NY Times’ın OpenAI Davasının Temelindeki Tartışma

OpenAI ve diğer Büyük Dil Modeli geliştiren şirketlerin bu modeller için internetten ve daha birçok kaynaktan metin ve görsel toplamaları ilk günden bu yana büyük tartışma konularından birisiydi. 2023 içerisinde The Atlantic’in yayınladığı devasa kitap listesi gibi birçok haber yayınlandı ancak buradaki yasal ve etik tartışmalarda herhangi bir sonuca varmaktan fazlasıyla uzağız.

Bunun temel sebeplerinden birisi telif hakkı yasaları için tam anlamıyla belirsiz bir bölgeye girmiş olmamız. Şu ana kadar açılan birçok dava reddedildi, bunun sebebi de telif hakkı ihlalini böyle bir durumda kanıtlamanın aşırı zor bir iş olması. Sonuçta bu veriler izinsiz toplanmış olsa da kimsenin telifli eseri ücretli veya ücretsiz bir şekilde başkalarına sunulmuyor ya da bildiğimiz anlamda bir adil kullanım ihlâli söz konusu değil gibi görünüyor. Her ne kadar etik ve işi üreten yazar ve sanatçılara saygı anlamında sorunlu bir durum olsa da, yasal olarak baktığımızda bunları bir veri olarak toplamak ve bir sistemi eğitmek için kullanmak telif yasaları için tanımsız bir alan.

Bu da New York Times’ın açtığı davayı daha ilginç kılıyor. Çünkü NYT genel bir ihlal argümanıyla gitmek yerine spesifik örnekler ve suçlamalarla gidiyor. Bunlardan birincisi ChatGPT’nin ödeme duvarı arkasındaki haberlerin metinlerini tamamen ve hiç bozmadan cevap olarak vermesi. Bu durum OpenAI’ın bu verileri ödeme duvarı arkasından topladığı ve isteyenlerin bu şekilde ücretli içeriklere bedava ulaşabilmesini sağladığını gösteren bir delil olarak sunuluyor.

Diğer önemli gördüğüm suçlama ise ChatGPT’nin New York Times’ın marka değerine zarar verdiği suçlaması. Bildiğimiz gibi bu botlar tamamen yanlış bilgiler uydurabiliyor ya da sahte kaynaklar üretebiliyor. NYT kendi haberiymiş gibi üretilen bu yanlış bilgilerin ve diğer “halüsinasyonların” gazetenin güvenilirliğine ve marka değerine zarar verdiğini savunuyor.

Davanın nasıl ilerleyeceğini şu aşamada kestirmek güç. Özellikle de yıl bitmeden önce OpenAI’ın Axel Springer ile içerik anlaşması imzaladığını düşünecek olursak belki de benzer bir anlaşma ile dava başlamadan bitebilir de. 

Ancak bu dava ve genel olarak bu modellere açılan davalardaki kimi argümanlar ilerleyen dönemlerde farklı sorunlarla karşılaşma riskimizi de artırıyor. Davalar her ne kadar modelleri hedef alıyor olsa da telif haklarını yorumlama biçimleri ve bu yasaların potansiyel olarak kapsamını aşırı genişletmeleri ilerleyen dönemlerde kötüye kullanıma da kapı aralayabilir. Büyük Dil Modellerinin teknik anlamda yaptıkları ile bir veri analizinin veya arama motorlarının yaptıkları temelde çok yakın işlemler. Bunları telif hakkı ihlali olarak tanımladığımız durumda veri üzerinden yaptığımız birçok çalışmanın ve geliştirilen teknolojilerin de riske girmesine neden olabiliriz. Hatta bunu daha ileriye taşıyıp haber kurumlarının birbirine “muhabirin benim haberimi izinsiz okuyup haberinde kullanmış” diyerek dava açması bile teoride mümkün hâle gelebilir.

Yeni bir teknolojiyle karşı karşıya kalmanın en büyük tehlikesi de tam olarak bu. Çoğu zaman kendimizi veya kısıtlı bir alanı bir an önce korumak için çabalarken bunun potansiyel sonuçlarını ve sebep olabileceği diğer zararları görmüyoruz. Yeni teknolojiler ile gelen hype dalgası sadece pozitif anlamda değil, negatif anlamda da bir körleşmeye neden olabiliyor. Acilen bir şeyler yapmamız gerektiğini düşünmek yerine daha geniş kapsamlı düşünmek ve buna göre bir yaklaşım benimsemek gerekiyor.

2024’te en temel tartışmalardan birisi de bu olacak. Her ne kadar gündemdeki en ilgi çekici madde olarak bu davayı görsek de arkasında artık yaygınlaşan ve hatta klavyelerimize kadar gelmek üzere olan bu yeni teknolojiyi nasıl yöneteceğimiz ve denetleyeceğimiz sorusunu cevaplamaya çalışacağız.