Mükemmel İçerik Moderasyonu İmkansız mı?

Dijital platformlar artık herkesin hayatında kritik bir yer edinmiş durumda. İletişimden bilgi paylaşımına, sosyalleşmeden haberleri takip etmeye kadar birçok önemli işimiz için kullandığımız en temel araçlar hâline geldiler. Bu platformlar yaygınlaştıkça ve giderek daha fazla insan tarafından kullanılmaya başladıkça içerisinde olan bitenleri kontrol etmek de giderek daha zor bir hâle geliyor.

Son dönemlerde bu zorluğun yansımalarını çok farklı şekillerde karşımıza çıktığına tanık oluyoruz. Hemen her ülkede platformları denetlemek için yasal düzenlemeler yapılıyor olması, Elon Musk’ın Brezilya ile giriştiği inatlaşma ve Pavel Durov’un Fransa’da yaşadıkları bunun en güncel örnekleri. Ancak tartışmanın parçası olan çoğu aktörün unuttuğu en önemli nokta artık içerik moderasyonunun nasıl zor bir işe dönüştüğü.

Bu zorluğun temelde iki sebebi var. Birincisi platformlarda içerik moderasyonunun kaldırılması imkansıza yaklaşan bir iş yüküne dönüşmesi. Meta, Google ve YouTube gibi platformlar milyarlarla ifade edilen aktif kullanıcılara sahip ve buna oranla artan sayıda içerik paylaşılıyor ve şikayet ediliyor. Sınırlı seviyede kullanılan otomasyon çoğu zaman ya yetersiz kalıyor ya da yanlış kararlar veriyor, çünkü mevcut YZ sistemleri bile bir paylaşımın bağlamını ve neyi kastettiğini anlamakta zorlanabiliyor.

Diğer yandan platformların dışarıdan tuttukları moderatörler ise ağır koşullarda, sınırlı imkanlarla ve her gün yüzlerce travmatik içeriğe maruz kalarak çalışıyor. Bu alanda çalışacak insan bulmanın zorluğunu da üzerine ekleyince buradan da yeterli verimi almak mümkün olmuyor.

İkinci ve bana göre daha büyük sorun ise bu platformların bütün dünyada uygulanabilecek içerik moderasyonu kuralları koymaya çalışıyor olması. Her ülkenin farklı yasaları, kültürü ve toplumsal dinamikleri söz konusuyken bütün bunları ortak bir grup kural ile denetlemeye çalışmak ve tüm dünyada geçerli olabilecek bir içerik moderasyonu politikası üretmeye çalışmak çok da gerçekçi bir çaba değil. Koyulan her kural, üretilen her politika kaçınılmaz olarak birilerini sinirlendirecek ve mutsuz edecektir. Bu yüzden çoğu zaman platformların bu konuda yaptıkları tercihler büyük tartışmalara sebep oluyor ve olmaya devam edeceğinden de şüphem yok.

Peki böyle büyük çaplı içerik moderasyonunu mükemmel bir şekilde yapmak imkansızsa ne yapılabilir? Bütün moderasyon çabalarından vazgeçip Musk gibi nihilist bir özgürlükçülük hikayesi anlatmanın işe yaramadığı ortada. Her devletin istediğini yapmaya kalkarsanız da bu sefer kimsenin bir şey paylaşamadığı bir platforma dönüşmeniz kaçınılmaz. Geriye kalan tek seçenek gerçekçi ama stratejik bir yol izlemek, nerede taviz verip nereye sınır çekeceğini belirlemek. Çoğu platformun da yapmaya çalıştığı bunun bir versiyonu.

Medyanın, sivil toplumun ve bu platformları kullanan herkesin de kendisini bu konuda eğitmesi ve bu işlerin aslında nasıl yürüdüğünü öğrenmesi gerekiyor. Çoğu zaman bu konudaki bilgisizlik ve öğrenmeme konusundaki ısrar platformlarla ilgili tuhaf komplo teorilerinin veya onlara atfedilen ideolojik pozisyonların en temel sebebi. Elbette platformların içerik moderasyonu politikalarını belirleme sürecinde siyasi dinamiklerin de etkisi oluyor ama bütün bu sistemin aslında nasıl kompleks ve bir tür imkansızı gerçekleştirme çabası olduğunu anladığınızda ortada bir komplo olmadığını görüyorsunuz.

Eğer bu platformları kullanmaya devam edeceksek ve onların daha iyi bir şekilde çalışması için bir şeyler yapmak istiyorsak, onların nasıl çalıştığını da öğrenmemiz gerekiyor. Çünkü bilmediğiniz bir konu hakkında konuştuğunuz zaman birilerinin sizi dinleme ihtimali oldukça düşük.