacağını düşünmediğini açıkça belirtti. Buna göre, Kotick, Microsoft ile Activision Blizzard'ın en son lisans anlaşması üzerine yapılan görüşmeler sırasında 2020 yılında Game Pass'e oyun koymayı düşündüğünü, ancak sonuçta şirketin bu konuda ilerlememeye karar verdiğini söyledi. Kotick, kimsenin uygun ticari koşullar sunacağını düşünemediğini de sözlerine ekledi.

“Değer yıkıcı”

Jim Ryan, ifadesi sırasında Xbox Game Pass'i "değer yıkıcı olarak" nitelendirdi. 55 milyon PlayStation Plus abonesine kıyasla 25 milyon abonesi bulunan Xbox GamePass'in daha fazla abonesi olması beklediğini belirten Ryan, Xbox oyunlarının ABD'de popüler olmasının nedeninin de bu oyunların "ateş etme" unsurları içermesi olduğunu söyledi:

"Xbox oyunlarının çoğu bir atış unsuru içerir ve oyunlarının birçoğu çevrimiçi çok oyunculu. Her ikisi de tipik olarak ABD'de, ABD dışında olduğundan daha popüler."

Peki ya sonra?

5 gün süren davanın ardından mahkemeye sunulan belgeleri ve ifadeleri değerlendiren yargıç, kararı Microsoft ve Activision’dan yana kullandı. Lehine çıkan kararı takiben her ne kadar temyize gitse de FTC’nin bu çabası da boşa çıktı ve mahkeme, komisyonun bu itirazını da reddetti.

• FTC'ye karşı elde edilen galibiyetin ardından hisseleri %10 artış gösteren Activision Blizzard’ın Nasdas-100 ESG Index'ten çıkmaya hazırlandığı bildirildi. Bu, satın almanın oldukça yakın bir zamanda gerçekleşebileceği şeklinde yorumlandı.

Daha da önemlisi, FTC davasının kazanılmasını takiben CMA da kararını gözden geçirmeye karar verdi ve Microsoft ile müzakereleri sürdüreceğini açıkladı. Birleşik Krallık’ın antitröst otoritesi CMA, “endişeleri giderecek şekilde işlemin yeniden yapılandırılması için Microsoft'tan gelecek her türlü teklifi değerlendirmeye hazır olduğunu" belirtirken Microsoft da kurumun satın almayı engelleme kararına ilişkin başlattığı temyiz sürecini durdurdu.

Şirketten konuya ilişkin yapılan açıklamada "ABD'de bugün alınan mahkeme kararının ardından, şimdi odak noktamız Birleşik Krallık’a dönüyor. CMA'nın endişelerine nihai olarak katılmasak da, bu endişeleri CMA için kabul edilebilir bir şekilde ele almak için işlemin nasıl değiştirilebileceğini düşünüyoruz," ifadelerine yer verildi.

Öte yandan, CMA ters köşe yaparak Microsoft-Activision satın almasına yönelik başlattığı soruşturmanın süresini Microsoft’un sunduğu “detaylı ve karmaşık başvuru”yu gerekçe göstererek 6 hafta daha uzattı. Böylelikle, normal şartlarda kararı açıklaması için kendisine tanınan süreyi 18 Temmuz’dan 29 Ağustos’a erteleyen CMA, Microsoft’un Activision’ı satın almasını da ertelemiş oldu.

Buna karşılık Microsoft ve Activision da anlaşmanın tamamlanması için belirlenen tarihi 18 Ekim’e kadar uzattıklarını açıkladı. Normal şartlar altında ikili arasındaki sözleşme 18 Ekim’de sonlanıyordu ve bu da Microsoft’un, satın almanın belirlenen tarihe kadar gerçekleşmemesi durumunda Activision’a para ödemek zorunda olacağı anlamına geliyordu.

Davanın kazanılmasının ardından bir diğer önemli hamle de Sony’den geldi. Bir yılın ardından Sony kalkanları suya indirdi ve ikili arasında Call of Duty serisi özelinde bir anlaşma imzalandı. Gelgelelim, Call of Duty’nin gelecekte de PlayStation’da kalmasını garantileyen bu anlaşmanın diğer Activision oyunlarını kapsamadığı; Microsoft’un dilerse diğer Activision oyunlarını Xbox’a özel hâle getirebileceği ifade edildi.

FTC’nin Microsoft’a karşı mağlubiyetle sonuçlanan savaşı özetle bu şekildeydi. Bundan sonra olacakları; Microsoft’un uğruna çetin bir mücadele gösterdiği Activision’ı sonunda alıp alamayacağını görmek için şimdilik gözlerimizi 29 Temmuz’a, CMA’nın kararını vereceği tarihe dikmekten ve beklemekten başka çaremiz yok gibi duruyor.